Đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế đang đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với giáo dục đại học.

Ngày 31/7, tại Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng, Bộ GD&ĐT tổ chức tọa đàm khảo sát thực trạng đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế đối với các ngành mũi nhọn về khoa học và công nghệ, quản trị thông minh, khoa học cơ bản và các lĩnh vực ưu tiên, mới nổi.
Thông qua tọa đàm, Bộ GD&ĐT ghi nhận ý kiến từ các cơ sở giáo dục đại học, chuyên gia, làm cơ sở hoàn thiện Chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế giai đoạn 2026 - 2035.

TS Đặng Văn Huấn, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học cho biết, phát triển nhân lực chất lượng cao cần gắn với yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bộ đang tập trung chuẩn hóa, nâng cao chất lượng hệ thống giáo dục đại học, đồng thời phát triển nguồn nhân lực cho những lĩnh vực công nghệ chiến lược như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, robot và tự động hóa, công nghệ sinh học, năng lượng hạt nhân, đường sắt tốc độ cao.
Trong đó, lĩnh vực trí tuệ nhân tạo được định hướng triển khai theo ba hướng gồm phổ cập kiến thức, thúc đẩy ứng dụng và đào tạo chuyên sâu; một số cơ sở giáo dục đại học có thế mạnh sẽ giữ vai trò nòng cốt trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển công nghệ lõi.

Bộ GD&ĐT đang xây dựng Chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế với yêu cầu các chương trình được đối sánh với chuẩn mực của các quốc gia có nền khoa học và công nghệ tiên tiến. Việc xây dựng chương trình được thực hiện trên cơ sở khảo sát thực tế tại các cơ sở giáo dục đại học nhằm bảo đảm tính khả thi, phù hợp với điều kiện triển khai và nhu cầu phát triển nhân lực.

TS Trịnh Thế Anh, Phó Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng cho rằng, cần làm rõ nội hàm của khái niệm “nhân lực chất lượng cao” để có định hướng đào tạo phù hợp. Theo đó, người học sau tốt nghiệp không chỉ cần đáp ứng yêu cầu công việc mà còn phải có năng lực tự học, khả năng thích ứng với sự thay đổi, làm việc trong môi trường quốc tế và phát triển hài hòa về chuyên môn, kỹ năng, phẩm chất cá nhân.
Để hình thành nguồn nhân lực đạt chuẩn quốc tế, quá trình đào tạo cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái đồng bộ, trong đó chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, học liệu, môi trường học tập, cơ sở vật chất và năng lực quản trị nhà trường cùng tham gia quyết định chất lượng đầu ra.
TS Trịnh Thế Anh đề xuất xây dựng khung chuẩn chương trình quốc gia đối với các ngành khoa học công nghệ, khoa học cơ bản và lĩnh vực ưu tiên mới nổi. Khung chuẩn này cần xác định những yêu cầu cốt lõi về mục tiêu đào tạo, chuẩn đầu ra, khối lượng kiến thức và điều kiện bảo đảm chất lượng, đồng thời tạo sự linh hoạt để các trường phát triển chương trình theo thế mạnh riêng.
Tại tọa đàm, các cơ sở giáo dục đại học cho rằng, phát triển nhân lực chất lượng cao cần gắn với đổi mới chương trình đào tạo, phát triển đội ngũ, tăng cường nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và mở rộng hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, đối tác quốc tế.

Đại diện đơn vị đăng cai, PGS.TS Nguyễn Hồng Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng cho biết, nhà trường đang triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo theo chuẩn quốc tế. Trong đó, trọng tâm là rà soát, cải tiến chương trình đào tạo; tăng cường đối sánh, kiểm định chất lượng; mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, thực tập và tuyển dụng.
Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng được tổ chức Hcéres công nhận đạt chuẩn kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục chu kỳ 2, giai đoạn 2024–2029; có 33 chương trình đào tạo trình độ đại học, thạc sĩ được kiểm định theo các tiêu chuẩn quốc tế như AUN-QA, ASIIN, CTI.
Bên cạnh cải tiến 38 chương trình đào tạo trình độ đại học chuyên sâu đặc thù, nhà trường xây dựng các chương trình kỹ sư tài năng, phát triển chương trình đào tạo trong các lĩnh vực có nhu cầu nhân lực cao như vi mạch bán dẫn, kỹ thuật phương tiện đường sắt tốc độ cao, cơ khí hàng không, an toàn thông tin trên không gian số.
Cùng với khối ngành kỹ thuật, các cơ sở giáo dục đào tạo lĩnh vực kinh tế, quản trị đang đẩy mạnh quốc tế hóa và chuyển đổi số trong đào tạo.
Theo TS Nguyễn Sơn Tùng, Phó Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, nhà trường chú trọng kiểm định chất lượng, phát triển chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh và mở thêm các ngành học gắn với xu thế mới như AI trong kinh doanh, Fintech, khoa học dữ liệu.

Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng hiện có 23/23 chương trình đào tạo được kiểm định chất lượng; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, giảng dạy, phát triển hạ tầng số và tăng cường kết nối với doanh nghiệp, viện nghiên cứu nhằm nâng cao trải nghiệm học tập, khả năng thích ứng nghề nghiệp của người học.
Một trong những hướng đi trọng tâm của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng là nâng cao chất lượng đội ngũ thông qua quốc tế hóa nguồn nhân lực. Nhà trường chú trọng xây dựng cơ chế thu hút các nhà khoa học, chuyên gia, tiến sĩ, phó giáo sư từ nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu và đồng hành trong quá trình phát triển.
Cùng với thu hút nhân lực chất lượng cao, trường đẩy mạnh các chương trình đào tạo, bồi dưỡng giảng viên tại các cơ sở giáo dục đối tác nhằm cập nhật tri thức mới, nâng cao năng lực chuyên môn và phương pháp giảng dạy theo chuẩn quốc tế. Hoạt động trao đổi giảng viên, sinh viên với các đối tác tại Pháp, Mỹ, Nhật Bản, Australia và nhiều quốc gia châu Âu tiếp tục được mở rộng, tạo môi trường học thuật đa dạng, tăng cường giao lưu và chia sẻ kinh nghiệm.
Trong lĩnh vực nghiên cứu, nhà trường thúc đẩy hợp tác với các đối tác quốc tế thông qua các chương trình nghiên cứu chung, hội thảo khoa học và mạng lưới học thuật xuyên quốc gia. Qua đó, từng bước hình thành đội ngũ giảng viên có năng lực hội nhập, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và vị thế của trường trong hệ thống giáo dục đại học.
Chuyển đổi số được Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng triển khai như một giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng đào tạo. Nhà trường chú trọng phát triển hạ tầng số, thư viện số, duy trì khả năng tổ chức 100% học phần theo hình thức trực tuyến khi cần thiết, đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ người học, truyền thông và các hoạt động quản lý.
Các đại biểu cũng đề xuất cần có cơ chế phát triển nguồn lực dùng chung, đầu tư phòng thí nghiệm, thu hút chuyên gia, hỗ trợ người học tài năng và thúc đẩy doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng, tổ chức, đánh giá chương trình đào tạo.