Đổi mới đào tạo bác sĩ chuyên khoa theo năng lực

Từ “học đủ thời gian” sang “đạt đủ năng lực”

Theo Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế), Việt Nam hiện tồn tại song song mô hình bác sĩ nội trú và bác sĩ chuyên khoa nhưng chưa thực sự thống nhất về cách tổ chức.

Bộ Y tế định hướng bác sĩ nội trú là chương trình chuyên khoa đặc biệt dành cho những sinh viên y khoa có năng lực tốt, góp phần đào tạo đội ngũ chuyên gia. Trong khi đó, bác sĩ chuyên khoa dành cho những bác sĩ đã có thời gian thực hành trước khi tiếp tục đào tạo chuyên sâu.

Đáng chú ý, Bộ Y tế nghiên cứu thay đổi hệ thống văn bằng CKI, CKII. Theo cơ quan này, việc chia đào tạo chuyên khoa thành hai cấp độ chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt về phạm vi hành nghề, kỹ thuật chuyên môn và mức độ chuyên sâu giữa các chuyên ngành.

Theo hướng mới, thời gian đào tạo sẽ được thiết kế linh hoạt theo từng chuyên ngành. Nội dung chương trình, yêu cầu năng lực, vị trí việc làm và phạm vi chuyên môn là căn cứ xác định thời lượng. Những lĩnh vực có kỹ thuật phức tạp, yêu cầu thực hành lớn có thể được đào tạo dài và chuyên biệt hơn.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cho biết, cải cách đào tạo chuyên khoa sẽ chuyển từ đánh giá thời gian học sang chuẩn năng lực đầu ra. Chương trình đào tạo sẽ dựa trên năng lực, vị trí việc làm và nhu cầu thực tế của hệ thống y tế, bảo đảm bác sĩ sau tốt nghiệp đáp ứng yêu cầu hành nghề.

GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, Trưởng Bộ môn Tim mạch - Trường Đại học Y Hà Nội, Viện trưởng Viện Tim mạch - Bệnh viện 19-8 Bộ Công an - nhận định, nếu không đổi mới, đào tạo bác sĩ chuyên khoa sẽ khó bắt kịp thế giới.

Theo ông, dự thảo là cơ hội để Việt Nam xây dựng lộ trình dài hạn nhằm nâng chất lượng đào tạo chuyên khoa. “Bác sĩ được đào tạo bài bản, tiếp xúc đa dạng bệnh lý, được giám sát và đánh giá thường xuyên sẽ có nền tảng chuyên môn tốt. Ngược lại, thiếu đào tạo và hướng dẫn khiến khoảng cách giữa các tuyến khó thu hẹp chỉ bằng đầu tư trang thiết bị”, ông phân tích.

GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng đánh giá chênh lệch chất lượng khám, chữa bệnh giữa các tuyến, vùng miền một phần xuất phát từ đào tạo sau đại học chưa đồng đều, khiến bệnh nhân tập trung lên tuyến trên. Ông cho rằng quy định cùng chuẩn đầu ra cho bác sĩ nội trú và chuyên khoa là bước tiến hướng tới nguyên tắc “một chuyên ngành - một chuẩn năng lực”.

Phân định bác sĩ nội trú, chuẩn hóa đầu vào

Bộ Y tế đồng thời định hướng phân định rõ hơn giữa bác sĩ nội trú và bác sĩ chuyên khoa. Theo Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, bác sĩ nội trú dành cho sinh viên y khoa có năng lực tốt, còn bác sĩ chuyên khoa dành cho những bác sĩ đã qua thời gian thực hành trước khi đào tạo chuyên sâu. Việc phân định nhằm xây dựng lộ trình đào tạo phù hợp với người học và nhu cầu nhân lực y tế.

Tuy nhiên, GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng nhận định, cần nhìn nhận đào tạo nội trú trong bối cảnh quốc tế. Theo ông, việc gọi bác sĩ nội trú là “đào tạo tinh hoa” chủ yếu xuất phát từ thực tế kỳ thi cạnh tranh và chỉ tiêu hạn chế ở Việt Nam, chưa phản ánh đầy đủ bản chất mô hình này trên thế giới.

Dự thảo quy định người dự tuyển bác sĩ nội trú phải có bằng bác sĩ thuộc ngành y khoa, y học cổ truyền hoặc răng hàm mặt và đáp ứng điều kiện về thời điểm được công nhận tốt nghiệp. Bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp phải được công nhận theo quy định.

Đối với chương trình bác sĩ chuyên khoa, người dự tuyển phải có bằng bác sĩ thuộc ngành phù hợp và giấy phép hành nghề khám, chữa bệnh còn hiệu lực. Cơ sở đào tạo có thể đặt thêm yêu cầu nhưng không thấp hơn chuẩn do Bộ Y tế quy định.

Theo dự thảo, văn bằng bác sĩ nội trú và bác sĩ chuyên khoa là văn bằng tốt nghiệp chương trình đào tạo chuyên khoa sau đại học trong lĩnh vực sức khỏe, thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.

Các cơ sở đã được giao nhiệm vụ đào tạo bác sĩ nội trú, CKI, CKII sẽ tiếp tục tổ chức đào tạo theo quy định mới khi đáp ứng các điều kiện tương ứng. Cơ sở chưa được giao nhiệm vụ chỉ được tổ chức đào tạo khi đáp ứng yêu cầu về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và tiêu chuẩn chuyên môn.

Bộ Y tế đang tiếp tục lấy ý kiến các cơ quan, cơ sở đào tạo và chuyên gia để hoàn thiện dự thảo, với mục tiêu chuẩn hóa năng lực bác sĩ, thu hẹp khoảng cách chuyên môn giữa các tuyến, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và bảo đảm an toàn người bệnh.