Gửi bình luận
Trước thềm năm học 2026 - 2027, hàng nghìn trẻ em dân tộc thiểu số tại tỉnh Lâm Đồng được tham gia các lớp học tăng cường tiếng Việt.
Những lớp học đặc biệt này giúp các em làm quen với ngôn ngữ, trang bị kỹ năng giao tiếp, nền nếp học tập và sự tự tin để bước vào lớp 1.
Trước năm học, Trường Tiểu học và THCS La Ngâu (xã Đồng Kho) triển khai 2 lớp dạy tiếng Việt cho học sinh chuẩn bị vào lớp 1 với 100% học sinh tham gia là con em đồng bào dân tộc Cơ Ho sinh sống trên địa bàn.
Đứng lớp, cô Nguyễn Thị Hoài Lan nhận thấy nhiều học sinh vẫn quen sử dụng tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt gia đình nên còn rụt rè khi giao tiếp bằng tiếng Việt. Không ít em gặp khó khăn trong việc diễn đạt suy nghĩ hoặc trả lời câu hỏi của giáo viên.
Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào chữ cái, chữ số, giáo viên dành nhiều thời gian rèn cho học sinh các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết và giao tiếp. Các em được khuyến khích nói thành câu, mạnh dạn đặt câu hỏi, kể chuyện và bày tỏ suy nghĩ bằng tiếng Việt.
“Có những từ ngữ rất quen thuộc trong cuộc sống nhưng lại khá xa lạ với các em. Vì vậy, giáo viên phải kiên nhẫn giải thích, đồng thời tạo thật nhiều cơ hội để học sinh thực hành”, cô Lan chia sẻ.
Sau một thời gian học, sự thay đổi của học sinh thể hiện rõ. Những học sinh vốn e ngại, ít nói dần chủ động trả lời câu hỏi, giao tiếp với thầy cô và bạn bè. Có em mạnh dạn kể về gia đình, sở thích hoặc những việc mình làm trong ngày.
“Nhiều em đã tự tin hơn rất nhiều. Đây là tín hiệu vui, bởi các em đang từng bước vượt qua rào cản ngôn ngữ trước khi chính thức bước vào lớp 1”, cô Lan nói.
Năm học 2026 - 2027, Trường Tiểu học và THCS La Ngâu có 42 học sinh vào lớp 1, phần lớn là trẻ em người Cơ Ho. Nhà trường tổ chức lớp tăng cường tiếng Việt từ ngày 13/7 đến 7/8, với 80 tiết học.
Chương trình không chỉ giúp học sinh làm quen với tiếng Việt mà còn trang bị những kỹ năng đầu tiên của một học sinh tiểu học như cách cầm bút, tư thế ngồi, sử dụng đồ dùng học tập, chào hỏi, giao tiếp và thực hiện các quy định trong lớp.
Theo Hiệu trưởng Huỳnh Văn Mậu, mục tiêu quan trọng nhất của lớp học hè là giúp học sinh giảm bớt sự bỡ ngỡ khi bước vào môi trường học đường. “Khi các em tự tin sử dụng tiếng Việt, việc tiếp thu kiến thức, giao tiếp với giáo viên và hòa nhập cùng bạn bè sẽ thuận lợi hơn”, ông Mậu nói.
Anh K’ Văn Đôm - phụ huynh em K’ Hoàng Quốc Huy cho biết, trước đây con ít khi giao tiếp bằng tiếng Việt. Gia đình chủ yếu sử dụng tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt nên khi được hỏi bằng tiếng Việt, cháu thường mất nhiều thời gian mới có thể trả lời.
“Thấy cháu đi học hè, về nhà biết chào hỏi, kể chuyện ở lớp và nói nhiều hơn bằng tiếng Việt, gia đình rất mừng. Tôi mong cháu khi vào lớp 1 sẽ mạnh dạn hơn, không còn ngại giao tiếp với cô giáo và các bạn”, anh Đôm chia sẻ.
Tại Trường Tiểu học Mỹ Thạnh (xã Hàm Thạnh), các lớp tăng cường tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số trước khi vào lớp 1 được duy trì nhiều năm. Bà Huỳnh Thị Vi Vân - Hiệu trưởng nhà trường cho biết, việc tổ chức lớp học hè giúp học sinh làm quen với môi trường trường lớp, đồng thời giúp giáo viên sớm nắm bắt khả năng sử dụng tiếng Việt của từng em để có phương pháp giảng dạy phù hợp trong năm học mới.
Nhà trường phối hợp với phụ huynh vận động học sinh tham gia đầy đủ, đồng thời khuyến khích gia đình tạo môi trường giao tiếp bằng tiếng Việt để hỗ trợ trẻ.
“Hoạt động này ngày càng nhận được sự đồng thuận của phụ huynh. Khi học sinh được làm quen tiếng Việt trước, các em sẽ bớt bỡ ngỡ và giáo viên cũng thuận lợi hơn trong quá trình dạy học”, bà Vân trao đổi.
Lâm Đồng là địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số với hơn 683.000 người, chiếm 17,6% dân số. Tại nhiều khu vực, tiếng mẹ đẻ vẫn được sử dụng phổ biến trong đời sống gia đình và cộng đồng.
