Người thầy thắp sáng niềm đam mê khoa học cho học trò

Bằng sự tận tụy, sáng tạo và tình yêu nghề, thầy đã góp phần bồi dưỡng nhiều học sinh giỏi, chắp cánh cho những tài năng trẻ vươn tới các đấu trường tri thức trong nước và quốc tế.

Với nhiều thế hệ học sinh Trường THCS Lê Quý Đôn, thầy giáo Trần Bá Minh luôn là một người thầy trách nhiệm, nhiệt huyết, hết lòng vì học sinh. Niềm say mê khoa học, tinh thần đổi mới trong giảng dạy của thầy đã là ngọn lửa truyền cảm hứng học tập và sáng tạo cho học trò.

Trực tiếp giảng dạy môn Vật lí - một môn học đòi hỏi tư duy logic, khả năng quan sát và vận dụng kiến thức vào thực tiễn, với thầy việc tạo hứng thú cho học sinh có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Thầy Minh chia sẻ: “Trong quá trình giảng dạy, một điều luôn khiến tôi suy nghĩ, trăn trở là phải làm thế nào để những khái niệm, định luật tưởng chừng khô khan trở nên gần gũi, dễ hiểu với các em học sinh và làm thế nào để học sinh không chỉ ghi nhớ công thức một cách máy móc mà còn phải hiểu bản chất của hiện tượng. Từ đó, tôi không áp đặt kiến thức, không biến học trò thành người tiếp nhận thụ động mà phải hướng dẫn các em tự khám phá, chủ động tìm tòi và phát triển năng lực tư duy”.

Giảng dạy ở Trường THCS Lê Quý Đôn, một trong những cơ sở giáo dục có thế mạnh về đào tạo, bồi dưỡng học sinh giỏi của phường Bắc Giang, thành phố Bắc Ninh, những yêu cầu cao về chuyên môn, nhất là trong công tác phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi lại càng được thầy quan tâm hơn.

Thầy Minh xác định, với học sinh có năng khiếu, việc tiếp thu nhanh kiến thức mới chỉ là lợi thế ban đầu. Muốn đi xa trên con đường học tập, các em cần được trang bị phương pháp tư duy khoa học, khả năng tự nghiên cứu và bản lĩnh giải quyết những vấn đề chưa từng gặp.
Bởi vậy, thay vì chỉ tập trung truyền đạt thật nhiều kiến thức, thầy chú trọng hướng dẫn học sinh cách tiếp cận vấn đề, phân tích hiện tượng, tìm ra quy luật và lựa chọn phương pháp giải quyết phù hợp. Mỗi bài học không chỉ nhằm tìm được đáp số cuối cùng mà còn là cơ hội để học trò rèn luyện tư duy độc lập.

Em Đào Duy Phát, học sinh lớp 9A1, Trường THCS Lê Quý Đôn năm học 2025-2026, là học sinh trong đội tuyển môn Vật lý do thầy Minh phụ trách đã chia sẻ: “Thầy Minh thường xuyên lên các trang web để thực hiện thí nghiệm ảo cho chúng em. Thầy cũng thường liên hệ các ví dụ với đời sống để bài học trở nên gần gũi và lôi cuốn. Càng học và gần gũi với thầy, chúng em càng thấy yêu môn Vật lý hơn và luôn muốn khám phá những điều mới mẻ từ môn học này”.

Trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, thầy Minh luôn chủ động xây dựng kế hoạch từ đầu năm học, xác định rõ mục tiêu, nội dung và phương pháp phù hợp với từng nhóm học sinh. Việc bồi dưỡng được tổ chức theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết với thực hành, giữa tiếp thu kiến thức với luyện tập, giữa học tập và kiểm tra, đánh giá. Thầy không muốn học sinh chỉ giỏi giải những bài toán quen thuộc. Điều thầy hướng tới là khi đứng trước một tình huống khoa học mới, các em biết bình tĩnh phân tích, vận dụng kiến thức đã học và mạnh dạn đưa ra cách giải quyết của riêng mình.

