Dự thảo tăng tiết dạy định mức:Thầy cô mong được tính đúng, tính đủ

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học, thay thế Thông tư số 05/2025. Theo dự thảo, thời gian làm việc của giáo viên được xác định theo năm học, bảo đảm 40 giờ mỗi tuần, không bao gồm thời gian nghỉ hằng năm.

Cùng với quy định về thời gian làm việc, dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh định mức tiết dạy trung bình mỗi tuần ở một số cấp học. Cụ thể, giáo viên tiểu học từ 23 lên 24 tiết, giáo viên THCS từ 19 lên 20 tiết và giáo viên THPT từ 17 lên 19 tiết.

Theo Dự thảo, cơ cấu 40 giờ làm việc/tuần của giáo viên bao gồm: 40% thời gian dành cho giảng dạy trên lớp, 40% cho công tác chuẩn bị bài giảng và đánh giá học sinh, 20% còn lại dành cho các hoạt động chuyên môn, bồi dưỡng và hành chính.

Tuy nhiên, phân tích từ thực tế giảng dạy, nhiều nhà giáo chỉ ra rằng quỹ thời gian dành cho các nhiệm vụ chuyên môn cứng đang chiếm tỷ trọng rất lớn.

Khối lượng công việc đằng sau mỗi tiết đứng lớp

Phân tích về khối lượng lao động thực tế của giáo viên ngữ văn THPT (với mô hình trung bình 1 giáo viên phụ trách 4 lớp, khoảng 160 học sinh), ThS Phan Thế Hoài, giáo viên Trường THPT Bình Hưng Hòa, TPHCM, chỉ ra rằng định mức 17 tiết/tuần tương đương khoảng 12,75 giờ đứng lớp. Nhưng để có 1 tiết dạy chất lượng, trung bình giáo viên phải dành khoảng 90 phút chuẩn bị, khiến tổng thời gian soạn bài và thiết kế hoạt động học tập có thể lên tới 25,5 giờ mỗi tuần.

Đặc biệt, khâu chấm bài và nhận xét học sinh chiếm quỹ thời gian không nhỏ. Với khoảng 3.200-3.520 bài kiểm tra, bài viết thực hành và bài định kỳ của 160 học sinh trong mỗi năm học, nếu dành trung bình 7 phút để đọc, sửa lỗi và ghi lời phê cho từng bài, giáo viên phải mất từ 10,7-11,7 giờ mỗi tuần trong suốt 35 tuần học.

Cùng với các nhiệm vụ bắt buộc khác như xây dựng ma trận đề kiểm tra, sinh hoạt chuyên môn, bồi dưỡng thường xuyên, cập nhật hệ thống quản lý học tập trực tuyến (LMS) hay tham gia họp hành…, quỹ thời gian dành cho chuyên môn thuần túy đã lấp đầy tuần làm việc.

“Cộng các khoản thời gian đã nêu, tổng khối lượng công việc vào khoảng 57,7-58,8 giờ mỗi tuần. Đây mới là phép tính ước lượng các nhiệm vụ chính, chưa bao gồm đầy đủ những nhiệm vụ khác trong năm học”, ông Hoài chia sẻ.

Đó là chưa kể với những giáo viên kiêm nhiệm công tác chủ nhiệm, khối lượng công việc còn tăng lên đáng kể do phải quản lý lớp, theo dõi chuyên cần, phối hợp với phụ huynh và xử lý các tình huống phát sinh. Ở khu vực vùng sâu, vùng xa, thầy cô còn phải dành thời gian đến từng gia đình vận động học sinh bỏ học trở lại trường.

Mỗi môn học, nhiệm vụ, địa bàn đều có đặc thù riêng, vì vậy, ông Hoài đề xuất Bộ GD&ĐT cần khảo sát từng môn học, từng cấp học để tính toán và quy đổi thời gian thực hiện nhiệm vụ tương ứng, bảo đảm công bằng và sát thực tế.

Ở góc nhìn tiểu học, cô Thanh Mai (tên nhân vật đã được thay đổi), một giáo viên ở TPHCM, bày tỏ tăng định mức tiết dạy đồng nghĩa với việc giáo viên phải đứng lớp nhiều hơn mới được tính là dạy vượt giờ. Cô cho biết nhiều giáo viên cũng tâm tư trong những ngày qua.

