Gửi bình luận
Việc hợp tác đào tạo nghề kép cần sự tham gia thực chất của doanh nghiệp suốt quá trình đào tạo, không chỉ dừng lại ở thực tập và tuyển dụng.
Tại Ngày hội việc làm tỉnh Nghệ An tổ chức đầu tháng 4/2026, Công ty Luxshare ICT tuyển khoảng 1.500 nhân viên kỹ thuật và công nhân lành nghề. Đại diện doanh nghiệp cho biết, việc tuyển được lao động đã qua đào tạo sẽ giúp giảm chi phí đào tạo lại và rút ngắn thời gian thích nghi với công việc. Tuy nhiên, số học sinh, sinh viên được tuyển dụng chính thức sau các chương trình phối hợp đào tạo vẫn chưa nhiều.
Thực tế này phản ánh nghịch lý khi cả doanh nghiệp và nhà trường đều có nhu cầu hợp tác nhưng chưa tạo được nguồn nhân lực ổn định. Sau mỗi đợt tuyển dụng, nhiều doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục tìm kiếm lao động từ các địa phương khác.
Theo các trường nghề, nguyên nhân là doanh nghiệp chủ yếu cần lao động ngay, trong khi đào tạo nghề cần thời gian và sự đầu tư lâu dài. Phần lớn doanh nghiệp chưa chủ động đặt hàng đào tạo hoặc phối hợp xây dựng chương trình theo nhu cầu sử dụng nhân lực dài hạn.
Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc, mỗi năm nhà trường ký kết với nhiều doanh nghiệp để đưa sinh viên đi thực hành, thực tập. Tuy nhiên, không phải mô hình nào cũng mang đúng bản chất của đào tạo nghề gắn với doanh nghiệp.
Nhiều trường hợp, sinh viên được tiếp nhận đúng thời điểm doanh nghiệp thiếu lao động thời vụ. Các em chủ yếu thực hiện những công đoạn đơn giản, mang tính hỗ trợ, không khác nhiều lao động phổ thông. Chỉ một số doanh nghiệp tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận dây chuyền sản xuất hiện đại, trực tiếp vận hành thiết bị hoặc tham gia các công đoạn kỹ thuật. Chính ở những mô hình này, tỷ lệ sinh viên mong muốn ở lại làm việc sau tốt nghiệp cũng cao hơn.
Đơn cử chương trình đào tạo ngành Hàn đóng tàu hàng do nhà trường phối hợp với Tập đoàn Hyundai Heavy Industries (Hàn Quốc), dưới sự tài trợ của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA). Tháng 3 vừa qua, nhà trường khai giảng khóa học thứ 4 với 53 học viên. Doanh nghiệp trực tiếp tham gia đào tạo, định hướng kỹ năng theo yêu cầu tuyển dụng trong ngành đóng tàu, tạo cơ hội để học viên tiếp cận môi trường công nghiệp quốc tế và mở rộng cơ hội việc làm tại Việt Nam cũng như Hàn Quốc.
Ông Nguyễn Hữu Hằng, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Việt - Đức Nghệ An, cho rằng phần lớn doanh nghiệp hiện mới chỉ đến tuyển dụng lao động đã được đào tạo, trong khi chưa tham gia đầy đủ vào quá trình đào tạo.
"Muốn có nguồn nhân lực chất lượng, doanh nghiệp cần tham gia thực chất hơn, từ đầu tư thiết bị, cử chuyên gia giảng dạy đến cùng xây dựng chương trình đào tạo", ông Hằng nói.
Một trong những mô hình được đánh giá hiệu quả là chương trình hợp tác giữa Trường Cao đẳng Việt - Đức Nghệ An và VinFast trong đào tạo kỹ thuật viên nguồn. Hai bên cùng xây dựng chương trình đào tạo, cập nhật nội dung theo công nghệ ô tô điện; doanh nghiệp góp ý học phần chuyên môn, hỗ trợ thiết bị thực hành và tiếp nhận sinh viên thực tập ngay tại nhà máy. VinFast cũng trao tặng nhà trường hai xe điện VF6 và VF8 phục vụ đào tạo. Theo ông Hằng, sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp giúp chương trình đào tạo bám sát thực tế, nâng cao năng lực thực hành và khả năng thích ứng của sinh viên.
Theo ông Trần Hữu Thượng, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Nghệ An, không ít doanh nghiệp vẫn sử dụng lao động đã qua đào tạo như lao động phổ thông và trả lương tương đương. Điều này khiến người học khó nhìn thấy giá trị của bằng cấp, chứng chỉ nghề và làm giảm sức hút của các chương trình đào tạo chất lượng cao.
Từ đầu năm 2025 đến nay, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong tỉnh đã tuyển sinh và đào tạo hơn 61.000 lượt người, trong đó gần 5.000 người trình độ cao đẳng, hơn 9.000 người trình độ trung cấp và trên 46.000 lượt người trình độ sơ cấp, đào tạo dưới ba tháng.
Đây là nguồn nhân lực đáng kể, song nhiều người sau đào tạo không làm đúng ngành nghề hoặc lựa chọn làm việc ngoài tỉnh. Nguyên nhân không chỉ do doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ cam kết tuyển dụng sau hợp tác đào tạo mà còn bởi mức thu nhập giữa lao động có tay nghề và lao động phổ thông chưa tạo được khác biệt rõ rệt.
Ông Trần Phi Hùng, Trưởng phòng Lao động, Việc làm và An toàn lao động (Sở Nội vụ Nghệ An), thông tin, số lượng và chất lượng nhân lực qua đào tạo của địa phương ngày càng tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp cũng phản hồi về thực tế học sinh, sinh viên mới tốt nghiệp vẫn thiếu kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, xử lý tình huống và khả năng thích nghi với môi trường sản xuất hiện đại. Vì vậy, có doanh nghiệp chấp nhận tuyển lao động phổ thông rồi đào tạo lại từ đầu thay vì tuyển lao động đã qua trường nghề nhưng chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.
Thực tế cho thấy, để đào tạo nghề kép phát huy hiệu quả, trách nhiệm không chỉ thuộc về nhà trường. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần tiếp tục đổi mới chương trình, tăng thời lượng thực hành và rèn luyện kỹ năng mềm. Về phía doanh nghiệp, cần chuyển từ vai trò "người tuyển dụng" sang "đối tác đào tạo", tham gia xây dựng chương trình, hỗ trợ thiết bị, cử chuyên gia hướng dẫn và cam kết sử dụng lao động sau đào tạo.
Chỉ khi doanh nghiệp và nhà trường cùng tham gia ngay từ đầu, quá trình đào tạo mới gắn với nhu cầu sản xuất, người học có việc làm ổn định sau tốt nghiệp, còn doanh nghiệp có được nguồn nhân lực chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh công nghiệp và công nghệ liên tục thay đổi.
