'Nghiện' trà sữa giờ chiều - cái bẫy tàn phá sức khỏe dân văn phòng

Với cô, đây là nhiên liệu bắt buộc để kích hoạt sự sáng tạo. Nhưng cái giá cho nửa năm "nạp năng lượng" này hiện rõ trên cơ thể khi làn da sạm đi, mụn bọc nổi dày đặc quanh cằm và vòng eo tăng thêm 5 cm, khiến những bộ âu phục cũ trở nên chật chội.

Tương tự, Quốc Trung, 28 tuổi, một lập trình viên, cũng đang dựa vào trà sữa để vượt qua những dòng code khô khan. Cơn thèm ngọt của Trung mãnh liệt đến mức thiếu nó, anh rơi vào trạng thái bồn chồn, tay chân run nhẹ và mất tập trung. Dù duy trì thói quen đá bóng hàng tuần, kết quả khám sức khỏe gần đây vẫn khiến Trung sững sờ: chỉ số đường huyết đã chạm ngưỡng tiền đái tháo đường.

Minh Anh và Quốc Trung đại diện cho một thế hệ dân văn phòng đang rơi vào "bẫy ngọt" của trà sữa – một thói quen tưởng chừng vô hại nhưng đang âm thầm tàn phá sức khỏe cộng đồng. Bác sĩ Phan Thái Tân, một chuyên gia huấn luyện sức khỏe, khẳng định cơn thèm trà sữa buổi xế chiều không đơn thuần là sự thiếu hụt ý chí, mà là hệ quả của phản xạ sinh học kết hợp với thói quen hành vi rủi ro.

Nguyên nhân sâu xa bắt đầu từ bữa trưa. Phần lớn thực đơn của dân văn phòng chứa nhiều tinh bột hấp thu nhanh (như cơm trắng, bún, phở). Lượng đường huyết sau ăn tăng vọt rồi tụt dốc không phanh vào khoảng 14h-15h. Sự sụt giảm đột ngột này, cộng hưởng với nhịp sinh học tự nhiên và áp lực công việc, khiến não bộ phát tín hiệu "cấp cứu", đòi hỏi dopamine tức thời từ đường.

Tuy nhiên, đáp ứng tiếng gọi ấy bằng trà sữa là một sai lầm đắt giá. Một ly trà sữa "full topping" có thể chứa tới 1.000 kcal - tương đương hai bữa ăn chính - nhưng lại là calo rỗng. Thành phần chủ yếu gồm đường tinh luyện, kem béo giàu transfat (chất béo chuyển hóa) gây hại tim mạch, phẩm màu và đặc biệt là HFCS (High Fructose Corn Syrup), một loại chất tạo ngọt công nghiệp độc hại hơn đường mía thông thường. Nghiên cứu năm 2019 của Đại học Harvard cho thấy những người tiêu thụ trên 355ml đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ tử vong sớm cao hơn 21% so với người uống dưới một ly mỗi tháng.

Việc nạp một lượng lớn đường lỏng lúc này tạo đỉnh đường huyết cao, giúp tỉnh táo tức thời, nhưng ngay sau đó là cú sụt dốc không phanh khiến insulin làm việc quá mức. Lâu dần dẫn đến kháng insulin - nền tảng của béo bụng và gan nhiễm mỡ, theo Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ. Công trình khác đăng trên tạp chí Metabolism năm 2015 chỉ ra HFCS làm tăng mỡ máu và gan nhiễm mỡ nhanh hơn đường mía.

Đáng lo hơn, thói quen này tạo "vòng xoắn chuyển hóa" xấu khi caffeine và đường nạp sau 14h làm rối loạn giấc ngủ, khiến cơ thể mệt mỏi sáng hôm sau và lại tiếp tục thèm ngọt để bù đắp. Về lâu dài, vị giác bị "huấn luyện" chỉ ưa thích vị ngọt béo đậm, khiến thực phẩm tự nhiên trở nên nhạt nhẽo và việc quay lại lối sống lành mạnh vô cùng khó khăn.

Để thoát khỏi cái bẫy này, bác sĩ Tân nhấn mạnh thay vì cấm đoán tuyệt đối - vốn chỉ khiến cơn thèm trở nên mãnh liệt hơn, mà nên thay đổi bằng những lựa chọn thông minh bắt đầu ngay từ bữa trưa. Việc ưu tiên các nguồn tinh bột hấp thu chậm như gạo lứt, khoai hay đậu kết hợp cùng protein và nhiều rau xanh sẽ giúp duy trì đường huyết ổn định, tránh tình trạng "rơi tự do" vào buổi chiều.

Song song, một lối sống năng động, thường xuyên đứng dậy đi lại và nghỉ ngơi trí não định kỳ sẽ giúp tinh thần ổn định mà không cần đến sự trợ giúp của dopamine từ đường.

Bác sĩ Tân khuyến cáo khi cơn "buồn miệng" ập đến vào xế chiều, thay vì trà sữa, hãy ưu tiên các loại trà thảo mộc ấm như gừng, quế, hoa cúc hoặc trà xanh pha loãng không đường để tỉnh táo nhẹ nhàng. Nếu thực sự cần ăn nhẹ, hãy áp dụng nguyên tắc chọn thực phẩm "thật" có chứa protein hoặc chất béo tốt như một quả trứng luộc, một ít hạt rang khô, sữa chua không đường hoặc các loại trái cây ít ngọt như táo, ổi.

Ngay cả khi cơn thèm ngọt lên đỉnh điểm, bạn vẫn có thể sử dụng sữa chua không đường kết hợp mật ong hoặc trái cây chín tự nhiên để thỏa mãn vị giác một cách đúng thời điểm và đúng cách, thay vì phó mặc sức khỏe cho những ly trà sữa đầy rủi ro.