Chính trị

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội

12/11/2026 15:32

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội, làm rõ nhiều vấn đề được đại biểu quan tâm.

TỔNG THUẬT: Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội - Ảnh 1.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Sáng nay, Quốc hội tiếp tục chuyển sang chất vấn nhóm vấn đề thứ hai thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ. Xin mời Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân lên vị trí để chuẩn bị chất vấn.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã có báo cáo 40 trang nêu chi tiết các nội dung liên quan đến vấn đề chất vấn. Trân trọng đề nghị các vị đại biểu Quốc hội tập trung chất vấn đối với ba nhóm vấn đề như sau:

Thứ nhất, kết quả triển khai thực hiện các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trách nhiệm và giải pháp khắc phục tình trạng chậm bố trí, phân bổ, giải ngân và sử dụng chưa hiệu quả nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thúc đẩy nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và huy động nguồn lực đầu tư của doanh nghiệp cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thứ hai, giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, xây dựng chính phủ số, kinh tế số, xã hội số; kết nối liên thông, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu chuyên ngành và địa phương.

Khắc phục tình trạng nền tảng, hệ thống thông tin, phần mềm phân tán, thiếu đồng bộ, ảnh hưởng đến việc giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công.

Thứ ba, công tác quản lý, phát triển và thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo; hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI; giải pháp hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp và người dân nâng cao năng lực, kỹ năng số, triển khai hiệu quả ứng dụng AI.

Trong quá trình điều hành, khi cần thiết, chủ tọa sẽ mời Phó Thủ tướng Chính phủ và các bộ trưởng, trưởng ngành báo cáo giải trình thêm những vấn đề liên quan đại biểu quan tâm.

Sau đây, xin mời Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu về vấn đề chất vấn trước khi đại biểu Quốc hội tiến hành chất vấn. Thời gian Bộ trưởng phát biểu không quá 5 phút.

TỔNG THUẬT: Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội - Ảnh 2.
Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân báo cáo trước Quốc hội 3 vấn đề trọng tâm trước khỉ trả lời chất vấn - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Phát biểu mở đầu, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân báo cáo trước Quốc hội 3 vấn đề trọng tâm:

Về ý nghĩa chiến lược của Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 57 đã thể hiện tầm nhìn mang tính lịch sử, xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, đồng thời cũng là động lực chính của mô hình phát triển mới.

Kể từ sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, chỉ riêng Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu, trình Quốc hội, Chính phủ ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó Quốc hội đã thông qua 11 luật và một nghị quyết đặc thù - Nghị quyết số 193. Có thể nói, về cơ bản, thể chế triển khai Nghị quyết 57 đã hoàn thiện.

Đặc biệt, nguồn ngân sách tăng nhanh: Năm 2025 bố trí 75.000 tỷ đồng; năm 2026 bố trí 95.000 tỷ đồng; và năm 2027 dự kiến là 120.000 tỷ đồng.

Thứ hai, về các kết quả: Sau gần 2 năm triển khai quyết liệt, sự chuyển mình đã thể hiện rõ nét qua các con số cụ thể: Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu GII năm 2026 của Việt Nam tăng lên 1 bậc, xếp thứ 43 trên 139 quốc gia và đứng thứ ba ASEAN. Đã phê duyệt 11 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 6,6 nghìn tỷ đồng, trong đó vốn xã hội hóa đạt 71,8%. Đã phê duyệt đồng tài trợ 11 nhiệm vụ nghiên cứu chung Việt Nam - Nhật Bản về chip bán dẫn với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng. Các doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước làm chủ một số công nghệ lõi trong lĩnh vực 5G, robot, UAV, camera AI, vaccine…

Tốc độ Internet di động tăng 50 bậc lên hạng 8 thế giới; mạng 5G phủ sóng 93,4% dân số với 27,2 triệu thuê bao. Đã phủ sóng 483 thôn lõm sóng và kích hoạt hệ Internet vệ tinh tại 196 điểm khó khăn nhất. Đến nay, cơ bản 100% thôn, bản trên cả nước đã được phủ sóng viễn thông. Với thành tích này, Việt Nam đã nhận giải thưởng Lãnh đạo Chính phủ năm 2026 do Hiệp hội Thông tin di động toàn cầu trao tặng.

