Gửi bình luận
Sau sáp nhập, Trường THCS Ba Đình tái cấu trúc nguồn lực, kết nối đội ngũ, chia sẻ tri thức và tạo động lực nâng cao chất lượng giáo dục.
Hội tụ để phát triển
Năm học 2026 - 2027, Trường THCS Ba Đình (phường Ba Đình, TP Hà Nội) được sắp xếp trên cơ sở 3 trường THCS (Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Tri Phương và Mạc Đĩnh Chi). Nhà giáo Nguyễn Khánh Vân, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, ngôi trường mới với bài toán đặt ra không đơn giản là làm thế nào để một tổ chức mới vận hành ổn định.
Đồng thời, một câu hỏi lớn hơn xuất hiện: làm thế nào để những giá trị, kinh nghiệm và thế mạnh đã được tích lũy ở ba mái trường không bị chia cắt bởi ranh giới cũ, mà được kết nối thành nguồn lực chung? Đây cũng là điểm đáng chú ý trong cách Trường THCS Ba Đình tiếp cận quá trình sau sáp nhập, thay vì coi sáp nhập là phép cộng về quy mô, nhà trường lựa chọn tinh thần “hội tụ để phát triển”.
Với đội ngũ hơn 150 giáo viên, lợi thế của Trường THCS Ba Đình không chỉ nằm ở số lượng. Ở mỗi cơ sở trước đây đã hình thành những thế mạnh khác nhau: giáo viên có kinh nghiệm về STEM, ngoại ngữ, công nghệ, AI, phương pháp dạy học; những sáng kiến, học liệu và cách tổ chức lớp học đã được kiểm nghiệm trong thực tế. Bởi nếu những nguồn lực ấy chỉ tiếp tục được sử dụng trong phạm vi từng cá nhân hoặc từng cơ sở, sáp nhập mới chỉ tạo ra một tổ chức lớn hơn.
Theo nhà giáo Nguyễn Khánh Vân, cách tiếp cận của THCS Ba Đình là tìm cách làm cho nguồn lực được lưu chuyển. Giáo viên có thế mạnh trở thành hạt nhân chuyên môn; kinh nghiệm được chia sẻ trong tổ, nhóm; những bài dạy hiệu quả, dự án STEM, video thí nghiệm, học liệu và cách khai thác công nghệ được tập hợp vào không gian dùng chung. Một bài dạy tốt không nên chỉ dừng lại ở một lớp học, một sáng kiến tốt không nên chỉ thuộc về một cá nhân. Đó là sự chuyển dịch từ nguồn lực cá nhân sang nguồn lực tổ chức.
Phó Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình cũng cho biết, việc nhận diện thế mạnh của giáo viên, kết nối chuyên gia nội bộ, bồi dưỡng theo nhu cầu và lan tỏa những cách làm hiệu quả được nhà trường coi là một trong những hướng đi trọng tâm. Điều này cũng làm thay đổi cách tổ chức hoạt động chuyên môn. Giáo viên từ các cơ sở cùng tham gia sinh hoạt tổ, nhóm; tập trung vào những bài dạy khó, trao đổi về kiểm tra đánh giá, phương pháp, công nghệ và AI; cùng dự giờ, phân tích phản ứng của học sinh để điều chỉnh. Điểm đáng nói không phải là có thêm bao nhiêu giáo viên, mà là có thêm bao nhiêu kết nối giữa những giáo viên ấy.
Chuyển đổi số để người thầy có thêm thời gian cho học sinh
Một biểu hiện rõ của cách tiếp cận mới là chuyển đổi số. Với trường THCS Ba Đình, chuyển đổi số không được đặt theo logic “càng nhiều công nghệ càng hiện đại” mà nguyên tắc được xác định là “đúng nhu cầu – đúng công cụ – đúng hiệu quả”. Theo đó, nhà trường tập trung vào chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng kho học liệu số dùng chung và nâng cao năng lực AI cho giáo viên. Các công cụ AI được hướng tới những công việc có giá trị thực tế như thiết kế bài học, phân hóa câu hỏi, phân tích kết quả học tập, phát triển học liệu hay hỗ trợ giảm những công việc lặp lại.
Từ thực tiễn giảng dạy, giáo viên Nguyễn Thị Vân Anh, Tổ trưởng Tổ Tự nhiên 1, cho biết nhiều giáo viên đã chủ động khai thác các nền tảng số phù hợp với từng môn học như ChatGPT, Canva, PowerPoint, Google Forms, Google Classroom, Quizizz, Kahoot...
Tuy nhiên, cô Vân Anh cho rằng, công nghệ ở đây không phải đích đến. Bởi thước đo của chuyển đổi số không nằm ở số lượng phần mềm được sử dụng, mà ở việc giáo viên có thêm thời gian cho học sinh và chất lượng dạy học có được nâng lên hay không.
