Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh, cần chọn ngành nghề, thị trường phù hợp và có cơ chế phát huy kỹ năng của lao động trình độ cao sau khi họ về nước.
Sáng 10/8, giải trình trước Quốc hội về dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải làm rõ lo ngại việc đưa lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật ra nước ngoài có thể ảnh hưởng nguồn nhân lực trong nước.
Theo Bộ trưởng, đây là vấn đề quan trọng, được nhiều đại biểu và cơ quan liên quan quan tâm. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu để xác định cụ thể nhóm lao động, trình độ, ngành nghề và thị trường phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa nhu cầu nhân lực trong nước với mục tiêu nâng cao chất lượng lao động.
Đưa lao động đi nước ngoài gắn với mục tiêu phát triển nguồn nhân lực
Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải khẳng định việc đưa lao động ra nước ngoài không chỉ nhằm giải quyết việc làm hay nâng cao thu nhập đơn thuần. Ông nhấn mạnh đây là một "chính sách kép" mang tính chiến lược. Đó là vừa đưa lao động có trình độ đi học hỏi công nghệ tiên tiến, vừa có cơ chế thu hút và phát huy hiệu quả của họ khi trở về.
Trong thời gian làm việc ở nước ngoài, người lao động có điều kiện tiếp cận môi trường kỷ luật và công nghệ hiện đại tại các nước phát triển. Trình độ, kỹ năng và kinh nghiệm tích lũy được chính là "tài sản quý báu" của mỗi cá nhân và đất nước.
Về lo ngại thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong nước, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo đã ghi nhận và điều chỉnh dự thảo theo hướng, đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài phải thực hiện đồng thời với việc xây dựng cơ chế thu hút, sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực này khi trở về.
"Cần xác định rõ lao động trình độ nào, thuộc lĩnh vực nào và thị trường nào là phù hợp. Đây là tiền đề để chúng ta kiến tạo một vòng tuần hoàn lao động bền vững", Bộ trưởng nói. Tư duy mới của dự luật là quan tâm đặc biệt đến việc kết nối việc làm để người lao động phát huy ngay những kinh nghiệm đã tích lũy sau khi về nước.

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải phát biểu tiếp thu giải trình tại Quốc hội (Ảnh: Media QH).
Chuyển từ lợi thế lao động giá rẻ sang chủ động chuẩn bị nhân lực
Theo Bộ trưởng Nội vụ, hoạt động đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài thời gian qua phần lớn dựa vào lợi thế sẵn có là nguồn lao động dồi dào và chi phí thấp. Tuy nhiên, trong giai đoạn tới, chính sách cần chuyển hẳn sang tư duy chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực.
Thay vì chỉ dựa vào lao động giá rẻ, kỹ năng thấp, dự luật hướng tới các ngành nghề động lực và lĩnh vực trọng điểm như công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ số, đặc biệt là chip bán dẫn, AI (trí tuệ nhân tạo), logistics, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
Việc lựa chọn các ngành này không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường tiếp nhận mà còn tính đến khả năng người lao động tiếp thu công nghệ để mang về phục vụ đất nước. Theo người đứng đầu ngành Nội vụ, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát để thể hiện rõ hơn định hướng này. Những nội dung vượt phạm vi điều chỉnh của luật, Bộ Nội vụ sẽ tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét.