Năm 2026-2027: Bộ GD&ĐT kiên quyết xóa "lạm phát" điểm số ở đại học

Sáng ngày 1/10, tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã tổ chức Hội nghị giáo dục đại học năm 2026. Tham dự sự kiện có Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cùng đại diện các bộ, ngành, địa phương và 226 cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.

Báo cáo tổng kết chặng đường 2025-2026 và phương hướng nhiệm vụ năm học mới, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) đã chỉ ra những điểm sáng đáng chú ý về xu hướng chọn ngành của giới trẻ, cũng như những yêu cầu mang tính "bản lề" đối với các trường đại học trong kỷ nguyên số.

Chuyển dịch mạnh mẽ sang khối ngành STEM và công nghệ chiến lược

Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam hiện có quy mô 2,78 triệu người học (trong đó đại học chiếm 2,53 triệu, thạc sĩ 140.000 và tiến sĩ hơn 16.000). Sau giai đoạn ổn định (2022-2024), từ năm 2025 và đặc biệt là năm 2026, cơ cấu ngành nghề đào tạo đã có sự chuyển biến rõ nét, bám sát nhu cầu nguồn nhân lực khoa học công nghệ của quốc gia.

Điểm nổi bật nhất trong mùa tuyển sinh 2026 là sự lên ngôi của khối ngành STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học). Tỷ lệ thí sinh trúng tuyển và nhập học khối ngành này đã vượt mốc 33%. Tính riêng năm 2026, có tới gần 242.000 thí sinh trúng tuyển vào các ngành STEM (tăng 1,7% so với năm 2025), số lượt ngành mở mới cũng tăng gần 15%.

Không chỉ STEM, dòng chảy nhân lực đang hướng mạnh về các nhóm ngành chuyên sâu, ưu tiên chiến lược. Theo số liệu từ Vụ Giáo dục đại học, nhóm ngành Trí tuệ nhân tạo - Dữ liệu tăng vọt hơn 30% số lượng trúng tuyển; Điện hạt nhân tăng tới 60,1%; Đường sắt tăng trên 93%... Bên cạnh đó, khối Khoa học cơ bản cũng ghi nhận cả quy mô, tỷ lệ nhập học và điểm chuẩn đầu vào đều tăng mạnh.

Đại diện Bộ GD&ĐT cũng nhấn mạnh, mùa tuyển sinh năm nay tiếp tục duy trì 100% thí sinh đăng ký xét tuyển và nhập học trực tuyến, thể hiện sự tiên phong trong ứng dụng chuyển đổi số của toàn ngành.

Kiên quyết dẹp "lạm phát" điểm số, giám sát sinh viên qua dữ liệu thuế

Bên cạnh những thành tựu về quy mô và năng lực nghiên cứu, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cũng thẳng thắn nêu ra những nhiệm vụ trọng tâm mang tính "sống còn" đối với các trường đại học trong năm học 2026-2027.

Đáng chú ý, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học nhấn mạnh thông điệp "Học thật, thi thật, chất lượng thật". Thời gian tới, Bộ GD&ĐT sẽ siết chặt việc bảo đảm chất lượng bên trong các trường, yêu cầu đánh giá đúng mức đạt chuẩn đầu ra, kiểm soát chặt chẽ phân bố điểm số để ngăn chặn tình trạng "lạm phát điểm", bảo đảm tấm bằng đại học phản ánh đúng năng lực thực chất của sinh viên. Đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá cũng là yêu cầu bắt buộc để thích ứng với sự can thiệp của AI.

Đặc biệt, hệ thống giáo dục đại học sẽ không còn quản lý theo kiểu cũ mà chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu. Theo đó, Bộ GD&ĐT định hướng xây dựng hệ thống theo dõi người tốt nghiệp, kết nối doanh nghiệp và cựu sinh viên để theo dõi việc làm phù hợp, thu nhập, tiến triển nghề nghiệp và đóng góp xã hội. Các dữ liệu về thu nhập, bảo hiểm, thuế và việc làm sẽ được sử dụng để đánh giá tác động của đào tạo.

Điều này giúp cơ quan quản lý nắm rõ sinh viên trường nào ra trường có việc làm đúng chuyên môn, thu nhập bao nhiêu, từ đó điều tiết nguồn lực và chỉ tiêu tuyển sinh minh bạch.

Đứng trước làn sóng công nghệ, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo yêu cầu các trường đại học phải khẩn trương đổi mới chương trình. Các chương trình đào tạo không đạt chuẩn sẽ bị đình chỉ. Thay vào đó, các cơ sở cần chủ động tích hợp năng lực AI cốt lõi và AI chuyên ngành vào giảng dạy (theo mô hình AI+X, X+AI), cá thể hóa việc học tập của sinh viên.

Lãnh đạo Vụ Giáo dục đại học khẳng định năm học 2026-2027, các trường cần tiếp tục đẩy mạnh tự chủ đại học gắn liền với thương hiệu, chất lượng và trách nhiệm giải trình, tạo đà bứt phá để đạt các mục tiêu chiến lược vào năm 2030.