Gửi bình luận
Thông tư 94 của Bộ GD&ĐT yêu hiệu trưởng, hiệu phó trường phổ thông sử dụng được tiếng Anh để giao tiếp khiến nhiều nhà quản lý bối rối.
Hiệu trưởng, hiệu phó đối mặt thách thức mới về tiếng Anh: Cần hiểu rõ hơn về quy định mới
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư 94/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, tiêu chí và việc đánh giá mức độ triển khai thực hiện Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học". Thông tư có hiệu lực từ ngày 19/12.
Theo quy định, mức độ triển khai đề án được chia thành 3 mức. Đối với trường phổ thông, để đạt mức độ 1, nhà trường phải có ít nhất một lãnh đạo (hiệu trưởng, hiệu phó) có năng lực sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài.
Trao đổi về vấn đề này, cô Mai Anh, Phó Hiệu trưởng một trường học tại TPHCM, cho rằng đây là yêu cầu mới, có thể tạo ra không ít thách thức đối với đội ngũ cán bộ quản lý hiện nay.
Theo cô Mai Anh, trước nay, việc bổ nhiệm hiệu trưởng, hiệu phó chủ yếu căn cứ vào các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, năng lực quản lý, kinh nghiệm công tác và đạo đức nghề nghiệp. Đối với năng lực sử dụng tiếng Anh và tin học, các quy định bổ nhiệm cũng chỉ nêu yêu cầu có năng lực ngoại ngữ và tin học, chứ không đưa ra tiêu chí, yêu cầu cụ thể.
Thực tế, hiệu trưởng, hiệu phó có thể trưởng thành từ nhiều chuyên ngành khác nhau. Họ có thể là giáo viên toán, vật lý, hóa học, ngữ văn, lịch sử, địa lý hoặc các môn học khác. Không phải tất cả những người có năng lực chuyên môn và quản lý tốt đều có khả năng sử dụng tiếng Anh.
"Thực tế hiện nay, nhiều hiệu trưởng, hiệu phó không thể sử dụng tiếng Anh", bà nói.
Vì vậy, khi bổ sung yêu cầu về năng lực ngoại ngữ, đội ngũ cán bộ quản lý hiện nay sẽ phải thích ứng với một tiêu chí mới, bên cạnh những yêu cầu vốn có về chuyên môn và quản trị nhà trường.
Từ thực tế quản lý tại trường học, cô B.N.P., Hiệu trưởng một trường THCS ở TPHCM, cho rằng việc đáp ứng yêu cầu sử dụng tiếng Anh cũng là một thách thức đối với những cán bộ quản lý lớn tuổi, có nhiều năm công tác.
Theo cô, có những hiệu trưởng, hiệu phó rất chủ động học tiếng Anh, nhất là những cán bộ quản lý trẻ, bởi họ nhận thức được yêu cầu mới và mong muốn nâng cao năng lực ngoại ngữ để đáp ứng công việc. Tuy nhiên, cũng có không ít người bị cuốn vào khối lượng công việc quản lý, từ điều hành hoạt động nhà trường, giải quyết các vấn đề chuyên môn, nhân sự đến xử lý công việc hành chính, nên không dễ dành thời gian học tập thường xuyên.
Bên cạnh thời gian, việc sử dụng tiếng Anh còn cần có môi trường thực hành. Nếu chỉ học trong lớp hoặc tự học qua tài liệu nhưng ít có cơ hội giao tiếp, cán bộ quản lý sẽ khó hình thành phản xạ và duy trì khả năng sử dụng ngoại ngữ trong công việc.
Theo cô, để đáp ứng yêu cầu này, ngoài ý thức chủ động của từng cá nhân, cần có sự hỗ trợ từ nhà trường và ngành giáo dục trong việc tổ chức các chương trình bồi dưỡng phù hợp, tạo điều kiện để cán bộ quản lý được thực hành tiếng Anh trong những tình huống thực tế.
Đặc biệt, việc học cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với đặc thù công việc của hiệu trưởng, hiệu phó, thay vì tạo thêm một áp lực hành chính hoặc một yêu cầu mang tính hình thức.
Thông tư 94 yêu cầu các trường phổ thông muốn đạt chuẩn triển khai đề án tiếng Anh phải có ít nhất một lãnh đạo sử dụng được tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài (Ảnh minh họa: AI).