Doanh thu công nghiệp công nghệ số 10 tháng đầu năm 2026 ước đạt 254,6 tỷ USD, tăng 53%. Đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể số quốc gia, danh mục 79 nền tảng dùng chung; đã có 70/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành và 8/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã đồng bộ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia; cả nước có khoảng 36,16 triệu chứng thư chữ ký số được cấp.

Chỉ số AI toàn cầu của Việt Nam tăng 18 bậc. Báo cáo xếp hạng năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026, Việt Nam đứng thứ 36 thế giới và thứ ba ASEAN. Những kết quả này ghi nhận bước tiến về năng lực số và trí tuệ nhân tạo gắn với mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh số mà Nghị quyết 57 đã đặt ra.

Thứ ba, về những tồn tại, hạn chế và điểm nghẽn thẳng thắn nhìn nhận: Đến ngày 30/10/2026, giải ngân mới đạt 42,12% dự toán trong phạm vi thống kê của Kho bạc Nhà nước. Thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế; việc định giá tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước còn lúng túng; một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược triển khai chậm; công tác xây dựng dữ liệu còn chậm, chưa đồng bộ; cán bộ cấp xã ở một số nơi phải sử dụng nhiều phần mềm, người dân còn phải cung cấp lại thông tin; năng lực kiểm chứng AI, bảo vệ dữ liệu và ứng phó với nội dung giả mạo cần tiếp tục được nâng cao.

Trên tinh thần đó, Bộ Khoa học và Công nghệ trân trọng lắng nghe, cầu thị, tiếp thu các câu hỏi, ý kiến của đại biểu Quốc hội và cử tri cả nước, và phản ánh quyết tâm đưa các đột phá của Nghị quyết 57 đóng góp đắc lực cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Đại biểu Nguyễn Quang Huy (Hưng Yên): Báo cáo của Bộ cho biết nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia đã ghi nhận gần 5 tỷ giao dịch. Tuy nhiên vẫn còn 34/104 cơ sở dữ liệu chưa có dữ liệu đồng bộ về Trung tâm dữ liệu quốc gia; 7/8 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã kết nối vẫn còn đồng bộ ngoại tuyến. Đáng chú ý, người dân vẫn phải cung cấp lại thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Xin Bộ trưởng cho biết trách nhiệm của Bộ trong việc bảo đảm hệ thống thực sự liên thông, dữ liệu được tái sử dụng? Có cơ chế nào buộc các cơ quan phải chấm dứt yêu cầu người dân kê khai, nộp lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu nhà nước? Xin cảm ơn Bộ trưởng.

Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ):Tôi xin hỏi Bộ trưởng một câu hỏi liên quan đến khoa học công nghệ. Bộ trưởng vừa có nói là hiện nay chúng ta làm chủ được công nghệ lõi liên quan đến UAV, rồi robot. Tôi đề nghị Bộ trưởng giải thích công nghệ lõi ở đây là lõi gì? Công nghệ nghiên cứu vật liệu chúng ta làm được những công nghệ gì, vật liệu gì? Nếu chúng ta không có nghiên cứu lĩnh vực công nghệ vật liệu thì làm gì có thể phát triển bền vững được. Tôi xin hỏi đã có quản lý nhà nước, định hướng về nghiên cứu công nghệ lõi như thế nào?

