Nghị quyết 26-NQ/TW: Định vị văn hóa là 'trục xương sống' của du lịch Việt Nam

Ngày 3/9, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị do Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã trình bày những nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 26-NQ/TW.

Lấy văn hóa làm lợi thế cạnh tranh

Sau 10 năm thực hiện Nghị quyết 08-NQ/TW, du lịch Việt Nam bứt phá toàn diện, thúc đẩy kinh tế, tạo việc làm và lan tỏa giá trị văn hóa.

Năm 2025, du lịch đạt đỉnh tăng trưởng khi đón 21,2 triệu khách quốc tế, 137 triệu khách nội địa, đạt doanh thu 1 triệu tỷ đồng (đóng góp 8,8% GDP và 4,41 triệu việc làm).

Tính riêng 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã đón gần 16 triệu lượt khách quốc tế, hướng tới mục tiêu 25 triệu lượt cho cả năm.

Không chỉ gia tăng về mặt quy mô, vị thế của du lịch Việt Nam trên bản đồ quốc tế cũng được nâng cao. Theo bảng xếp hạng của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, du lịch Việt Nam tăng 16 bậc, từ hạng 75/141 (năm 2015) lên hạng 59/119 (năm 2025). Tại khu vực Đông Nam Á, Việt Nam vươn lên vị trí thứ 3 về khả năng thu hút khách quốc tế, chỉ đứng sau Malaysia và Thái Lan.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà thẳng thắn chỉ rõ: Du lịch phát triển chưa bền vững, thiếu liên kết vùng và nguồn lực đầu tư. Sản phẩm du lịch nhiều nơi còn hạn chế, thiếu chiều sâu văn hóa và chưa tương xứng với tiềm năng di sản đất nước.

Trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động nhanh chóng và cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt, du lịch Việt Nam đứng trước yêu cầu phải phát triển đột phá. Ngành cần khơi thông mọi nguồn lực và tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng “2 con số” cũng như hai mục tiêu 100 năm của dân tộc.

Đứng trước yêu cầu đó, Nghị quyết số 26-NQ/TW đã xác lập 5 quan điểm chỉ đạo mang tính đột phá, mà trọng tâm là đổi mới mạnh mẽ tư duy, đổi mới cách làm, chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “chiều rộng, dựa vào số lượng” sang “chiều sâu, chất lượng, hiệu quả, bền vững và giá trị gia tăng cao”.

Điểm mới quan trọng nhất trong Nghị quyết 26-NQ/TW là lấy văn hóa làm nền tảng cốt lõi, lấy bản sắc văn hóa và chất lượng trải nghiệm khác biệt làm phương thức cạnh tranh chủ đạo. Thay vì chạy theo số lượng du khách thuần túy, ngành du lịch sẽ tập trung tái cơ cấu thị trường, hướng tới thu hút dòng khách chi tiêu cao và lưu trú dài ngày.

Nghị quyết mở ra bước ngoặt khi đặt du lịch trong mối quan hệ gắn kết chặt chẽ với các ngành công nghiệp văn hóa. Lần đầu tiên, phát triển du lịch được định hướng lồng ghép trực tiếp với các lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật như điện ảnh, âm nhạc, giải trí, thời trang, các chương trình biểu diễn thực cảnh quy mô lớn và sự phát triển của kinh tế đêm.

Bên cạnh đó, việc định vị vững chắc thương hiệu ẩm thực Việt Nam trên bản đồ thế giới cũng được coi là một tài sản văn hóa đặc sắc để thu hút du khách.

Đưa du lịch Việt Nam vươn tầm

Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc quy hoạch không gian phát triển du lịch gắn liền với công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa và di sản. Việc thúc đẩy 3 cực tăng trưởng chính là Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng cùng cực tăng trưởng mới Phú Quốc và 10 trung tâm du lịch trọng điểm sẽ tạo thành mạng lưới dẫn dắt phát triển vùng.

Thông qua đó, du lịch trở thành cầu nối ngoại giao văn hóa hữu hiệu, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người, nâng cao uy tín và sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế.

Để giá trị văn hóa dân tộc được lan tỏa sâu rộng trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết 26-NQ/TW xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những giải pháp đột phá hàng đầu.

Việc đẩy mạnh số hóa các điểm đến di sản, xây dựng bản đồ số, áp dụng vé điện tử, hệ thống tự động hóa thủ tục xuất nhập cảnh và triển khai trợ lý ảo AI đa ngôn ngữ sẽ giúp các câu chuyện lịch sử, văn hóa Việt Nam được truyền tải sinh động, hấp dẫn và chạm đến du khách quốc tế cách thuận tiện nhất.

Song song với công nghệ, yếu tố con người được đặt ở vị trí trung tâm qua quan điểm “Nhân dân là chủ thể tham gia và thụ hưởng”. Bằng các chính sách đào tạo và hỗ trợ sinh kế từ du lịch cộng đồng, người dân vùng khó khăn, đồng bào thiểu số sẽ vừa làm giàu từ di sản quê hương, vừa trở thành lực lượng bảo vệ văn hóa tự giác, bền vững nhất.

Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu cao về quản trị điểm đến hiện đại, xây dựng các không gian du lịch xanh, thông minh và an toàn. Việc tăng cường năng lực quản lý sức chứa tại các di sản, phân luồng du khách, cảnh báo sớm rủi ro môi trường và áp dụng tiêu chuẩn du lịch xanh sẽ giúp bảo vệ nguyên vẹn các không gian văn hóa - sinh thái cho các thế hệ tương lai.

Nghị quyết số 26-NQ/TW đã đề ra những mục tiêu phát triển rất cụ thể và đầy khát vọng. Đến năm 2030, du lịch đóng góp 10 - 12% GDP, đón 45 - 50 triệu khách quốc tế, 160 triệu khách nội địa; tổng thu 80 - 90 tỷ USD; hình thành 3 cực tăng trưởng, 10 trung tâm trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia và tạo 5,8 triệu việc làm.

Đến năm 2045, du lịch đóng góp 14 - 15% GDP, đón 70 triệu khách quốc tế; đưa Việt Nam vào Top 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới.

Để nhanh chóng đưa Nghị quyết vào cuộc sống, Chính phủ đã hoàn thiện và chuẩn bị ban hành Chương trình hành động với 30 nhiệm vụ cụ thể phân công cho 7 bộ, ngành và các tỉnh, thành phố.

Định vị văn hóa là “trục xương sống” không chỉ là một quyết sách phát triển kinh tế du lịch thuần túy, mà còn thể hiện bản lĩnh và lòng tự tôn dân tộc. Khi các giá trị di sản được chuyển hóa hiệu quả thành tài sản, khi bản sắc văn hóa trở thành lợi thế cạnh tranh quốc tế, Nghị quyết 26-NQ/TW sẽ là bệ phóng đưa du lịch Việt Nam bứt phá, khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.