"AI không thay thế người thầy mà giúp người thầy giảm bớt những công việc có thể hỗ trợ bằng công nghệ để dành nhiều hơn thời gian cho tương tác, hỗ trợ và phát triển năng lực của học sinh..."- cô chia sẻ.
Với học sinh, công nghệ mở rộng cơ hội tìm kiếm, xử lý thông tin, hợp tác, thực hành và nhận phản hồi. Song giáo viên vẫn giữ vai trò quyết định trong lựa chọn nội dung, kiểm chứng thông tin, thiết kế hoạt động và hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm. Công nghệ càng phát triển, vai trò chuyên môn của người thầy càng không thể bị giản lược.
Nhà trường trở thành một “cộng đồng học tập”
Ở góc độ quản lý, theo nhà giáo Lê Hoàn Châu, Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình, nếu tổ chức lại trường học chỉ dừng ở việc tổ chức lại bộ máy, hiệu quả của sáp nhập sẽ chủ yếu nằm ở khâu quản trị. Nhưng nếu sáp nhập tạo ra được một cộng đồng học tập chuyên môn, giá trị có thể đi xa hơn. Đây là hướng Trường THCS Ba Đình đang hình thành. Các giáo viên không chỉ cùng làm việc mà cùng học hỏi. Một vấn đề khó trong dạy học trở thành vấn đề chung để cùng giải quyết. Một sáng kiến được thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện trước khi nhân rộng. Một học liệu tốt được chia sẻ để nhiều giáo viên tiếp tục sử dụng và cải tiến.
Nhà giáo Lê Hoàn Châu nhấn mạnh, sau sáp nhập, xây dựng văn hóa chia sẻ có ý nghĩa quan trọng trong việc gắn kết đội ngũ và nâng cao chất lượng chuyên môn. Mỗi giáo viên có kinh nghiệm, thế mạnh và cách tiếp cận khác nhau; khi những khác biệt ấy được chia sẻ cởi mở, chúng có thể bổ trợ cho nhau và cùng tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp hơn.
Từ thực tiễn này, một quan niệm về đổi mới được đặt ra khá rõ: Đổi mới không phải là làm thật nhiều điều mới. Đổi mới là làm cho những điều tốt có khả năng lan tỏa. Một giáo viên có thế mạnh trở thành nguồn lực hỗ trợ đồng nghiệp. Một bài dạy tốt trở thành học liệu của nhà trường. Một sáng kiến cá nhân trở thành kinh nghiệm tập thể. Một cơ sở có thế mạnh trở thành một phần năng lực chung.
Câu chuyện từ Trường THCS Ba Đình cho thấy một vấn đề rộng hơn của quá trình sắp xếp lại các cơ sở giáo dục. Sáp nhập có thể tạo ra quy mô mới, nhưng quy mô không tự động tạo ra chất lượng mới. Để biến quy mô thành năng lực, cần có cơ chế kết nối con người, chia sẻ tri thức, lưu chuyển học liệu, phát huy thế mạnh và hình thành một chuẩn chất lượng chung. Đây cũng là điểm khác biệt căn bản giữa “cộng các nguồn lực” và “tái cấu trúc nguồn lực”. Ở cách thứ nhất, mỗi đơn vị mang theo những gì mình có. Ở cách thứ hai, những gì mỗi đơn vị có được đặt vào một hệ thống mới, được kết nối và tạo ra giá trị lớn hơn.
Từ góc nhìn ấy, Trường THCS Ba Đình có thể được nhìn nhận như một trường hợp thực tiễn đáng chú ý trong quá trình hình thành mô hình trường học sau sáp nhập: không xóa bỏ những giá trị của các mái trường trước đây, mà tìm cách kết nối để tạo nên một năng lực chung. Mục tiêu cuối cùng vẫn trở về với những điều rất căn bản của giáo dục: giáo viên được phát triển nghề nghiệp, học sinh được học tập tốt hơn, môi trường giáo dục chuyên nghiệp hơn và chất lượng được nâng lên một cách thực chất. Bởi vậy, ý nghĩa của sáp nhập không nên chỉ được đo bằng việc “ba trường trở thành một”. Giá trị lớn hơn là khi ba nguồn lực có thể trở thành một sức mạnh mới.
"Hành trình mới mà Trường THCS Ba Đình đang bắt đầu: từ hội tụ nguồn lực đến hình thành năng lực chung; từ chia sẻ kinh nghiệm đến xây dựng cộng đồng học tập; từ ứng dụng công nghệ đến trả lại nhiều hơn thời gian cho người thầy và cơ hội phát triển cho học sinh. Sáp nhập, nếu được tổ chức đúng cách, không chỉ tạo ra một ngôi trường mới. Nó có thể tạo ra một cách làm giáo dục mới..."- nhà giáo Lê Hoàn Châu tin tưởng.
