Gửi bình luận
Các chuyên gia cho rằng bỏ điểm cộng IELTS, giải học sinh giỏi có thể góp phần tăng công bằng trong tuyển sinh đại học. Tuy nhiên, chính sách cần có lộ trình đủ dài để học sinh chủ động thích ứng.
Theo dự kiến mới nhất của Bộ GD&ĐT, từ năm 2027, trong quy chế tuyển sinh sẽ bãi bỏ các nội dung liên quan đến điểm cộng do cơ sở đào tạo xây dựng và công bố theo các tiêu chí thành tích phù hợp với đầu vào chương trình đào tạo.
Như vậy, thí sinh sẽ không còn được cộng điểm với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (phổ biến là IELTS), giải học sinh giỏi hoặc các thành tích, tiêu chí bổ sung do từng trường đại học quy định. Bộ đồng thời dự kiến siết các phương thức xét tuyển.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, một số chuyên gia tuyển sinh đồng tình với định hướng này, song cho rằng cần cân nhắc kỹ lộ trình thực hiện để tránh tác động đến những học sinh đã lựa chọn hướng học tập, thi chứng chỉ từ trước.
Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 (Ảnh: Bảo Quyên).
Bỏ điểm cộng: Xóa bỏ "lợi thế chồng lợi thế", trả lại công bằng
TS Mai Đức Toàn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh - Truyền thông, Trường Đại học Gia Định, bày tỏ đồng tình cao với việc bỏ điểm cộng đối với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và thành tích học sinh giỏi là phù hợp với mục tiêu bảo đảm công bằng trong tuyển sinh.
Theo ông Toàn, lâu nay công tác tuyển sinh tại Việt Nam vẫn vướng vào lối mòn ưu tiên cho học sinh khá giỏi, trong khi nhóm học sinh này bản chất đã có năng lực rất tốt.
"Thực tế các em không quá cần những điểm cộng đó. Một kỳ thi, kỳ xét tuyển mang tính toàn quốc có hàng triệu thí sinh tham dự thì điều quan trọng nhất là tính công bằng và khách quan", TS Mai Đức Toàn nhấn mạnh.
Đặc biệt với chứng chỉ tiếng Anh quốc tế, ông Toàn cho rằng điều kiện tiếp cận giữa học sinh ở các khu vực còn khác biệt đáng kể.
“Học sinh ở các thành phố lớn có điều kiện tiếp cận trung tâm ngoại ngữ, giáo viên trong nước giỏi và giáo viên nước ngoài thuận lợi hơn”, ông phân tích.
Trong khi đó, học sinh ở vùng sâu, vùng xa hoặc những địa phương còn hạn chế về điều kiện học tập ngoại ngữ có ít cơ hội tiếp cận môi trường tương tự.
Do đó, nếu chứng chỉ ngoại ngữ tiếp tục được sử dụng để cộng điểm trong kỳ tuyển sinh đại học, theo ông Toàn, có thể tạo ra sự chênh lệch cơ hội giữa các nhóm thí sinh.
"Nếu dùng chứng chỉ ngoại ngữ để cộng điểm vào kỳ thi xét tuyển đại học mang tính quyết định, thi đấu sòng phẳng thì hoàn toàn không công bằng cho học sinh vùng khó", TS Toàn phân tích.
Ông cho rằng nếu các trường muốn khuyến khích thí sinh phát huy năng lực tiếng Anh tốt, có chứng chỉ quốc tế thì nên quy định miễn giảm một số học phần ở môn tiếng Anh.
Đồng quan điểm, ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TPHCM, cho rằng việc bỏ điểm cộng là cần thiết để tránh tình trạng "lợi thế chồng lợi thế".
Ông lấy ví dụ một học sinh có điều kiện học tiếng Anh, đạt điểm tiếng Anh cao, đồng thời có thêm chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi ở môn này. Khi đó, cùng một thế mạnh có thể được ghi nhận nhiều lần trong quá trình xét tuyển.
Theo ông, thay vì sử dụng chứng chỉ để cộng điểm đầu vào, các trường có thể xem năng lực ngoại ngữ là một lợi thế phục vụ quá trình học tập. Thí sinh đáp ứng chuẩn ngoại ngữ theo yêu cầu của chương trình đào tạo thì được hưởng lợi trực tiếp trong quá trình học.
Cần lộ trình, tránh thay đổi quá gấp
Dù đồng tình với việc bỏ điểm cộng, TS Mai Đức Toàn cho rằng thời điểm áp dụng năm 2027 cần được cân nhắc.
Theo ông, Bộ GD&ĐT cần công bố chính sách đủ sớm để học sinh và các trường THPT có thời gian chuẩn bị.
“Bộ nên có lộ trình rõ ràng, không thể thay đổi quá nhanh”, ông nói.
Học sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 (Ảnh: Mạnh Quân).
Vị chuyên gia cho rằng học sinh THPT đã bắt đầu định hướng môn học, chứng chỉ và phương thức xét tuyển từ năm lớp 10, 11. Nếu quy định thay đổi quá sát thời điểm tuyển sinh, các em có thể rơi vào tình trạng bị động.
Ông đề xuất có thể chia nhỏ các thay đổi hoặc kéo dài thời gian chuyển tiếp, để học sinh không bị “sốc” trước những quy định mới.
Cùng chung góc nhìn, ThS Phạm Thái Sơn đề xuất lộ trình thay đổi nên được tính toán trước từ 3 đến 5 năm (ví dụ áp dụng từ năm 2028 hoặc 2029).
Bên cạnh đó, ThS Phạm Thái Sơn cũng đặc biệt lưu ý đến tác động của việc siết phương thức xét tuyển đối với các trường đại học, nhất là những trường ở địa phương.
Ông cho rằng nếu các phương thức xét tuyển bị thu hẹp quá nhiều, học sinh có thể tập trung vào một phương thức, kéo theo áp lực cạnh tranh và tình trạng học lệch.
"Một chính sách mới cần công bố trước ít nhất 3 năm để các em có đủ thời gian chuẩn bị", ông đề xuất.
Một hiệu trưởng trường THPT tại TPHCM cho rằng việc siết phương thức xét tuyển cũng cần được nhìn từ góc độ định hướng học tập ở bậc phổ thông.
Theo vị này, học sinh hiện nay đã lựa chọn tổ hợp môn theo chương trình giáo dục phổ thông và định hướng xét tuyển ngay từ lớp 10. Nếu phương thức tuyển sinh bị thu hẹp, vai trò của tổ hợp môn có thể giảm, trong khi học sinh có xu hướng tập trung vào một số môn phục vụ xét tuyển.
Điều này có thể làm gia tăng tình trạng học lệch và áp lực thi cử.
Theo vị hiệu trưởng, sự đa dạng của các phương thức xét tuyển ở mức hợp lý giúp giảm áp lực cho học sinh, đồng thời tạo thêm cơ hội để các em thể hiện năng lực ở những khía cạnh khác nhau.
“Nếu càng thu hẹp các phương thức xét tuyển thì học sinh càng tập trung vào một phương thức, việc học sẽ nặng nề hơn”, vị hiệu trưởng nhận định.
Từ góc nhìn này, các chuyên gia cho rằng việc điều chỉnh tuyển sinh cần giải quyết đồng thời hai yêu cầu tăng tính công bằng trong xét tuyển nhưng vẫn bảo đảm lộ trình ổn định để học sinh và các trường có thể thích ứng.
Việc bỏ những điểm cộng được cho là không cần thiết có thể được thực hiện từng bước, trong khi các thay đổi về phương thức xét tuyển cần được công bố đủ sớm để học sinh có thời gian chuẩn bị.