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An):Năm 2026 ngân sách nhà nước bố trí khoảng 95.000 tỷ đồng cho khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên đến ngày 30 tháng 10 năm 2026, tỉ lệ giải ngân mới đạt 42,12%, và riêng đổi mới sáng tạo đạt 27,98%, chuyển đổi số đạt 29,90%. Đấy là tính theo tỉ lệ 53.000 tỷ đồng thuộc phạm vi thống kê của kho bạc. Nhưng còn so với tổng nguồn hơn 104.000 tỷ đồng của năm 2026 thì số thực chi mới khoảng 1/5, còn hơn 18.000 tỷ đồng chưa phân bổ chi tiết và hơn 8.000 tỷ đồng bị đề nghị hoàn trả hoặc hủy dự toán. Xin Bộ trưởng cho biết: Nguyên nhân cơ bản nào dẫn đến tình trạng này? Nếu là nguyên nhân từ quá trình thực thi thì trách nhiệm chính thuộc cơ quan nào, cấp nào?

Thứ hai, với năng lực hấp thu như hiện nay thì căn cứ nào để Bộ đề xuất tăng nguồn ngân sách này lên mức 120.000 tỷ đồng cho năm 2027?

Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Về vấn đề dữ liệu thuộc phạm trù của Bộ Công an phụ trách, tôi xin phép chia sẻ nhanh. Đối với dữ liệu, có một số khó khăn. Thứ nhất, một thời kỳ rất dài, chúng ta lưu trữ dữ liệu ở nhiều nơi khác nhau, nhiều đơn vị khác nhau. Nên giờ việc đồng bộ, xây dựng lại cơ sở dữ liệu mới đòi hỏi phải có thời gian. Thứ hai vấn đề định mức, chi phí tính toán để xây dựng từng vấn đề dữ liệu cũng khác nhau; không phải 1 trang giấy chúng ta scan là có một định mức giống nhau, mà độ phức tạp của trang giấy đó sẽ dẫn đến các định mức khác nhau. Thứ ba là nhân lực phục vụ xây dựng dữ liệu cũng còn rất hạn chế. Đây là 3 nguyên nhân chính dẫn đến việc chậm trong xây dựng hệ thống dữ liệu.

Còn vấn đề người dân phải đến làm thủ tục hành chính nhiều, cán bộ xã phải giục nhiều, tôi cho rằng có 5 nguyên nhân. Thứ nhất là phần mềm chưa kết nối đồng bộ. Nguyên nhân thứ hai là quy trình biểu mẫu phần mềm chưa được điều chỉnh thống nhất. Nguyên nhân thứ ba là dữ liệu chưa đầy đủ. Nguyên nhân thứ tư là thiết bị đường truyền, hỗ trợ kỹ thuật một số nơi chưa đáp ứng. Nguyên nhân thứ năm là con người, một bộ phận người dân năng lực tiếp cận công nghệ số còn hạn chế, đặc biệt một số nơi cán bộ xã còn hạn chế về năng lực tiếp cận.

Về giải pháp, chúng tôi đã ban hành khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, đồng thời quyết liệt triển khai việc này. Đơn cử một việc Bộ đang tích cực làm là đi xuống một số xã ở một số địa phương, thống kê có 29 bài toán nhỏ mà cán bộ xã đang gặp phải. Chúng tôi đang hình thành lời giải để hướng dẫn cho từng cán bộ xã ở vùng đó. Sau khi hướng dẫn xong chúng tôi sẽ tổng quát hoá để có thể nhân rộng ra.

Thứ hai chúng tôi đang tiếp tục xuống cấp xã để lắng nghe hằng tuần, hằng ngày cán bộ xã làm chuyển đổi số phải làm gì, làm các báo cáo nào. Trên cơ sở đó chúng tôi sẽ tích hợp và đề ra hệ thống bài giải để cập nhật kiến thức cho cán bộ cấp xã, giúp cán bộ cấp xã tiếp cận, nâng cao kỹ năng. Đây là những giải pháp Bộ KH&CN đang làm.

