Bạo lực học đường leo thang ở Nhật Bản

Các chuyên gia cho rằng, thế giới trực tuyến không chỉ khuếch đại hành vi bạo lực, mà còn che giấu nhiều vụ việc chưa được phát hiện.

Hôm 11/1, Sở Giáo dục thành phố Oita, tỉnh Kyushu, Nhật Bản, nhận được email nặc danh, cảnh báo về một cuộc tấn công sắp diễn ra ở một trường THCS trên địa bàn. Nội dung email tuyên bố người gửi sẽ cùng đồng phạm đột nhập vào trường và sát hại hàng loạt học sinh, giáo viên.

Dù mối đe dọa không trở thành hiện thực, cảnh sát đã được huy động, an ninh trường học được tăng cường, các hoạt động ngoại khóa bị hủy bỏ, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình huống.

Ba ngày trước đó, ban giám hiệu nhà trường nhận được một video dài khoảng một phút. Trong đó, một học sinh mặc đồ thể thao liên tục đấm đá vào đầu bạn học đang nằm trên sàn. Không lâu sau, vụ việc tương tự tại tỉnh Tochigi, phía Bắc Tokyo, cũng bị phanh phui khi đoạn video ghi cảnh một nam sinh đánh bạn trong nhà vệ sinh trường học được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội.

Điểm chung của các vụ việc này không chỉ là hành vi bạo lực. Chúng chỉ thực sự thu hút sự chú ý của nhà trường và cơ quan chức năng sau khi hình ảnh bị phát tán trực tuyến. Điều này làm dấy lên chỉ trích rằng nhiều vụ bắt nạt có thể đã bị bỏ qua hoặc xử lý chậm chạp nếu không có áp lực từ dư luận mạng.

Theo các chuyên gia, sự lan truyền của video bắt nạt phản ánh một vấn đề sâu xa hơn. GS Izumi Tsuji, chuyên gia Xã hội học văn hóa tại Đại học Chuo, cho biết: “Mạng xã hội chính là yếu tố tác động lớn nhất khiến bắt nạt học đường trở nên phổ biến và khó kiểm soát hơn. Không chỉ những hành vi bạo lực thể chất, mà các hình thức bắt nạt tinh vi hơn như cô lập, chế giễu hay bôi nhọ trực tuyến đang ngày càng gia tăng và trở thành dạng bắt nạt chủ đạo”.

Các số liệu chính thức do Bộ Giáo dục Nhật Bản công bố càng cho thấy quy mô đáng báo động của vấn nạn này. Trong năm 2024, cả nước ghi nhận kỷ lục hơn 769 nghìn vụ bắt nạt tại các trường THCS và THPT, tăng 5% so với năm trước.

Đáng lo ngại hơn, hơn 1,4 nghìn trường hợp được xếp vào diện nghiêm trọng, dẫn đến việc nghỉ học kéo dài, thậm chí tự tử. Trong tổng số 413 học sinh tự tử trong năm, có 8 trường hợp được xác nhận liên quan trực tiếp đến bắt nạt.

Trước làn sóng chỉ trích nhắm vào các hội đồng giáo dục địa phương vì phản ứng chậm chạp, Chính phủ Nhật Bản và các cơ quan liên quan đã triển khai một số biện pháp, bao gồm các chương trình giáo dục về an toàn trực tuyến. Tuy nhiên, ngay cả những người trực tiếp tham gia vào các nỗ lực này cũng thừa nhận sự bi quan về hiệu quả lâu dài.

GS Makoto Watanabe - chuyên gia về Truyền thông tại Đại học Hokkaido Bunkyo, nhận định: “Thế giới kỹ thuật số đã thu hẹp góc nhìn của giới trẻ, khi các thuật toán liên tục củng cố cái tôi và làm suy yếu khả năng tự kiểm soát. Trách nhiệm không chỉ nằm ở học sinh, mà còn ở gia đình và xã hội.

Cha mẹ ngày càng bận rộn với thế giới trực tuyến của riêng mình, trong khi trẻ em được tiếp cận điện thoại thông minh gần như không kiểm soát. Hệ quả là nhiều em không còn khả năng phân biệt đúng - sai, thậm chí không nhận thức được mức độ nghiêm trọng trong hành vi của mình”.