Bộ Giáo dục và Đào tạo hủy điểm thi tốt nghiệp của 328 thí sinh chuyên Tuyên Quang, cho thi lại, song nhìn nhận các em cũng bị ảnh hưởng tâm lý, cần có góc nhìn nhân văn, toàn cục.
Ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sáng 5/8 chủ trì họp báo về phương án với thí sinh trường chuyên Tuyên Quang, cùng đại diện Bộ Công an, UBND tỉnh Tuyên Quang.
Ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Quản lý chất lượng, cho biết cơ quan an ninh điều tra, Bộ Công an xác định có gian lận thi cử ở điểm thi trường THPT chuyên Tuyên Quang. Bước đầu, nhà chức trách thấy có sự móc nối của phụ huynh, thí sinh, giáo viên thừa nhận vào phòng thi nhắc bài. Một số thí sinh cũng thừa nhận có trao đổi bài, nhưng chưa phản ánh đúng mức độ sai phạm.
Đại diện Bộ Công an cho biết quá trình điều tra gặp khó khăn vì nhiều người liên quan, là vi phạm có tổ chức. 328 thí sinh ở tuổi 18 đủ năng lực hành vi, nhận thức pháp luật nhưng thực tế nhận thức còn hạn chế. Đến nay, 29 bị can bị khởi tố, trong đó 7 người bị tạm giam, cùng tội danh Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Ban chỉ đạo kỳ thi thống nhất đề xuất hủy điểm thi tốt nghiệp ngày 11-12/6 tại trường THPT chuyên Tuyên Quang, tổ chức thi lại tất cả môn thi, dự kiến vào 14-15/8. Điểm thi được công bố ngày 19/8.
Lý do là qua phân tích kết quả, Bộ nhận thấy điểm tất cả môn thi của nhóm này cao hơn các trường THPT chuyên trên cả nước. Tổ chức thi lại nhằm đảm bảo trung thực, khách quan và công bằng, không phải là biện pháp xử lý kỷ luật. Thí sinh vi phạm sẽ bị xử lý căn cứ kết quả điều tra sau này.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng tại họp báo sáng 5/8. Ảnh: Moet
Cần ổn định tâm lý học sinh chuyên Tuyên Quang
Theo ông Thưởng, vụ việc rất phức tạp, để điều tra đến cùng thì cần thời gian. Bộ đã rất nghiêm túc, khẩn trương xác minh. Có những em đã thành niên, chưa thành niên, nhận bước đầu ở các mức độ khác nhau nên chưa cụ thể hóa được. Nếu vụ việc kéo dài thì ảnh hưởng lợi ích, quyền lợi hợp pháp của học sinh.
Cơ quan điều tra xác định đây là sai phạm của cả hội đồng. Điểm cao là do hội đồng thi là chính.
Với cách nhìn nhân văn, về khoa học giáo dục, Bộ không phân biệt đâu là học sinh trung thực và chưa trung thực. Bởi điểm bất thường của học sinh là hệ quả của hội đồng, những người có chức trách trong kỳ thi. Các em cũng bị ảnh hưởng tâm lý, tâm trạng. Thi lại sẽ giúp các em có được điểm thật, không phải lo ngại điểm của mình có thật hay không.
"Chúng tôi đề nghị tỉnh Tuyên Quang ổn định tâm lý của học sinh, đảm bảo danh tính của các em. Nhiều em chưa thành niên, cơ bản là bị thụ động, tác động, do sai phạm của hội đồng", ông Thưởng cho hay. "Mọi biện pháp xử lý phải nhìn ra toàn cục".
Không ảnh hưởng xét tuyển đại học
GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học, cho biết tuyển sinh đại học tách bạch với thi. Khâu này ngoài xét từ điểm thi tốt nghiệp THPT còn dùng điểm các kỳ thi riêng, xét kết hợp... Thí sinh được đăng ký xét tuyển theo quyền lợi của mình.
Với thí sinh THPT chuyên Tuyên Quang, bị hủy kết quả thi ngày 11-12/6 đồng nghĩa không đạt điều kiện để xét tuyển đại học, nên bị loại khỏi đợt lọc ảo của các đại học. Tuy nhiên, hồ sơ, nguyện vọng của thí sinh vẫn được giữ nguyên, được xét khi có điểm thi lại.
Ông Thảo khẳng định như vậy không ảnh hưởng đến gần 875.000 thí sinh khác đăng ký xét tuyển năm nay.
Chỉ tiêu tuyển sinh của các đại học sẽ được tính toán, đảm bảo học sinh chuyên Tuyên Quang nếu trúng tuyển, kể cả ở những ngành "hot" vẫn được nhập học, theo ông Thảo.
Đề thi lại 'không khó hơn, không dễ hơn'
Bộ Giáo dục cho biết sẽ tổ chức kỳ thi đúng quy chế, đề thi được bảo mật. Cơ quan này cho hay ra đề thi luôn là công việc khó khăn, kể cả với các kỳ thi bình thường. Đề thi lại sẽ thách thức bởi cần đối sánh với đợt 1.
"Bộ đã giao ban ra đề thi đảm bảo sự cân bằng, tất nhiên không được 100%, nhưng phải đảm bảo", ông Thưởng cho biết. Đề sẽ không thách đố, cũng không dễ dãi, nhưng cần xét đúng tình hình cụ thể để các thầy cô làm có tâm nhất, không dễ hơn, không khó hơn đợt 1.
Nhà chức trách sẽ mời cả chuyên gia về khảo thí để cân bằng độ khó dễ cả hai đợt thi.
"Chúng tôi làm rất kỹ lưỡng, thận trọng", theo ông Thưởng.
Ông nhấn mạnh nguyên tắc tổ chức thi lại không phải để hợp pháp hóa kết quả hay xóa bỏ vi phạm của thí sinh nếu có. Sau này, nếu cơ quan chức năng xác định có vi phạm quy chế, thí sinh sẽ xử lý theo quy định, kể cả việc cho ngừng học đại học.
* Tiếp tục cập nhật
Điểm thi tốt nghiệp của học sinh chuyên Tuyên Quang gây chú ý hôm 1/7. Hơn 290 trong số 328 thí sinh ở đây đạt từ 9 điểm Toán trở lên; trong đó khoảng 140 em đạt điểm tuyệt đối.
Công an sau đó xác định bà Trần Thị Thu Hằng, Hiệu phó trường THPT Nguyễn Văn Huyên, trưởng điểm thi, đã chỉ đạo, hướng dẫn một số giám thị tạo điều kiện cho các thí sinh làm bài môn Toán. Từ đó, giáo viên môn Toán Nguyễn Hà Duy đã "vào phòng thi và trực tiếp hướng dẫn" một số thí sinh.
Hôm 9/7, tỉnh Tuyên Quang đề xuất cho toàn bộ số học sinh nói trên thi lại, song Bộ đề nghị tỉnh tiếp tục xác minh đầy đủ, khách quan bản chất vụ việc, trước khi đưa ra hướng giải quyết.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT diễn ra hôm 11-12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh, trong đó gần 875.000 em đăng ký xét tuyển đại học. Quá trình xử lý nguyện vọng đại học (lọc ảo) trải qua 6 vòng, bắt đầu từ hôm 4/8.