Học viện An ninh nhân dân tiên phong trong mô hình đào tạo mới

Trong bối cảnh thị trường lao động đang chuyển dịch mạnh theo hướng ưu tiên lao động có kỹ năng nghề nghiệp, yêu cầu đặt ra đối với công tác hỗ trợ việc làm cho hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ Công an nhân dân sau xuất ngũ ngày càng trở nên cấp thiết. Sau thời gian phục vụ trong môi trường kỷ luật, nhiều chiến sĩ trẻ gặp khó khăn trong việc định hướng nghề nghiệp, thích ứng với môi trường lao động dân sự và tìm kiếm việc làm ổn định.

Thực tiễn trên không chỉ tác động đến quá trình tái hòa nhập xã hội của chiến sĩ xuất ngũ mà còn đặt ra yêu cầu đối với các cơ sở giáo dục, đào tạo trong việc xây dựng các mô hình hỗ trợ nghề nghiệp phù hợp, hiệu quả và có tính bền vững. Đồng thời, cùng với xu hướng phát triển của nền kinh tế số và sự gia tăng nhu cầu nhân lực kỹ thuật trong nhiều lĩnh vực dịch vụ, công nghệ, an ninh và logistics, nhu cầu đào tạo nghề theo hướng thực hành, gắn với thị trường lao động cũng ngày càng gia tăng.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Bộ Công an đã ban hành Đề án số 18/ĐA-BCA-X01 về “Dạy nghề, hỗ trợ việc làm cho hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ Công an nhân dân xuất ngũ giai đoạn 2023-2030”, nhằm tạo cơ chế đồng bộ trong công tác tư vấn hướng nghiệp, đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm cho chiến sĩ sau khi hoàn thành nghĩa vụ. Đây được xem là một chủ trương có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội trong lực lượng Công an nhân dân.

Trong quá trình triển khai chủ trương này, Học viện An ninh nhân dân là một trong những đơn vị tiên phong xây dựng mô hình đào tạo nghề gắn với việc làm theo hướng đổi mới và thực tiễn. Thông qua việc xây dựng hệ thống ngành nghề đào tạo đa dạng, tăng cường liên kết doanh nghiệp và chú trọng kỹ năng nghề nghiệp cho người học, Học viện từng bước khẳng định vai trò của một cơ sở giáo dục trọng điểm trong phát triển giáo dục nghề nghiệp và hỗ trợ việc làm cho chiến sĩ nghĩa vụ xuất ngũ trong giai đoạn hiện nay.

Xây dựng mô hình đào tạo nghề gắn với việc làm

Thực hiện chủ trương của Bộ Công an về tăng cường công tác đào tạo nghề, hỗ trợ việc làm cho hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ xuất ngũ, Học viện An ninh nhân dân đã chủ động xây dựng mô hình đào tạo nghề theo hướng gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy tổ chức đào tạo nghề tại các cơ sở giáo dục trong Công an nhân dân, từ mô hình đào tạo mang tính hỗ trợ đơn thuần sang mô hình đào tạo theo định hướng việc làm và phát triển kỹ năng nghề nghiệp bền vững cho người học.

Để triển khai đồng bộ nhiệm vụ này, Học viện An ninh nhân dân đã giao Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp, đào tạo lái xe, ngoại ngữ, tin học làm đơn vị đầu mối tham mưu và tổ chức thực hiện. Trung tâm có vai trò xây dựng kế hoạch đào tạo, khảo sát nhu cầu học nghề của chiến sĩ nghĩa vụ, phối hợp với các đơn vị chức năng và doanh nghiệp để tổ chức đào tạo, tư vấn hướng nghiệp và hỗ trợ việc làm sau tốt nghiệp. Việc xác định rõ đầu mối triển khai không chỉ giúp thống nhất công tác quản lý mà còn tạo điều kiện để Học viện xây dựng mô hình đào tạo nghề chuyên nghiệp, có tính liên kết và phát triển lâu dài.

Trên cơ sở Đề án số 18/ĐA-BCA-X01 của Bộ Công an, Học viện đã xây dựng Đề án số 1145/ĐA-T01-GDNN về “Đào tạo nghề, hỗ trợ việc làm cho hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ Công an nhân dân xuất ngũ giai đoạn 2025-2030 tại Học viện An ninh nhân dân”.

Đề án xác định mục tiêu không chỉ đào tạo nghề cho chiến sĩ xuất ngũ mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ việc làm theo hướng đồng bộ từ tư vấn, đào tạo, kết nối doanh nghiệp đến giới thiệu việc làm sau đào tạo. Đây là một trong những mô hình có tính tiên phong trong các học viện, trường Công an nhân dân hiện nay.

Điểm nổi bật của mô hình đào tạo nghề tại Học viện An ninh nhân dân là việc lựa chọn các ngành nghề có nhu cầu tuyển dụng cao và phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường lao động.

Học viện hiện triển khai nhiều nhóm ngành nghề khác nhau như đào tạo lái xe ô tô; kiểm tra, soi chiếu an ninh hàng không; quản trị mạng máy tính; thiết kế và quản lý website; tin học văn phòng; tiếng Anh lễ tân nhà hàng - khách sạn; nghề bảo vệ; kỹ thuật pha chế và phục vụ đồ uống; kỹ thuật viên sức khỏe; thư ký văn phòng và dịch vụ pháp lý doanh nghiệp. Việc mở rộng các nhóm nghề theo hướng đa lĩnh vực cho thấy sự chủ động của Học viện trong thích ứng với yêu cầu của nền kinh tế số, lĩnh vực dịch vụ hiện đại và nhu cầu lao động kỹ thuật trong xã hội.

Thực tế triển khai bước đầu cho thấy mô hình này nhận được sự quan tâm lớn từ các đơn vị và chiến sĩ nghĩa vụ Công an nhân dân. Theo số liệu tổng hợp năm 2025, đã có gần 900 chiến sĩ đăng ký học nghề tại Học viện An ninh nhân dân. Trong đó, nhóm ngành đào tạo lái xe thu hút số lượng học viên lớn nhất với hơn 600 trường hợp đăng ký, tiếp đến là nhóm ngành an ninh hàng không. Điều này phản ánh nhu cầu thực tế của người học đối với những ngành nghề có khả năng tạo việc làm ổn định, thu nhập tương đối tốt và có tính ứng dụng cao sau khi xuất ngũ.

Khác với mô hình đào tạo nghề mang tính đại trà trước đây, Học viện An ninh nhân dân định hướng đào tạo dựa trên nhu cầu xã hội và khả năng kết nối việc làm thực tế. Các chương trình đào tạo được xây dựng theo hướng tăng cường kỹ năng thực hành, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường lao động.

Đồng thời, Học viện chú trọng mở rộng liên kết với doanh nghiệp, cơ sở sử dụng lao động nhằm tạo đầu ra việc làm cho học viên sau tốt nghiệp. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng kỹ năng nghề, năng lực thực hành và khả năng đáp ứng công việc thực tế của người lao động.

Những ngành nghề mới mở ra cơ hội cho chiến sĩ trẻ

Một trong những điểm nổi bật trong mô hình đào tạo nghề của Học viện An ninh nhân dân là việc chủ động lựa chọn và phát triển các ngành nghề mới theo hướng hiện đại, bám sát nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động và xu thế phát triển của nền kinh tế số.

Thay vì tập trung vào các ngành nghề truyền thống, Học viện từng bước mở rộng đào tạo sang các lĩnh vực có nhu cầu nhân lực lớn, khả năng tạo việc làm ổn định và phù hợp với năng lực thích ứng của chiến sĩ trẻ sau khi xuất ngũ. Điều này không chỉ góp phần đa dạng hóa cơ hội nghề nghiệp mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của người học trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng đòi hỏi kỹ năng chuyên môn và năng lực công nghệ.

Trong số các ngành nghề mới được triển khai, lĩnh vực an ninh hàng không được xem là một hướng đào tạo có nhiều tiềm năng phát triển. Cùng với sự phục hồi và mở rộng của ngành hàng không, nhu cầu tuyển dụng nhân lực trong các vị trí kiểm tra an ninh, soi chiếu an ninh và kiểm soát an ninh tại sân bay ngày càng gia tăng. Đây là nhóm nghề phù hợp với tác phong kỷ luật, khả năng xử lý tình huống và ý thức trách nhiệm của chiến sĩ Công an nhân dân sau xuất ngũ. Bên cạnh đó, việc tích hợp đào tạo ngoại ngữ và kỹ năng nghề theo chuẩn thực tiễn giúp người học có khả năng thích ứng tốt hơn với môi trường làm việc chuyên nghiệp, hiện đại và có yếu tố quốc tế.

