Khi công nghệ ‘chạm’ vào từng lớp học

Đây không chỉ là đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo mà còn là bước đi vững chắc nhằm thực hiện hiệu quả Nghị quyết 57, nâng cao chất lượng giáo dục trong kỷ nguyên số.

Nâng cao bài giảng nhờ công cụ số

Những tiết học sử dụng công nghệ AI như một công cụ hỗ trợ đã trở nên quen thuộc với học sinh Trường Trung học cơ sở Chu Văn An, phường Kim Bảng, tỉnh Ninh Bình. Với khả năng mô phỏng thí nghiệm, giải thích hiện tượng và cung cấp học liệu đa dạng, các thầy cô giảng dạy sử dụng AI như một công cụ đắc lực giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ hiểu, logic và gần gũi hơn.

Em Trịnh Thùy Dương, học sinh lớp 9B, Trường Trung học cơ sở Chu Văn An cho biết, nhờ AI hỗ trợ, những kiến thức khoa học tự nhiên phức tạp được minh họa sinh động hơn. Đặc biệt, ở môn Khoa học tự nhiên, AI giúp chúng em hình dung rõ hơn lý thuyết, thí nghiệm của môn Khoa học tự nhiên với 3 lĩnh vực Hóa học, Sinh học và Vật lý, những quá trình mà trước đây chỉ đọc qua sách vở. Những tiết học như vậy không chỉ giúp em tiếp thu bài nhanh hơn mà còn khơi dậy sự sáng tạo và niềm yêu thích học tập.

Cô giáo Nguyễn Thị Mai Anh, giáo viên môn Toán cho biết, trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục hiện nay, các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ rất đắc lực cho giáo viên trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy và tạo thêm hứng thú cho học sinh.

Theo cô Mai Anh, hiện nay có rất nhiều công cụ trí tuệ nhân tạo khác nhau, mỗi nền tảng đều có những ưu điểm riêng và phù hợp với từng môn học, từng mục đích giảng dạy. Có công cụ hỗ trợ thiết kế bài giảng trực quan, có công cụ mạnh về mô phỏng thí nghiệm khoa học, phân tích dữ liệu, tạo hình ảnh. Vì vậy, giáo viên cần chủ động tìm hiểu, cập nhật kiến thức và lựa chọn công cụ phù hợp để ứng dụng hiệu quả vào từng bài học cụ thể. Tuy nhiên, việc sử dụng AI cần có sự chọn lọc và kiểm chứng thông tin, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ.

“AI chỉ là công cụ hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên vẫn giữ vai trò trung tâm trong việc truyền đạt kiến thức, định hướng tư duy và truyền cảm hứng cho học sinh”, cô Mai Anh khẳng định.

Năm học 2025 - 2026, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tiếp tục được đẩy mạnh tại nhà trường. Toàn bộ giáo viên trong trường sử dụng hiệu quả các phần mềm, nền tảng số như LMS, Zoom, Google Meet, Microsoft Teams... trong tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá, thiết kế bài giảng và chia sẻ học liệu. Việc khai thác nguồn tài nguyên từ hệ thống học liệu số của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng được thực hiện tích cực. Nhà trường cũng triển khai linh hoạt, hiệu quả nhiều hình thức tổ chức dạy học như dạy học theo nhóm, dạy học dự án, dạy học theo chủ đề tích hợp, dạy học gắn với thực tiễn giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn, phát triển kỹ năng sống.

Thầy giáo Trần Văn Nguyên, Hiệu trường nhà trường khẳng định: Việc tổ chức linh hoạt các hình thức dạy học đã góp phần nâng cao chất lượng giờ dạy, tăng cường sự hứng thú và tính chủ động của học sinh. Học sinh được phát triển toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng, thái độ và năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn. Giáo viên từng bước thay đổi tư duy dạy học, chuyển từ “truyền thụ kiến thức” sang “tổ chức hoạt động học tập”.

Năm học 2024 - 2025, trường có 134/168 học sinh thi đỗ vào các trường trung học phổ thông, điểm bình quân mỗi môn thi là 6,93. Năm học 2025 - 2026, trường có 45 học sinh thi học sinh giỏi tỉnh, trong đó có 36 học sinh đoạt giải.

Tạo dựng môi trường học tập hiện đại

Tháng 5/2025, Trường Trung học cơ sở Giao Phong, xã Giao Ninh được đầu tư 3 phòng học thông minh, mỗi phòng được trang bị màn hình tương tác, bục giảng thông minh, camera họp trực tuyến, 3 camera giám sát và 30 máy tính hỗ trợ hoạt động dạy và học trên lớp.

