Chiếc điện thoại ở hiện trường mở lối giải sáng kiến an toàn giao thông

Những chiếc điện thoại ám ảnh đội khám nghiệm hiện trường

Sử dụng điện thoại khi đang điều khiển phương tiện được xem là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tai nạn giao thông hiện nay. Thực tế cho thấy, không ít vụ tai nạn xảy ra chỉ vì một cuộc gọi, một lần lướt mạng trong lúc lái xe.

Vấn nạn rất thật ấy chính là động lực cho giải pháp đạt giải Khuyến khích Cuộc thi “Sáng kiến An toàn giao thông Việt Nam 2025”.

Đó là giải pháp công nghệ mang tên DriveGuard - Ứng dụng cảnh báo nguy hiểm khi lái xe sử dụng điện thoại, được phát triển bởi nhóm tác giả Nguyễn Quang Nam, Vũ Thị Thúy Hà, Ngô Thị Bích Thu, Lê Thị Ngọc Duyên.

Chia sẻ về động lực bắt đầu dự án, Thiếu tá Nguyễn Quang Nam Công an phường Thanh Miếu (tỉnh Phú Thọ) đại diện nhóm tác giả cho biết, quá trình làm việc trong ngành giúp anh và các đồng nghiệp chứng kiến nhiều câu chuyện thương tâm liên quan đến việc sử dụng điện thoại khi tham gia giao thông.

Không chỉ qua hồ sơ tai nạn, mà cả trong những lần trực tiếp khám nghiệm hiện trường, hình ảnh chiếc điện thoại xuất hiện ngày càng nhiều như một “tác nhân gián tiếp” gây ra bi kịch.

Những con số thống kê quốc tế càng khiến nhóm thêm trăn trở. Theo một số nghiên cứu, gần 1/3 số vụ tai nạn giao thông có liên quan đến việc người điều khiển phương tiện vừa sử dụng điện thoại trong khoảng thời gian ngắn trước đó.

Từ thực tế ấy, câu hỏi đặt ra là liệu có thể can thiệp sớm hơn, ngay từ lúc người lái xe chuẩn bị cầm điện thoại hay không.

Đó cũng là thời điểm ý tưởng DriveGuard được hình thành. Theo đại diện nhóm, thay vì tiếp tục cảnh báo chung chung hay phụ thuộc hoàn toàn vào chế tài xử phạt, cần có một giải pháp chủ động hơn, tác động trực tiếp đến hành vi người sử dụng ngay trong khoảnh khắc nguy hiểm.

Trước đó, tại cuộc thi “Sáng kiến An toàn giao thông Việt Nam 2023”, Thiếu tá Nam từng đoạt giải Nhì và giải Ba với các ý tưởng an toàn giao thông ở hạng mục sáng kiến. Tuy nhiên, theo chia sẻ của anh, những đề tài khi ấy vẫn dừng ở mức ý tưởng, chưa được hiện thực hóa thành một giải pháp công nghệ cụ thể.

Chính điều đó khiến anh tiếp tục trăn trở sau cuộc thi. Trong bối cảnh xã hội ngày càng phụ thuộc vào thiết bị số, anh cho rằng các sáng kiến an toàn giao thông không thể chỉ dừng lại ở thông điệp hay khuyến nghị, mà cần gắn với những giải pháp có khả năng can thiệp trực tiếp vào hành vi người tham gia giao thông.

Từ suy nghĩ ấy, anh bắt đầu tự tìm hiểu, học thêm các kiến thức công nghệ thông tin cơ bản, từng bước hiện thực hóa ý tưởng thành một sản phẩm có thể vận hành trên điện thoại thông minh.

Với anh, việc tiếp tục quay trở lại cuộc thi năm 2025 không chỉ là một lần thử sức mới, mà còn là hành trình nối tiếp những trăn trở còn dang dở từ các mùa giải trước, hướng tới mục tiêu đưa sáng kiến an toàn giao thông tiến gần hơn với đời sống.

Dùng chính điện thoại để ngăn việc dùng điện thoại khi lái xe

Trong quá trình nghiên cứu, nhóm tác giả nhận thấy phần lớn các giải pháp trên thế giới hiện nay đều dựa vào hệ thống nhận diện hình ảnh hoặc thiết bị gắn ngoài, đòi hỏi chi phí đầu tư lớn và khó triển khai đại trà. Điều này khiến các giải pháp dù tiên tiến nhưng chưa thật sự phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam.

Từ đó, nhóm quyết định đi theo một hướng khác: khai thác chính chiếc điện thoại thông minh, thứ đang gây mất an toàn, để trở thành công cụ bảo vệ người lái xe.

“DriveGuard là một ứng dụng được xây dựng dựa trên việc phân tích các dữ liệu cảm biến sẵn có trên điện thoại như tốc độ di chuyển, góc nghiêng thiết bị, trạng thái nghe gọi, sử dụng mạng, GPS và sự thay đổi cột sóng. Trên cơ sở đó, hệ thống nhận diện xem người dùng có đang sử dụng điện thoại khi lái xe hay không.

Điểm khác biệt của DriveGuard nằm ở kiến trúc mô-đun. Mỗi hành vi nguy hiểm được thiết kế thành một “bộ phát hiện” riêng biệt: cầm điện thoại, nghe gọi, sử dụng dữ liệu mạng. Các bộ này hoạt động độc lập nhưng được điều phối chung, giúp hệ thống linh hoạt, dễ mở rộng và không ảnh hưởng lẫn nhau khi nâng cấp”, Thiếu tá Nam chia sẻ.

Các ngưỡng cảnh báo cũng được thiết kế thông minh. Ở những khu vực tốc độ cao như cao tốc, mức phát hiện sẽ nghiêm ngặt hơn; trong khu dân cư đông đúc, tốc độ thấp, hệ thống điều chỉnh phù hợp để tránh gây phiền hà không cần thiết cho người dùng.

Khi phát hiện hành vi nguy hiểm, DriveGuard không khóa cứng thiết bị mà ưu tiên cảnh báo, nhắc nhở, đúng với triết lý mà nhóm theo đuổi ngay từ đầu: bảo vệ chứ không trừng phạt. Theo đại diện nhóm, việc nhắc nhở đúng thời điểm có thể giúp người lái xe “giật mình” và dừng lại trước khi tai nạn xảy ra.

Quá trình phát triển sản phẩm là sự phối hợp của một nhóm tác giả đến từ nhiều lĩnh vực. Bên cạnh phần xây dựng thuật toán và nền tảng kỹ thuật, các thành viên khác tham gia nghiên cứu tài liệu, thử nghiệm thực tế, hoàn thiện thuyết trình và góp ý về khả năng triển khai.

Sự phân công này giúp ý tưởng nhanh chóng được hiện thực hóa trong thời gian ngắn, chỉ khoảng một tháng kể từ khi cuộc thi phát động.

Từ sân chơi sáng kiến đến kỳ vọng ứng dụng vào đời sống

DriveGuard là một trong gần 600 bài dự thi gửi về Cuộc thi “Sáng kiến An toàn giao thông Việt Nam 2025”, do báo Dân trí phối hợp với Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) và Công ty ô tô Toyota Việt Nam tổ chức.

Qua các vòng sơ khảo, chung khảo và chung kết, ban giám khảo đã lựa chọn 19 tác phẩm xuất sắc để trao giải, với tổng giá trị giải thưởng 255 triệu đồng.

Theo đại diện nhóm tác giả, ý nghĩa lớn nhất của cuộc thi không chỉ nằm ở kết quả, mà ở việc tạo ra một diễn đàn để các ý tưởng an toàn giao thông được tiếp cận gần hơn với thực tiễn. Mỗi sáng kiến, theo anh, đều bắt đầu từ những trăn trở rất đời, rất người, và đều hướng tới mục tiêu chung là bảo vệ sinh mạng con người.

Với DriveGuard, nhóm tác giả kỳ vọng trong tương lai có thể tích hợp ứng dụng này vào các hệ sinh thái số quen thuộc như ứng dụng gọi xe, bảo hiểm hoặc nền tảng định danh điện tử. Khi đó, việc không sử dụng điện thoại khi lái xe có thể trở thành một hành vi tích cực được ghi nhận, thậm chí gắn với cơ chế khuyến khích, khen thưởng.

Theo Thiếu tá Nguyễn Quang Nam, cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần tuyên truyền, nhắc nhở và xây dựng ý thức tự giác. Thay vì chỉ nhìn giao thông qua lăng kính xử phạt, công nghệ có thể đóng vai trò như một “người bạn đồng hành”, giúp người tham gia giao thông tự bảo vệ mình và người khác.

“An toàn giao thông, suy cho cùng, là bảo vệ con người. Nếu công nghệ có thể giúp giảm bớt chỉ một vụ tai nạn, thì đó đã là điều rất đáng để làm”, Thiếu tá Nam chia sẻ.