Song song với lĩnh vực an ninh hàng không, các ngành nghề liên quan đến công nghệ thông tin như quản trị mạng máy tính, thiết kế và quản lý website cũng được Học viện chú trọng phát triển. Đây là những ngành nghề có nhu cầu nhân lực lớn trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.

Việc đào tạo kỹ năng quản trị hệ thống mạng, vận hành website, xử lý dữ liệu và ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp chiến sĩ trẻ tiếp cận với xu thế lao động mới mà còn tạo điều kiện để họ tham gia thị trường việc làm có hàm lượng kỹ thuật cao. Đặc biệt, khả năng làm việc linh hoạt trong môi trường số giúp người học có thêm nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp trong các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức dịch vụ hoặc các mô hình kinh doanh trực tuyến.

Ngoài nhóm ngành công nghệ, Học viện An ninh nhân dân cũng chú trọng phát triển các chương trình đào tạo tiếng Anh nghề và các ngành nghề thuộc lĩnh vực dịch vụ hiện đại. Chương trình tiếng Anh lễ tân nhà hàng - khách sạn được xây dựng theo hướng tăng cường kỹ năng giao tiếp thực hành, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng trong lĩnh vực du lịch, lưu trú và dịch vụ quốc tế. Đây là một trong những lĩnh vực đang có tốc độ phục hồi và phát triển nhanh, đặc biệt tại các đô thị lớn và trung tâm du lịch. Việc trang bị ngoại ngữ nghề nghiệp không chỉ mở rộng cơ hội việc làm trong nước mà còn tạo nền tảng để người học tham gia thị trường lao động quốc tế hoặc các chương trình xuất khẩu lao động.

Bên cạnh đó, các ngành nghề như kỹ thuật pha chế và phục vụ đồ uống cũng cho thấy hướng tiếp cận linh hoạt của Học viện trong đào tạo nghề theo nhu cầu xã hội. Đây là nhóm nghề có yêu cầu kỹ năng thực hành cao, thời gian đào tạo ngắn và khả năng tạo việc làm nhanh. Trong bối cảnh ngành dịch vụ, nhà hàng, khách sạn và giải trí ngày càng phát triển, nhu cầu đối với lao động có kỹ năng nghề trong lĩnh vực này đang gia tăng đáng kể. Đối với chiến sĩ trẻ sau xuất ngũ, đây là cơ hội để nhanh chóng tiếp cận thị trường lao động, tự tạo việc làm hoặc phát triển nghề nghiệp trong môi trường dịch vụ chuyên nghiệp.

Có thể thấy, việc phát triển các ngành nghề mới tại Học viện An ninh nhân dân không chỉ phản ánh sự đổi mới trong tư duy giáo dục nghề nghiệp mà còn thể hiện định hướng đào tạo theo nhu cầu của nền kinh tế hiện đại. Các chương trình đào tạo được xây dựng theo hướng mở, linh hoạt và chú trọng khả năng ứng dụng thực tiễn, qua đó góp phần nâng cao năng lực nghề nghiệp, khả năng hội nhập và cơ hội việc làm cho chiến sĩ trẻ sau khi hoàn thành nghĩa vụ trong lực lượng Công an nhân dân.

Thách thức và hướng phát triển

Bên cạnh những kết quả bước đầu đạt được, quá trình triển khai mô hình đào tạo nghề gắn với việc làm tại Học viện An ninh nhân dân vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Những vấn đề này không chỉ tác động đến hiệu quả tổ chức đào tạo mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và tính bền vững của mô hình trong giai đoạn tiếp theo.

Một trong những khó khăn lớn hiện nay là hạn chế về cơ sở vật chất phục vụ đào tạo nghề. Một số ngành nghề đòi hỏi hệ thống trang thiết bị thực hành hiện đại, không gian đào tạo chuyên biệt và cơ sở kỹ thuật đồng bộ, trong khi điều kiện hiện có của Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển theo hướng chuyên sâu.

Đặc biệt, đối với lĩnh vực đào tạo lái xe, ngành nghề đang có số lượng học viên đăng ký lớn nhất, Học viện hiện chưa có sân đào tạo và sát hạch riêng, phải thuê bổ sung phương tiện và cơ sở thực hành để bảo đảm điều kiện tổ chức đào tạo. Bên cạnh đó, nhiều trang thiết bị được đầu tư từ các giai đoạn trước đã xuống cấp, chưa theo kịp yêu cầu đổi mới công nghệ và tiêu chuẩn đào tạo nghề hiện đại.