Tại các lớp học thông minh, không gian lớp học được tổ chức linh hoạt, phù hợp với hoạt động nhóm, thuyết trình, sáng tạo, tạo điều kiện phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất học sinh. Các nội dung học tập được truyền tải bằng nhiều hình thức như video minh họa, mô phỏng 3D, thực tế ảo (AR/VR), trò chơi học tập (Gamification) và thực hành tương tác, tạo hứng thú và đam mê khám phá tri thức cho học sinh, nuôi dưỡng tình yêu với khoa học và học tập suốt đời.

Em Cao Thị Thùy Duyên, lớp 6B chia sẻ, lớp học thông minh mở ra cho các em không gian sáng tạo học tập mới. Thông qua các mô phỏng thí nghiệm, thực tế ảo các em hiểu được bản chất của lý thuyết, từ đó có sự liên hệ giữa các bài học, các môn học. Cũng từ đó nhiều ý tưởng được đưa ra, các em mạnh dạn trao đổi với thầy cô, bạn bè và thực hiện các dự án STEM gắn với môi trường, đời sống và sản xuất.

Cô Nguyễn Thị Bình, giáo viên Tin học, Trường Trung học cơ sở Giao Phong cho biết, với sự hỗ trợ của phòng học thông minh, vai trò của giáo viên chuyển từ truyền đạt kiến thức sang tổ chức, hướng dẫn học sinh chủ động tiếp cận tri thức. Nhờ đó, hoạt động dạy học trở nên trực quan, sinh động, nâng cao tính tương tác và khả năng phản hồi tức thời trong lớp học. Việc được trực tiếp trải nghiệm, thử nghiệm và trình bày những suy nghĩ không chỉ giúp các em hiểu sâu kiến thức mà còn khơi dậy tư duy đổi mới, khả năng làm việc nhóm và tinh thần sáng tạo.

Hiện tại, 100% phòng học của nhà trường được trang bị tivi thông minh, hệ thống loa trong và camera quan sát. Trường lắp đặt wifi phủ kín toàn bộ khuôn viên, bảo đảm kết nối ổn định cho giáo viên và học sinh trong dạy học và làm việc. Đội ngũ cán bộ, giáo viên có nền tảng công nghệ thông tin căn bản, thành thạo trong sử dụng phần mềm quản lý, phần mềm dạy học, thiết kế bài giảng điện tử, sử dụng thiết bị dạy học số. Nhiều giáo viên chủ động sáng tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy, tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, tạo được hiệu quả thiết thực trong giảng dạy và quản lý học sinh.

Thầy Trần Đại Nghĩa, Hiệu trưởng nhà trường thông tin, việc chuyển từ mô hình lớp học truyền thống sang mô hình phòng học thông minh không chỉ là sự đổi mới về hình thức, mà còn là bước tiến mang tính chiến lược trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, nhất là phát triển phẩm chất và năng lực học sinh - mục tiêu cốt lõi của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Theo thầy Nghĩa, để xây dựng những lớp học, trường học thông minh, cần ưu tiên nguồn lực, kinh phí đầu tư cơ sở hạ tầng một cách đồng bộ, hỗ trợ trang thiết bị số hiện đại, nâng cấp hạ tầng ổn định, phần mềm ứng dụng, an toàn dữ liệu. Cùng với đó, việc tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng công nghệ thông tin, tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo cần được tăng cường để đạt hiệu quả cao trong dạy học.

Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình, thực hiện chuyển đổi số, ngành đã triển khai học bạ số tại 100% trường tiểu học (trừ các trường dành cho học sinh khuyết tật) và thí điểm tại 100% cơ sở giáo dục cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông và giáo dục thường xuyên.

Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức các lớp tập huấn cho đội ngũ phụ trách công nghệ thông tin tại 100% cơ sở giáo dục. Nội dung tập trung vào các vấn đề cốt lõi như chính sách chuyển đổi số, Đề án 06, ứng dụng AI trong dạy học, an toàn thông tin mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, đồng thời hướng dẫn các đơn vị tự đánh giá mức độ chuyển đổi số theo bộ chỉ số của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Ngành Giáo dục cũng phối hợp chặt chẽ với các nhà cung cấp dịch vụ (Viettel, VNPT) để nâng cấp phần mềm quản lý, tích hợp chức năng học bạ số, đồng thời phát triển kho học liệu số và ngân hàng câu hỏi dùng chung, góp phần tạo dựng nguồn tài nguyên dạy học phong phú, chất lượng.