Câu hỏi thứ hai về công nghệ lõi là câu hỏi rất thiết thực. Chúng ta sẽ làm chủ công nghệ lõi như thế nào? Bộ Chính trị đã ban hành thông báo kết luận về phát triển ngành công nghệ vật liệu. Chúng ta làm chủ công nghệ lõi ở những giai đoạn nào, ở những bước nào? Đơn cử ở chip 5G, bước thiết kế có thể làm được, nhưng để tạo ra được con chip đó chúng ta vẫn phải chuyển đi nước ngoài. Vậy ở đây trong công đoạn để tạo ra được một sản phẩm về công nghệ chiến lược sẽ có nhiều công đoạn, một số công đoạn chúng ta đã làm chủ được, đơn cử như việc thiết kế con chip bán dẫn, nhưng việc chế tạo nó liên quan đến cả vật liệu và rất nhiều yếu tố khác nữa. Hiện nay chúng ta vẫn phải gửi ra nước ngoài.

Vậy chiến lược của Bộ là gì? Bộ KH&CN phân ra 2 nhóm tiếp cận. Nhóm 1 là nhóm có thể áp dụng ngay trong công nghệ chiến lược thì tiến hành làm luôn, ví dụ như công nghệ vaccine, có thể chuyển giao từ nước ngoài về sản xuất ở trong nước. Đây là cách tiếp cận có thể đóng góp ngay cho sự phát triển của đất nước. Nhưng cũng có những nhóm công nghệ đòi hỏi thời gian lâu dài và không thể làm ngay được, đơn cử như UAV. UAV là một hệ thống tích hợp rất nhiều loại công nghệ trong đó, chip bán dẫn (để thu phát tần số) hay chip điều khiển, cơ khí, khoa học vật liệu, công nghệ vật liệu, lĩnh vực khác... Đối với những bài toán công nghệ lâu dài đó đòi hỏi chúng ta phải chia ra từng các nhóm vấn đề và đặt hàng từng nhóm để giải quyết, chứ không thể cùng một lúc làm đồng hành rất nhiều công nghệ. Đây là định hướng Bộ KH&CN sẽ làm trong thời gian tới.

Về câu hỏi tiếp theo, vấn đề giải ngân, công tác phân bổ dự toán ngân sách khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, được làm như sau: Thứ nhất, các địa phương, bộ ngành xây dựng dự toán, gửi dự toán về cho Bộ KH&CN tổng hợp, rà soát sơ bộ. Sau khi rà soát thì gửi cho Bộ Tài chính để cùng với Bộ Tài chính cấp kinh phí cho các đơn vị. Như vậy, trách nhiệm ở đây là 3 bên liên quan. Việc lập dự toán phải đảm bảo đầy đủ thông tin, hạch toán phải có sản phẩm đầu ra. Trách nhiệm của Bộ KH&CN lớn nhất, phải tổng hợp và thẩm định, và Bộ Tài chính cấp kinh phí. Như vậy, trách nhiệm của Bộ KH&CN ở đây có thể là chậm trong phân bổ, tổng hợp các dự toán.

Để giải quyết vấn đề này, có 3 giải pháp. Thứ nhất, tiếp tục làm việc trực tiếp với các địa phương để hướng dẫn khâu đề xuất dự toán. Chúng tôi đã tổ chức rất nhiều phiên họp trực tuyến với Giám đốc các Sở KH&CN địa phương để hỗ trợ lập đề xuất. Thứ hai, chúng tôi nhận thấy trong quá trình lập dự toán có thông tin trao đổi qua lại rất nhiều lần, nên chúng tôi đang phát triển 1 hệ thống thông tin giúp các địa phương, bộ ngành có thể lập dự toán trực tuyến trên đó, và Bộ sẽ hướng dẫn thẩm định trực tuyến Nếu làm như vậy thì khâu trao đổi thông tin qua lại sẽ rút ngắn thời gian, tăng chất lượng. Thứ ba là vấn đề hiệu quả. Chúng tôi cho rằng áp lực về giải ngân là có, mà doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, cần kinh phí để phát triển công nghệ rất lớn. Nhưng áp lực lớn hơn nữa là từng đồng ngân sách giải ngân phải hiệu quả. Chúng tôi không vì áp lực đó mà bằng mọi giá để giải ngân các kinh phí đó.

Đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (Lai Châu): Chín tháng đầu năm, tăng trưởng GDP của Việt Nam rất ấn tượng, đạt trên 9%. Trong khi đó giải ngân vốn khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo ở mức khoảng 42%. Xin Bộ trưởng cho biết mối liên hệ giữa hai tỉ lệ đó? Mức đóng góp của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong tăng trưởng GDP và đến khi nào thì khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo sẽ trở thành động lực tăng trưởng chính?

Đại biểu Ma Thị Thúy (Tuyên Quang): AI đang mở ra cơ hội lớn cho phát triển kinh tế và quản trị quốc gia, nhưng cũng đặt ra những vấn đề về an toàn dữ liệu, quyền riêng tư, độ tin cậy của thông tin, trách nhiệm pháp lý và nguy cơ bất bình đẳng trong tiếp cận thông nghệ.

Xin Bộ trưởng cho biết Việt Nam sẽ xây dựng cơ chế quản trị AI như thế nào để vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát được các rủi ro, đặc biệt là trách nhiệm pháp lý thuộc về ai khi quyết định dựa trên AI gây thiệt hại cho người dân? Và cũng đề nghị Bộ trưởng cho biết thêm về chính sách phát triển AI, cần có giải pháp cụ thể như thế nào nào để người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm yếu thế khác không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số?

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung (Hà Nội): Thực hiện nghị quyết 57, ngân sách đầu tư cho khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã tăng hơn 7 lần, đạt 95.000 tỷ năm 2026 và dự kiến 120.000 tỷ năm 2027. Tuy nhiên, một số đại biểu cũng đã chất vấn về việc giải ngân ngân sách rất là thấp. Trung ương thì đạt 46,18%, địa phương đạt 38,5%, mà hai mũi nhọn là đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giải ngân chưa tới 30%. Bộ trưởng cũng đã đề cập đến vấn đề này rồi nhưng tôi xin Bộ trưởng chỉ rõ đâu là nút thắt lớn nhất, về cơ chế hay khâu tổ chức thực hiện khiến có tiền mà không tiêu được? Bộ trưởng cam kết giải pháp đột phá nào cho năm 2027 để vừa giải ngân hết vốn, vừa đảm bảo thực chất, tránh giải ngân chạy theo chỉ tiêu nhưng mà lại và gây thất thoát lãng phí?

Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Hà Nội): Báo cáo số 324 ngày 2/11/2026 của Bộ KH&CN cho thấy nhiều cơ chế, chính sách và các quy định pháp luật đã được ban hành, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Tuy nhiên, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra những vướng mắc trong định giá tài sản trí tuệ và hướng dẫn áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro, gây trở ngại cho việc thành lập doanh nghiệp khởi nguồn spin-off và làm chậm việc đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường.

Kính đề nghị Bộ trưởng cho biết những giải pháp căn cơ để tháo gỡ đồng bộ các điểm nghẽn trên, tạo điều kiện cho các trường đại học và viện nghiên cứu đẩy mạnh thương mại hóa sản phẩm khoa học công nghệ?

Theo baochinhphu.vn
https://baochinhphu.vn/tong-thuat-bo-truong-bo-khcn-vu-hai-quan-tra-loi-chat-van-dai-bieu-quoc-hoi-102261112131215481.htm
Copy Link
https://baochinhphu.vn/tong-thuat-bo-truong-bo-khcn-vu-hai-quan-tra-loi-chat-van-dai-bieu-quoc-hoi-102261112131215481.htm
Bài liên quan
Quốc hội sẽ chất vấn các thành viên Chính phủ
Trong tuần làm việc tới, Quốc hội sẽ tiến hành chất vấn các thành viên Chính phủ, đồng thời xem xét và thông qua nhiều nội dung quan trọng khác.

(0) Bình luận
Nổi bật Giáo dục thủ đô
Đừng bỏ lỡ
Mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO
Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội