Trên địa bàn Cà Mau hiện có ba trường Phổ thông dân tộc nội trú (PTDTNT).

Thời gian qua, các trường được tỉnh quan tâm, tạo điều kiện đầu tư về nhân lực, vật lực, đáp ứng nhu cầu dạy và học, chăm sóc học sinh dân tộc, trở thành những “chiếc nôi” trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Xã Đá Bạc có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, nhất là người Khmer. Nhằm chăm lo tốt hơn việc học tập của con em đồng bào tại đây, ngày 12/9/2014 UBND tỉnh Cà Mau đã có Quyết định 1415 thành lập Trường PTDTNT THCS Danh Thị Tươi. Những ngày đầu thành lập, trường gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn về nhân lực, cũng như cơ sở vật chất.
Nhờ sự quan tâm, đầu tư, hiện tại, ngôi trường này đã khang trang, không thua kém các trường cùng cấp trên địa bàn. Tháng 8/2024, Trường PTDTNT THCS Danh Thị Tươi được công nhận đạt chuẩn quốc gia mức độ 1.
Bà Lê Hồng Thanh - Phó Hiệu trưởng Trường PTDTNT THCS Danh Thị Tươi cho hay, đội ngũ giáo viên của trường cơ bản ổn định về số lượng (17 giáo viên), 100% đạt chuẩn về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Cơ sở vật chất của trường đảm bảo phục vụ tốt các hoạt động giáo dục.
“Trường hiện có 6 phòng học, 3 phòng bộ môn và 8 phòng làm việc, 1 thư viện, 1 phòng họp trực tuyến và 1 hội trường. Tất cả phòng học có trang bị tivi loại 65 inch và 1 máy tính để bàn kết nối mạng; bàn ghế đảm bảo đủ cho học sinh. Ngoài ra, trường được đầu tư khu nội trú với 13 phòng, 1 nhà ăn và 1 bếp ăn theo tiêu chuẩn quy định”, bà Thanh thông tin.
Được thành lập vào tháng 7/2001, Trường PTDTNT Cà Mau (phường An Xuyên) hiện có khối phòng học 3 tầng với 12 phòng học, 3 phòng cho giáo viên chờ tiết dạy. Khối hiệu bộ 2 tầng với 9 phòng chức năng. Khối nhà nội trú với hơn 50 phòng, đảm bảo cho gần 400 em ở nội trú.
“Nhà trường cũng được cấp trên quan tâm đầu tư nhà ăn tập thể, khối nhà học bộ môn bao gồm các phòng thí nghiệm thực hành, thư viện, phòng vi tính, ngoại ngữ và nhà tập đa năng. Hiện trường có 50 cán bộ, giáo viên, nhân viên, trong đó giáo viên trên 30 người, đảm bảo giảng dạy các môn học theo chương trình. Hằng năm, giáo viên được tham gia các lớp tập huấn, đào tạo nâng cao kiến thức chuyên môn”, bà Lý Kim Khánh, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết.
Tương tự, Trường PTDTNT Bạc Liêu (xã Hòa Bình) có 2 cấp học, được đầu tư đạt chuẩn quốc gia mức độ 1. Ông Lâm Văn Hùng - Phó Hiệu trưởng nhà trường cho hay, trường có 18 phòng học kiên cố, các phòng học đều trang bị màn hình cỡ lớn kết nối mạng; 1 khu hiệu bộ, 1 nhà đa năng, 2 phòng Tin học có 70 máy tính; 2 phòng Lab dạy tiếng Anh; 6 phòng học bộ môn đạt chuẩn và 1 thư viện.
Ngoài ra, trường có khu ký túc xá với 74 phòng ở cho học sinh, 1 nhà ăn, 1 bếp ăn đạt tiêu chuẩn và nhà sinh hoạt văn hóa dân tộc. Khuôn viên trường có 3 sân chơi, bãi tập đáp ứng nhu cầu dạy học giáo dục thể chất và hoạt động rèn luyện, vui chơi của học sinh.
“Về nhân lực, nhà trường hiện có hơn 50 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên, 100% đều có trình độ đào tạo đạt chuẩn và trên chuẩn. Hầu hết giáo viên của trường tích cực trong thực hiện nhiệm vụ, có tinh thần trách nhiệm cao, yêu thương, thấu hiểu hoàn cảnh học sinh dân tộc; có đủ năng lực, phẩm chất giảng dạy theo yêu cầu của Chương trình GDPT 2018”, ông Hùng nhận định.

Nhờ được chính quyền địa phương quan tâm đầu tư đồng bộ về nhân lực, vật lực, nên chất lượng giáo dục tại các trường PTDTNT ở Cà Mau không ngừng nâng lên. Gắn bó với Trường PTDTNT THCS Danh Thị Tươi được 15 năm, cô Lý Hòa Ly (dân tộc Khmer) - giáo viên dạy Toán cho hay phần đông học sinh dân tộc thiểu số ở trường có cha, mẹ đi làm ăn xa nhà, gửi cho ông bà, người thân chăm sóc. Ông bà lớn tuổi nên phần lớn phó thác việc học của con, em cho giáo viên.
“Giáo viên dạy ở trường phải nắm bắt hoàn cảnh từng học sinh, phân loại năng lực theo nhóm để giảng dạy hiệu quả, bởi trong một lớp nhưng học lực các em không đồng đều do hoàn cảnh gia đình, điều kiện học tập khác nhau. Ngoài dạy học, giáo viên cũng quan tâm đời sống vật chất, tinh thần của các em để có sự động viên, hỗ trợ kịp thời, tránh trường hợp vì hoàn cảnh khó khăn phải bỏ học”, cô Ly chia sẻ.
Danh Thị Sa Thia - học sinh lớp 9, Trường PTDTNT THCS Danh Thị Tươi chia sẻ: Môi trường học tập của trường rất tốt, thầy cô giảng dạy nhiệt tình, vấn đề nào không hiểu trên lớp học sinh có thể hỏi giáo viên bất cứ lúc nào.
“Thầy cô luôn xem học sinh như người thân, thường xuyên quan tâm, động viên tinh thần, giúp đỡ về vật chất đối với học sinh khó khăn. Em sẽ nỗ lực học tập thật tốt để thực hiện đạt mục tiêu vào đại học, trở thành giáo viên dạy các em nhỏ vùng đồng bào dân tộc thiểu số, như chính cách các thầy cô ở trường đã dạy dỗ chúng em”, Sa Thia nói.
Bà Thạch Thị Hậu, ngụ ấp Sào Lưới B, xã Đá Bạc, cho hay rất yên tâm khi gửi con theo học nội trú tại Trường PTDTNT THCS Danh Thị Tươi. “Tôi thấy điều kiện ăn ở, học tập ở trường tốt, giáo viên quan tâm học trò. Con học ở trường không tốn chi phí gì, các chế độ đối với học sinh dân tộc thiểu số được trường cấp phát đúng quy định. Gia đình tôi khó khăn, nếu không nhờ chính sách hỗ trợ của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số thì con tôi sẽ khó khăn khi đến trường”.

Nhiều năm liền, tỷ lệ học sinh khối 12 của Trường PTDTNT Cà Mau và Trường PTDTNT Bạc Liêu đỗ tốt nghiệp đạt 100%; số lượng học sinh khá, giỏi từng năm hơn 60%. Năm nào, các trường cũng có học sinh đạt danh hiệu học sinh giỏi vòng tỉnh và đạt giải tại các cuộc thi, hội thi do ngành tổ chức. Theo thống kê sơ bộ của các trường, số học sinh sau khi đỗ tốt nghiệp học tiếp các trường trung cấp, cao đẳng, đại học trên cả nước chiếm từ 60% trở lên.
“Nhà trường luôn đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng phát triển năng lực học sinh một cách toàn diện. Đội ngũ giáo viên tâm huyết, dạy học sinh bằng tình thương và trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc giáo dục, chăm sóc. Mặt khác, học sinh dân tộc thiểu số luôn nhận được sự quan tâm, chăm lo hỗ trợ giúp đỡ từ các ngành, cấp, tạo điều kiện thuận lợi trong học tập và tìm kiếm việc làm sau khi ra trường, qua đó phần nào khơi dậy ý chí vươn lên trong học tập”, ông Lâm Văn Hùng - Phó Hiệu trưởng Trường PTDTNT Bạc Liêu nhận định.
Thầy Tăng Truyền - giáo viên trẻ Trường PTDTNT Bạc Liêu cho hay, điều kiện dạy học ở trường có đầy đủ trang thiết bị, đặc biệt thiết bị về ứng dụng công nghệ; giáo viên được hưởng đầy đủ các chế độ đặc thù, giáo viên ở xa được bố trí nơi ở.
“Khi giáo viên được hỗ trợ tốt các điều kiện như thế sẽ dốc hết tâm huyết, sức lực vì sự nghiệp trồng người. Chúng tôi mong muốn có thể đào tạo ra thế hệ học sinh dân tộc thiểu số có đủ phẩm chất, năng lực để trở thành những người có ích cho xã hội, cống hiến vào sự phát triển của đất nước nói chung, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nói riêng”, thầy Truyền chia sẻ.
Song song dạy chữ, các trường PTDTNT ở Cà Mau còn chú trọng xây dựng không gian văn hóa trong trường học, giúp học sinh dân tộc thiểu số giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, đặc biệt ngôn ngữ, chữ viết.

Thạch Ny Chành Đi - học sinh lớp 12X1, Trường PTDTNT Bạc Liêu cho hay em luôn nỗ lực phấn đấu trong học tập để sau khi ra trường có thể tìm kiếm công việc phù hợp, nuôi sống bản thân, giúp đỡ gia đình. “Chị của em là cựu học sinh Trường PTDTNT Bạc Liêu, hiện đi du học, em cũng muốn sau khi thi đỗ tốt nghiệp sẽ đi du học. Sau khi hoàn thành chương trình học ở nước ngoài em sẽ trở lại quê hương cống hiến sức trẻ và kiến thức của mình”, Chành Đi tâm niệm.
Cô Sơn Thị Hồng Cẩm từng theo học tại Trường PTDTNT Cà Mau cho biết, sau khi ra trường, hoàn thành đại học, cô xin trở lại trường cũ giảng dạy bởi hơn ai hết cô cảm nhận được tình cảm, tâm huyết của thế hệ thầy cô ở đây đối với sự nghiệp giáo dục và đối với học sinh dân tộc thiểu số.
“Khi bước vào trường mọi người sẽ thấy ngay khẩu hiệu ‘Trường là nhà, thầy cô là cha mẹ, bạn bè là anh em’, tôi rất tự hào khi được học tập, đào tạo tại “chiếc nôi” Trường PTDTNT Cà Mau, sống trong tình yêu thương của thầy cô, bè bạn. Vì thế khi trở thành giáo viên giảng dạy tại đây tôi luôn muốn tiếp tục truyền cảm hứng học tập, chắp cánh ước mơ, giúp các em trở thành những người có ích cho xã hội”, cô Cẩm chia sẻ.
Bí thư Đoàn Thanh niên Trường PTDTNT Cà Mau, thầy Hữu Lý Vui cũng là cựu học sinh của trường. Thầy Vui cho biết, gia đình thuộc diện khó khăn, nếu không được tạo điều kiện học tập trong trường dân tộc nội trú có lẽ anh không thể học đến nơi đến chốn.
“Nhiều thế hệ học sinh như tôi đã trưởng thành và có tương lai tốt đẹp nhờ học tập tại đây. Đối với tôi, Trường PTDTNT Cà Mau như ngôi nhà thứ 2, thầy cô trong trường như cha mẹ, anh chị và học sinh như con, em trong gia đình. Tôi sẽ cống hiến hết sức mình vì sự phát triển của trường và tương lai của con em đồng bào DTTS”, thầy Vui tâm niệm.
“Trường tổ chức giảng dạy tiếng Khmer như một môn học chính khóa, với 3 tiết/tuần. Giáo viên dạy tiếng dân tộc Khmer được lựa chọn đều là người Khmer và có chuyên môn, am hiểu văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc để có thể truyền tải kiến thức cho học sinh một cách tốt nhất.
Ngoài ra, ở các tiết học khác, giáo viên biết tiếng Khmer cũng được khuyến khích giao tiếp với học sinh bằng ngôn ngữ Khmer. Phần lớn học sinh của trường sau khi tốt nghiệp THPT có thể đọc, viết, nói tiếng Khmer. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để các em có được công việc phù hợp sau khi ra trường”, cô Lý Kim Khánh - Phó Hiệu trưởng Trường PTDTNT Cà Mau thông tin.