Việc giữ gìn tiếng nói, chữ viết và bản sắc văn hóa của các dân tộc là yêu cầu quan trọng. Tuy nhiên, trong môi trường giáo dục phổ thông, việc trang bị cho trẻ năng lực sử dụng tiếng Việt là điều kiện cần thiết để các em tiếp cận chương trình học bình đẳng với học sinh ở các khu vực khác.
Những năm qua, ngành Giáo dục Lâm Đồng triển khai nhiều giải pháp tăng cường tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số. Mục tiêu đặt ra là hằng năm có 100% trẻ gặp khó khăn về tiếng Việt được tham gia chương trình; đồng thời 100% cán bộ quản lý, giáo viên trực tiếp giảng dạy được bồi dưỡng phương pháp phù hợp.
Riêng trong mùa hè năm nay, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh tổ chức chương trình tăng cường tiếng Việt từ đầu tháng 7, thời lượng không quá 80 tiết. Nội dung tập trung vào việc giúp trẻ làm quen với tiếng Việt, hình thành nền nếp học tập và phát triển kỹ năng giao tiếp trước khi bước vào lớp 1.
Theo thống kê, toàn tỉnh có 230 trường tổ chức dạy tiếng Việt trong hè với 516 lớp học, 544 giáo viên tham gia giảng dạy. Tổng số trẻ trong diện được huy động là 13.300 em, trong đó 12.568 em ra lớp, đạt hơn 94%.
Bên cạnh hai ngôi trường kể trên, tại các huyện vùng sâu, vùng xa như Đam Rông, Lạc Dương hay Di Linh, không khí tại các lớp học hè cũng diễn ra sôi nổi không kém. Ghi nhận tại một số điểm trường lẻ, nơi điều kiện đi lại còn nhiều khó khăn, các thầy cô giáo không chỉ đứng lớp giảng dạy mà còn kiêm luôn nhiệm vụ đưa đón, động viên học sinh đến lớp đều đặn.
Đặc biệt, phương pháp giảng dạy đã có nhiều đổi mới khi giáo viên chủ động lồng ghép các trò chơi dân gian, âm nhạc và hình ảnh trực quan sinh động vào bài giảng. Thay vì dạy “chay” theo kiểu truyền thống, các cô giáo tận dụng chính ngôn ngữ cơ thể và đồ dùng tự làm từ vật liệu địa phương để giúp trẻ hiểu nghĩa của từ một cách tự nhiên nhất.
Theo chia sẻ của một số giáo viên cắm bản, thách thức lớn nhất không nằm ở việc dạy chữ cái mà nằm ở việc tạo dựng sự hứng thú và phá bỏ tâm lý e ngại cho trẻ. Bởi lẽ, với trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), tiếng Việt đôi khi là “ngôn ngữ thứ hai” chỉ được sử dụng khi đến trường.
Do đó, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, cho trẻ tham quan vườn rau, quan sát cây cối và gọi tên sự vật bằng tiếng Việt là cách làm hiệu quả được nhiều trường áp dụng. Cách tiếp cận “học mà chơi, chơi mà học” này giúp trẻ ghi nhớ từ vựng lâu hơn, đồng thời hình thành phản xạ giao tiếp tự tin hơn hẳn so với việc chỉ ngồi nghe giảng thụ động.
Song song với việc dạy trẻ, ngành Giáo dục Lâm Đồng cũng đặc biệt chú trọng đến công tác phối hợp với gia đình và cộng đồng. Một số trường học đã tổ chức các buổi họp phụ huynh ngay trong dịp hè để hướng dẫn cha mẹ cách kèm cặp con em mình khi ở nhà.
Các thầy cô khuyến khích phụ huynh dành thời gian trò chuyện với con bằng tiếng Việt, bật các chương trình thiếu nhi trên truyền hình hoặc đơn giản là hỏi han con về những điều đã học trong ngày. Sự đồng hành từ hai phía gia đình và nhà trường được xác định là “chìa khóa vàng” để duy trì hiệu quả bền vững của chương trình.
Ngoài ra, để chuẩn bị tâm thế tốt nhất cho trẻ, nhiều trường đã bố trí các giáo viên có kinh nghiệm, am hiểu phong tục tập quán của đồng bào Cơ Ho, Mạ, Chu Ru trực tiếp đứng lớp.
Việc giáo viên có thể giao tiếp cơ bản bằng tiếng mẹ đẻ của trẻ (song ngữ) là một lợi thế rất lớn, giúp các em giảm bớt cú sốc ngôn ngữ trong những ngày đầu tiếp xúc với môi trường học đường mới mẻ.
Nhờ những nỗ lực tổng hợp đó, chất lượng đầu vào lớp 1 tại các trường vùng DTTS của Lâm Đồng đã có những chuyển biến tích cực rõ rệt, hứa hẹn một năm học mới với nền tảng vững chắc hơn cho học sinh.
Theo Sở GD&ĐT Lâm Đồng, chương trình tăng cường tiếng Việt đã góp phần cải thiện khả năng nghe, nói, đọc, viết của học sinh dân tộc thiểu số. Qua đó, học sinh có thêm điều kiện tiếp thu kiến thức, giao tiếp với giáo viên và hòa nhập cùng bạn bè. Không chỉ giải quyết khó khăn trước mắt khi trẻ bước vào lớp 1, việc tăng cường tiếng Việt còn được xem là giải pháp nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
