Độc đáo Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường

Ngày 24/2 (mùng 8 tháng Giêng), xã Mường Bi (tỉnh Phú Thọ) tổ chức Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường tỉnh Phú Thọ năm 2026. Đây là lễ hội dân gian truyền thống lớn nhất của đồng bào Mường ở tỉnh Phú Thọ, từ lâu đã trở thành sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng không thể thiếu trong đời sống tinh thần cộng đồng.

Còn được gọi là Lễ xuống đồng, Lễ mở cửa rừng, Khai hạ gắn chặt với nền nông nghiệp lúa nước, mang đậm dấu ấn của nền văn minh Việt cổ. Năm 2022, lễ hội được Bộ VH, TT&DL ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị bền vững trong kho tàng di sản dân tộc.

Không gian lễ hội năm nay được tổ chức quy mô cấp tỉnh tại xã Mường Bi, tạo điểm hội tụ của đồng bào Mường ở nhiều vùng mường trong tỉnh. Phần lễ diễn ra trang nghiêm với nghi thức cúng thổ công, thổ địa; thờ Thành hoàng; rước kiệu Quốc Mẫu Hoàng Bà. Đặc biệt, nghi lễ xuống đồng được tái hiện trang trọng, gửi gắm khát vọng về một năm sản xuất thuận lợi.

Điểm nhấn nổi bật là màn trình tấu chiêng Mường của hàng trăm nghệ nhân, tạo âm hưởng hùng tráng, vang vọng núi rừng, khơi dậy niềm tự hào cội nguồn. Tiếng chiêng ngân dài như nhịp nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và nhịp sống hôm nay.

Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động đặc sắc. Các đội thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc Mường; trưng bày trại văn hóa, ẩm thực giới thiệu nét sinh hoạt đặc trưng của từng địa phương. Những môn thể thao dân tộc như bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy, bóng chuyền thu hút đông đảo vận động viên và Nhân dân tham gia, tạo không khí thi đua hào hứng.

Bên cạnh đó là chuỗi hoạt động văn hóa dân gian đậm bản sắc, giới thiệu nghề dệt thổ cẩm, làm bánh, nấu cơm lam; các trò chơi truyền thống như đánh mảng, cướp cờ, bịt mắt đánh trống, đi cà kheo, đánh đu, ném còn… Tất cả tạo nên bức tranh văn hóa sinh động, vừa lưu giữ giá trị cổ truyền, vừa tăng cường giao lưu, gắn kết cộng đồng.

Phát biểu tại lễ hội, ông Lê Chí Huyên - Chủ tịch UBND xã Mường Bi nhấn mạnh, năm 2026 đánh dấu thời điểm quan trọng khi tỉnh Phú Thọ cùng cả nước vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Việc đổi mới bộ máy không chỉ nâng cao hiệu lực quản lý mà còn đặt ra trách nhiệm lớn hơn trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống từ cơ sở, để văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh cho phát triển.

Với quy mô tổ chức cấp tỉnh, Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường năm 2026 không chỉ khẳng định sức sống bền bỉ của di sản, mà còn cho thấy sự kế thừa, lan tỏa và hội tụ giá trị văn hóa trên quê hương Đất Tổ.

Theo quan niệm truyền thống, Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường là dịp tôn kính thần linh, tưởng nhớ những người có công lập đất, lập mường; đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no.

Lễ hội còn gắn với truyền thuyết về Quốc Mẫu Hoàng Bà là thân mẫu Đức Thánh Tản, người được Nhân dân tôn kính, thờ phụng qua nhiều thế hệ.