Trao đổi tại Hội nghị Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ngày 24/7, liên quan đến Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông, đại diện nhiều Sở Giáo dục và Đào tạo cho rằng, cần tiếp tục duy trì sự ổn định của kỳ thi, đồng thời tăng cường các giải pháp kiểm soát, giám sát để hạn chế tối đa yếu tố chủ quan trong quá trình tổ chức tại địa phương. Cùng với đó, việc chuẩn bị các điều kiện để triển khai thi trên máy tính cần được thực hiện theo đúng lộ trình.

Siết chặt quy trình, hạn chế yếu tố chủ quan
Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Huế Nguyễn Tân, Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông những năm qua đã hình thành một mô hình tương đối ổn định, phát huy được nhiều ưu điểm và góp phần giảm áp lực về nguồn lực xã hội khi không phải tổ chức quá nhiều kỳ thi.
Bên cạnh đó, kỳ thi thực hiện đồng thời nhiều chức năng, trong đó có đánh giá kết quả học tập của học sinh và tạo cơ sở phân hóa phục vụ tuyển sinh đại học. Tính chất đề thi những năm gần đây đã từng bước hoàn thiện, vừa đánh giá được năng lực học tập đại trà, vừa có khả năng phân hóa để phục vụ công tác tuyển sinh.
"Chúng tôi nghĩ rằng nên tiếp tục duy trì tính ổn định của kỳ thi. Về phía học sinh, giáo viên và nhà trường, mọi người đã có tâm thế và làm quen với hình thức này", ông Nguyễn Tân nêu quan điểm.
Đồng quan điểm trên, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho rằng, Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông đã được tổ chức trong nhiều năm và đang có tính ổn định tương đối cao. Mô hình này vừa góp phần giảm tải nguồn lực xã hội, vừa đáp ứng các yêu cầu khác nhau của kỳ thi, trong đó có đánh giá sức học đại trà và phân hóa phục vụ tuyển sinh đại học.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Hiền, vấn đề cần tập trung là hạn chế tối đa những tác động của yếu tố chủ quan trong quá trình tổ chức thi. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc hoàn thiện các quy định về sắp xếp, bố trí nhân sự, điểm thi và thí sinh tại từng điểm thi. Những chính sách này không quá khó. Vấn đề là chúng ta cần ban hành quy chế thật cụ thể, thật chắc chắn để các địa phương triển khai.
Từ thực tế tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông vừa qua, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An Nguyễn Văn Khoa cho rằng, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành các văn bản chỉ đạo, quy chế thi tương đối chặt chẽ và bài bản. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai tại một số địa phương vẫn xảy ra sai phạm, gây lo lắng và bức xúc trong dư luận.
Theo ông Nguyễn Văn Khoa, khi phát hiện những kẽ hở, bất cập trong quá trình tổ chức, cần tăng cường chấn chỉnh, chỉ đạo và giám sát để các địa phương thực hiện nghiêm túc hơn. "Về Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông, theo tôi, vẫn nên ổn định như các năm trước. Đồng thời, chúng ta sẽ tiến tới thực hiện kỳ thi trên máy tính theo lộ trình mà Bộ đã đề ra", ông Nguyễn Văn Khoa chia sẻ.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An nhấn mạnh, dù văn bản, quy định có chặt chẽ đến đâu thì yếu tố quyết định vẫn là quy trình tổ chức và con người thực hiện. Qua những vấn đề phát sinh trong kỳ thi vừa qua, cần tăng cường trách nhiệm của các cá nhân, lực lượng tham gia công tác thi; đồng thời nghiên cứu, bổ sung các quy định để hạn chế những nguy cơ có thể dẫn đến sai phạm.
Một trong những phương án có thể nghiên cứu là bố trí giáo viên coi thi chéo môn, theo hướng giáo viên môn nào không coi thi môn đó. Chẳng hạn, giáo viên Ngữ văn không coi thi môn Ngữ văn, giáo viên Toán không coi thi môn Toán. Theo ông Nguyễn Văn Khoa, việc điều động cán bộ coi thi giữa các địa phương cũng có thể là một phương án nhằm tăng tính khách quan. Tuy nhiên, giải pháp này có thể làm tăng sự vất vả cho đội ngũ cán bộ coi thi và phát sinh thêm kinh phí.
Cùng với việc ổn định mô hình kỳ thi, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An Nguyễn Văn Khoa cho rằng, trong thời gian tới, các địa phương cần chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất và hạ tầng kỹ thuật để hướng tới lộ trình triển khai Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông trên máy tính.
Bảo đảm kết quả thực chất, trung thực
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chia sẻ: Nhìn lại 40 năm đổi mới về thi cử, qua mỗi giai đoạn, chúng ta đều phấn đấu, cải tiến Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông và tuyển sinh đại học ngày càng tốt hơn. Hình thức tổ chức kỳ thi hiện nay có nhiều ưu điểm: tổ chức bài bản, nhẹ nhàng, giảm áp lực đối với học sinh và toàn xã hội. Các cơ quan Nhà nước, lãnh đạo, các sở, ngành và các thầy cô nhận phần khó về mình để tổ chức kỳ thi thật tốt, tạo cơ hội thuận lợi nhất cho học sinh.
Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh: Phải làm sao để kết quả Kỳ thi có đủ độ tin cậy, độ phân hóa, bảo đảm tính thực chất, làm căn cứ để các cơ sở giáo dục đại học xét tuyển. Quan trọng hơn, phải có kết quả thực chất để đánh giá chất lượng dạy học, giáo dục trong toàn ngành.
"Ở một số nơi đã xảy ra những hiện tượng sai phạm. Chúng ta có thể nói về nguyên nhân khách quan, nhưng cũng phải nói về nguyên nhân chủ quan. Những người làm giáo dục đã nhận diện được những động lực tạo ra tiêu cực này chưa? Chúng ta đã làm hết sức mình và đã thể hiện đầy đủ sự tự trọng của mình chưa?" - Bộ trưởng chia sẻ.
Bộ trưởng cũng cho biết: Bộ Giáo dục và Đào tạo rất mong muốn và đang phối hợp với lãnh đạo các địa phương, các cơ quan chức năng để xử lý thật nghiêm. Với những vấn đề liên quan đến đạo đức, chỉ có xử lý thật nghiêm bằng các quy định pháp luật mới có thể lấy lại sự công bằng, sự trung thực và độ tin cậy của kỳ thi.
Song, theo Bộ trưởng, "vấn đề ở đây không chỉ là qua một kỳ thi, chúng ta cần xem xét trong từng công việc giảng dạy hằng ngày, trong từng công việc quản lý hằng ngày, những gì chúng ta chưa làm đúng thực chất; những gì chúng ta còn xuề xòa, chưa nghiêm túc, chưa thực hiện nghiêm kỷ cương".
Từ đó, Bộ trưởng nhấn mạnh, trong năm học này, toàn ngành cần quyết tâm, bằng tất cả sự tự trọng của những người làm giáo dục, các nhà giáo, cần từng bước đẩy lùi vấn đề này từ những việc nhỏ nhất: trong công việc dạy học học sinh, kiểm tra bài tập, trong công tác báo cáo kết quả, phải thực chất, trung thực, để toàn xã hội có thể tin tưởng vào công tác đánh giá, kiểm tra, thi cử trong những năm tới.