Thầy cô bàn luận về mô hình trường tiểu học dạy 2 buổi/ngày, nhu cầu nhân sự thực tế cần trung bình khoảng 1,78 giáo viên/lớp mới gánh vác đầy đủ khối lượng công việc. Song, hiện lại áp định mức định biên 1,5 giáo viên/lớp, đội ngũ hiện hữu phải làm việc nhiều hơn để “gồng gánh” phần này mà chưa được thống kê, chi trả chế độ thỏa đáng.

“Chúng tôi không sợ tăng tiết, cũng không xin được dạy ít đi. Nhiều năm qua, giáo viên đã nỗ lực nhận thêm việc bằng sự tận tâm để giữ vững chất lượng học tập cho học sinh. Song, để chính sách tạo được sự đồng thuận cao, không chỉ là quy định giáo viên phải đứng lớp bao nhiêu tiết, mà còn nằm ở việc ghi nhận và bảo đảm quyền lợi chính đáng cho những giờ làm việc thực tế của thầy cô”, giáo viên này chia sẻ.

Kiến nghị khảo sát thực tế trước khi ban hành

Nhiều ý kiến quan ngại việc gia tăng số tiết đứng lớp trong khi các nhiệm vụ hành chính và chuyên môn khác giữ nguyên sẽ gây thu hẹp quỹ thời gian nghiên cứu bài giảng của thầy cô.

Tình trạng sĩ số lớp đông tại các đô thị lớn cũng là rào cản khiến việc chấm chữa bài tỉ mỉ theo yêu cầu phát triển năng lực của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 gặp nhiều khó khăn.

Theo giáo viên, dù công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển và hỗ trợ tốt trong giảng dạy nhưng AI chỉ dừng lại ở mức hỗ trợ gợi ý ý tưởng hay khung đáp án, giáo viên vẫn phải làm việc trực tiếp với từng bài làm của học sinh, nhận xét, giải thích và hướng dẫn các em. Chưa kể, việc ứng dụng công nghệ cũng phát sinh thêm các nhiệm vụ mới như thiết kế học liệu số hay xử lý sự cố kỹ thuật.

ThS Phan Thế Hoài phân tích, thu nhập hiện nay của giáo viên còn thấp so với áp lực và yêu cầu công việc khiến một bộ phận phải tìm thêm việc làm ngoài giờ để trang trải cuộc sống. Nếu tăng định mức tiết dạy trong khi các nhiệm vụ khác vẫn giữ nguyên, giáo viên sẽ mất thêm thời gian nghiên cứu bài, chấm chữa bài và quan tâm đến học sinh, đồng thời thu hẹp quỹ thời gian có thể dùng để kiếm thêm thu nhập.

Hệ lụy không chỉ nằm ở đời sống cá nhân. Khi thời gian chuẩn bị bài bị thu hẹp, giáo viên khó đầu tư cho từng tiết học, khó theo sát tiến bộ của học sinh và khó đổi mới phương pháp giảng dạy. Trong khi đó, lớp học đông và các nhiệm vụ hành chính, chuyên môn vẫn tiếp tục tạo áp lực.

Từ thực tiễn đó, ThS Phan Thế Hoài đề xuất Bộ GD&ĐT cần tiến hành khảo sát kỹ lưỡng khối lượng công việc thực tế theo từng môn học, cấp học và đặc thù địa bàn trước khi chốt định mức.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế quy đổi hợp lý để tính đúng, tính đủ các nhiệm vụ thành thời gian làm việc tương ứng; đồng thời kiên quyết cắt giảm các loại sổ sách, báo cáo hình thức và các hoạt động phong trào ngoài chuyên môn.

Quy định tuần làm việc nhằm chuẩn hóa chế độ lao động cho nhà giáo. Việc lắng nghe, tính đúng và tính đủ thực tế lao động sẽ giúp chính sách khi ban hành đạt được sự đồng thuận cao, tạo động lực để thầy cô toàn tâm toàn ý cống hiến cho sự nghiệp giáo dục.