Gửi bình luận
Sáng 11/2, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị tham vấn về hồ sơ chính sách xây dựng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì hội nghị.
Định hướng chính sách – đáp ứng yêu cầu thực tiễn
Hội nghị nhằm lấy ý kiến chuyên gia, nhà quản lý và địa phương, góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc sửa đổi luật theo chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội năm 2026.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, sau 13 năm triển khai, việc tổng kết thi hành công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là yêu cầu cấp thiết nhằm đánh giá khách quan những kết quả đạt được, đồng thời nhận diện những hạn chế, vướng mắc nảy sinh trong bối cảnh mới. Theo Thứ trưởng, yêu cầu đặt ra hiện nay là xây dựng pháp luật theo hướng hoàn thiện, tổ chức thực thi nghiêm minh, lấy người dân làm trung tâm phục vụ và hướng tới xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật. Đặc biệt, chuyển đổi số phải được coi là động lực quan trọng, triển khai thực chất hơn so với giai đoạn trước.
Trên cơ sở tổng kết từ các địa phương và yêu cầu thực tiễn mới phát sinh, Bộ Tư pháp định hướng sáu nhóm chính sách cơ bản làm nền tảng cho việc sửa đổi, bổ sung Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) năm 2012. Trước hết, là làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân, bảo đảm phân công cụ thể, tránh chồng chéo. Tiếp đó, kiện toàn cơ chế tổ chức Hội đồng phối hợp PBGDPL, phát huy vai trò đầu mối điều phối thống nhất.
Luật sửa đổi sẽ mở rộng và xác định rõ các nhóm đối tượng đặc thù, nhất là cán bộ, công chức và người vi phạm pháp luật; tăng cường bồi dưỡng kỹ năng vận dụng pháp luật, kỹ năng tiếp xúc, giải thích cho nhân dân. Đồng thời, chuẩn hóa đội ngũ, chương trình đào tạo, đổi mới nội dung giáo dục pháp luật trong nhà trường theo hướng đồng bộ, thiết thực.
Một nội dung quan trọng là gắn truyền thông chính sách với ứng dụng công nghệ thông tin, đưa pháp luật đến người dân nhanh hơn, thuận tiện hơn. Cùng với đó, cơ chế bảo đảm nguồn lực phải được quy định cụ thể, có căn cứ pháp lý rõ ràng để bố trí kinh phí và nhân lực ổn định.
Tại hội nghị, các đại biểu nhất trí với sự cần thiết phải sửa đổi luật và cho ý kiến vào 6 nhóm chính sách lớn trong dự thảo luật như trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong công tác này; hoàn thiện cơ chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, mở rộng đối tượng đặc biệt đối với các đối tượng đặc thù, yếu thế, gắn truyền thông chính sách với phổ biến, giáo dục pháp luật. Việc rõ chủ thể có thẩm quyền để có định hướng đầu tư và giải pháp hiệu quả là nội dung được nhiều đại biểu tập trung thảo luận.
Tăng trách nhiệm, đổi mới phương thức, thúc đẩy chuyển đổi số
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đề nghị các đại biểu tiếp tục đóng góp ý kiến tâm huyết, sâu sắc nhằm hoàn thiện hồ sơ chính sách, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Thứ trưởng nhấn mạnh, cần xác định rõ hai loại trách nhiệm trong công tác PBGDPL: trách nhiệm chính trị của cơ quan quản lý nhà nước, nhất là cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản và trách nhiệm xã hội của các tổ chức nghề nghiệp như luật sư, luật gia trong việc đồng hành đưa pháp luật đến với cộng đồng.
Theo định hướng tư duy lập pháp mới, luật chỉ nên quy định những vấn đề cốt lõi, mang tính nguyên tắc chung; các nội dung chi tiết giao cho văn bản dưới luật nhằm bảo đảm tính linh hoạt, dễ điều chỉnh, đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn.
Về truyền thông chính sách, Thứ trưởng yêu cầu triển khai xuyên suốt ba giai đoạn: từ khi xây dựng chính sách để người dân biết, tham gia góp ý; khi chính sách được thông qua để thông tin đầy đủ, rõ ràng; và trong quá trình tổ chức thực thi để tiếp tục truyền thông, tiếp nhận phản hồi, đánh giá hiệu quả. Trong đó, phổ biến pháp luật là bước cung cấp thông tin ban đầu, còn giáo dục pháp luật là quá trình chiều sâu nhằm hình thành ý thức và thói quen tuân thủ pháp luật trong xã hội.
Đối với tổ chức bộ máy, cần khẳng định vai trò đầu mối điều phối của Hội đồng PBGDPL, tránh tình trạng hình thức, đứt gãy. Việc quy định thống nhất Hội đồng cấp xã trong luật là cần thiết để gắn trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và bảo đảm nguồn lực triển khai.
Về nhân lực, cần phân định rõ lực lượng báo cáo viên diện rộng và báo cáo viên chuyên sâu; đồng thời mở rộng tiêu chuẩn, huy động chuyên gia, luật sư, các tổ chức xã hội – nghề nghiệp tham gia, đi đôi với cơ chế quản lý, kiểm soát chất lượng.
Đặc biệt, Thứ trưởng định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng mô hình “3 trong 1” tích hợp trợ lý pháp lý, truyền thông chính sách và cơ sở dữ liệu chuyên biệt trên nền tảng trí tuệ nhân tạo, từng bước số hóa phần lớn hoạt động PBGDPL, giúp người dân tiếp cận thông tin pháp luật nhanh chóng, thuận tiện.
Về lâu dài, ngân sách nhà nước cần quy định mức chi tối thiểu cho cấp tỉnh, cấp xã; đồng thời thiết lập cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa phù hợp để bảo đảm tính bền vững.
Hội nghị tham vấn là bước đi quan trọng trong quá trình hoàn thiện hồ sơ chính sách xây dựng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), góp phần nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
