Đưa kỹ năng phòng, chống lừa đảo trực tuyến đến giảng đường

CyberZ UniTour 2026 là hoạt động trọng tâm thuộc Dự án truyền thông cộng đồng “CyberZ – Tiên phong phòng trừ lừa đảo”, dưới sự chỉ đạo của Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an và bảo trợ của Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam. Dự án do Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam phối hợp với TikTok Việt Nam tổ chức, cùng sự hỗ trợ của Công ty Cổ phần Công nghệ và Truyền thông LinkStar và Tổ chức Chống Lừa Đảo.

Nhận diện những thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi

Tại chương trình, nhà báo Nguyễn Tất Hồng Dương, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam, Trưởng Ban Tổ chức dự án CyberZ cho biết, các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, trong đó có việc lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giả mạo hình ảnh, giọng nói và danh tính của cơ quan chức năng, nhà trường hoặc người quen.

Theo ông, sinh viên là lực lượng có khả năng tiếp cận công nghệ nhanh, có thể trở thành những nhân tố tích cực lan tỏa kiến thức phòng, chống lừa đảo thông qua các sản phẩm truyền thông sáng tạo, gần gũi với cộng đồng.

Trung tá Lê Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng Phòng, chống tội phạm sử dụng không gian mạng, xâm phạm trật tự an toàn xã hội, Cục An ninh mạng (Bộ Công an), đánh giá CyberZ UniTour 2026 là hoạt động thiết thực, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người trẻ trong bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng.

Thực tế, sinh viên có thể trở thành nạn nhân của những chiêu trò như tuyển dụng, thực tập giả mạo; giả danh người thân, bạn bè để vay tiền hoặc yêu cầu chuyển khoản; dụ dỗ cung cấp mật khẩu, mã xác thực và cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc.

Trung tá Lê Anh Tuấn lưu ý, việc thành thạo công nghệ không đồng nghĩa với khả năng tự bảo vệ trước các thủ đoạn lừa đảo. Mỗi người cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin, bình tĩnh trước những yêu cầu bất thường, không vội chuyển tiền hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân khi chưa xác minh.

Khi gặp tình huống đáng ngờ, người dùng cần dừng giao dịch, xác minh qua kênh liên lạc độc lập; nếu phát hiện bị lừa đảo, cần sớm trình báo cơ quan chức năng và lưu giữ thông tin liên quan.

Lan tỏa kỹ năng an toàn số từ giảng đường

PGS.TS. Nguyễn Thị Trường Giang, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, cho rằng phòng, chống lừa đảo trực tuyến không chỉ là vấn đề công nghệ hay thực thi pháp luật mà còn gắn với giáo dục, truyền thông và năng lực tự bảo vệ của mỗi công dân.

Đối với sinh viên báo chí - truyền thông, trách nhiệm này càng quan trọng bởi các em không chỉ tiếp nhận mà còn tham gia sản xuất, kiểm chứng và lan tỏa thông tin. Vì vậy, các sản phẩm truyền thông về phòng, chống lừa đảo cần bảo đảm tính chính xác, hữu ích, tôn trọng quyền riêng tư của nạn nhân, tránh vô tình tiếp tay cho việc phổ biến thủ đoạn phạm pháp.

Trong khuôn khổ dự án, sinh viên được tiếp cận Cổng thông tin CyberZ, tìm hiểu kiến thức an toàn số, trải nghiệm các tình huống nhận diện lừa đảo và thực hành lựa chọn phương án xử lý.

Cuộc thi CyberZ Challenge tạo cơ hội để sinh viên xây dựng sản phẩm truyền thông, đề xuất sáng kiến nâng cao nhận thức cộng đồng. Trong khi đó, Đội hình Chiến binh số CyberZ được kỳ vọng trở thành lực lượng nòng cốt đưa kiến thức an toàn mạng từ giảng đường đến gia đình và xã hội.

Thông qua các hoạt động này, chương trình hướng tới hình thành thói quen sử dụng mạng an toàn, chủ động kiểm chứng thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong sinh viên.