Có thể cải thiện năng lực giao tiếp trong 6 tháng nếu có môi trường
Ở góc độ đào tạo ngoại ngữ, ThS Mai Hồng Quân, giảng viên Khoa Ngôn ngữ Anh, Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TPHCM), cho rằng Thông tư 94 chỉ yêu cầu hiệu trưởng, hiệu phó sử dụng tiếng Anh để giao tiếp với người nước ngoài khi triển khai đề án.
Theo ông, yêu cầu này không quá khó thực hiện nếu mục tiêu của Bộ GD&ĐT là giúp cán bộ quản lý có khả năng giao tiếp tiếng Anh thông thường, thay vì đòi hỏi trình độ sử dụng ngôn ngữ chuyên sâu. Nếu có môi trường thực hành thường xuyên và bản thân người học thực sự quyết tâm, khoảng 6 tháng có thể là khoảng thời gian để cải thiện đáng kể khả năng giao tiếp.
Ông cho rằng điều quan trọng là phải tạo được môi trường sử dụng tiếng Anh cho đội ngũ cán bộ quản lý. Chẳng hạn, các trường có thể chủ động đón tiếp những đoàn khách nước ngoài, tạo cơ hội để hiệu trưởng, hiệu phó trực tiếp trao đổi, giao tiếp.
Ở giai đoạn đầu, cán bộ quản lý có thể cần sự hỗ trợ của giáo viên tiếng Anh hoặc tổ chuyên môn ngoại ngữ trong trường. Giáo viên tiếng Anh có thể đồng hành, hỗ trợ chuẩn bị nội dung và hướng dẫn lãnh đạo trong những lần tiếp xúc đầu tiên với đối tác nước ngoài.
Bên cạnh đó, các trường có thể tổ chức những lớp bồi dưỡng tiếng Anh riêng cho cán bộ quản lý. Thời lượng thực hành có thể bắt đầu khoảng 15-30 phút mỗi ngày, tập trung vào những tình huống giao tiếp thường gặp trong công việc.
Theo ThS Quân, việc học không nhất thiết phải bắt đầu bằng những kiến thức ngữ pháp phức tạp mà nên hướng đến khả năng giao tiếp thực tế, giúp người học có thể tự tin trao đổi những nội dung cơ bản.
Ông cho rằng nếu quy định chỉ dừng ở yêu cầu có khả năng giao tiếp mà không đặt ra một mức chứng chỉ ngoại ngữ cụ thể như B1 hay B2 thì đây cũng là điều kiện thuận lợi để cán bộ quản lý tiếp cận, từng bước đáp ứng.
Một vấn đề khác được ThS Mai Hồng Quân đặc biệt lưu ý là tâm lý của người học. Theo ông, nhiều cán bộ quản lý có thể đã có kiến thức tiếng Anh nhất định nhưng lại ngại sử dụng vì sợ nói sai, phát âm chưa chuẩn hoặc diễn đạt không trôi chảy. Đặc biệt, khi đã giữ vị trí hiệu trưởng, hiệu phó, việc phải sử dụng một ngoại ngữ mà bản thân chưa thành thạo trước mặt giáo viên, nhân viên có thể khiến họ mất tự tin.
Đây là rào cản không dễ vượt qua, bởi nó không đơn thuần nằm ở kỹ năng ngôn ngữ mà còn liên quan đến tư duy và tâm lý của người học.
Từ góc độ giảng dạy, ThS Quân cho rằng người học cần thay đổi quan niệm về việc mắc lỗi khi sử dụng tiếng Anh.
"Tiếng Anh không phải tiếng mẹ đẻ nên việc nói chưa chính xác là điều bình thường. Người học phải chấp nhận nói sai thì mới nhận ra điểm yếu, được sửa lỗi và tiến bộ. Nếu cứ lo ngại mình phát âm chưa chuẩn, dùng từ chưa đúng hoặc diễn đạt chưa tốt thì rất khó bước ra khỏi vùng an toàn để thực hành", ông phân tích.
Ông cũng cho rằng cần có sự thay đổi trong tư duy của cả người học lẫn môi trường làm việc. Thay vì xem việc một hiệu trưởng, hiệu phó nói tiếng Anh chưa trôi chảy là biểu hiện của sự hạn chế, nhà trường cần nhìn nhận đó là một quá trình học tập và thích ứng với yêu cầu mới.