Một trong những dấu ấn trên hành trình gieo mầm tri thức của thầy Minh là câu chuyện về em Thân Thế Công - cựu học sinh đội tuyển Vật lý do thầy Trần Bá Minh trực tiếp bồi dưỡng khi trước đây em học ở Trường THCS Lê Qúy Đôn. Năm 2024, Thế Công xuất sắc giành Huy chương Vàng Olympic Vật lí châu Á và Huy chương Vàng Olympic Vật lí quốc tế, trở thành chàng trai “vàng” của ngành Giáo dục Bắc Giang trước đây. Em cũng lọt vào danh sách 19 đề cử Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2024 và vinh dự được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhì. Điều xúc động là khi nói về hành trình đến và say mê với môn Vật lí, em Công từng nhắc đến thầy Trần Bá Minh- người thầy đã khơi dậy niềm đam mê khoa học trong em từ những năm học THCS. Chính cách truyền cảm hứng tự nhiên, cuốn hút của thầy đã khiến em say mê với môn học từ lúc nào không hay.

Điều đáng quý ở thầy Minh còn là sự giản dị, chân thành, trách nhiệm trong mối quan hệ với các đồng nghiệp. Nhận xét về thầy Trần Bá Minh, cô giáo Ngô Thị Thu Hương- Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Thầy Minh là một giáo viên có chuyên môn giỏi, phương pháp tốt; không chỉ truyền lửa cho học sinh mà còn luôn sẵn lòng chia sẻ, hỗ trợ kinh nghiệm giảng dạy với các đồng nghiệp, góp phần xây dựng tập thể đoàn kết, cùng tiến bộ vì một nhà trường vững mạnh, có chất lượng cao”.

Với sự nỗ lực không biết mệt mỏi trong sự nghiệp giáo dục, thầy Trần Bá Minh đã góp phần tạo nên những thành tích cao của Trường THCS Lê Qúy Đôn. Chỉ tính riêng trong năm học 2025-2026, đội tuyển môn Khoa học tự nhiên 1 của nhà trường do hai giáo viên phụ trách bồi dưỡng, trong đó có thầy Minh đã đạt kết quả ấn tượng tại kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh. Cả 12 học sinh dự thi đều đoạt giải, xếp thứ Nhất toàn tỉnh. gồm 1 giải Nhất, 7 giải Nhì, 3 giải Ba và 1 giải Khuyến khích. Riêng số học sinh do thầy Minh trực tiếp bồi dưỡng giành 6 giải, gồm 1 giải Nhất, 3 giải Nhì và 2 giải Ba.

Nếu như những thành tích bồi dưỡng học sinh giỏi là kết quả dễ nhận thấy thì tinh thần lao động sáng tạo, không ngừng tự học, tự đổi mới phương pháp giảng dạy lại là nét nổi bật trong quá trình công tác của thầy Trần Bá Minh. Năm học 2025-2026, thầy Minh đã nghiên cứu, áp dụng sáng kiến kinh nghiệm “Phân loại và phương pháp giải bài toán dời vật, dời thấu kính”. Sáng kiến này đã được Chủ tịch UBND phường Bắc Giang công nhận, có phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng trong lĩnh vực giáo dục cấp phường.

Không dừng lại ở việc nghiên cứu các chuyên đề chuyên sâu, thầy Minh còn tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào bài giảng. Đặc biệt, thời gian gần đây, thầy khai thác các video có sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để minh họa hiện tượng Vật lí, tạo sự sinh động, trực quan, giúp học sinh dễ hình dung những kiến thức trừu tượng và hứng thú trong học tập.

Với những thành tích đã đạt được, nhiều năm liên tục, thầy Trần Bá Minh đã đạt danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”; nhiều lần thầy vinh dự được đón nhận Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang trước đây và nay là thành phố Bắc Ninh. Đặc biệt trong năm 2021 và 2023, thầy vinh dự được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng Bằng khen.

Hiện thầy Minh đang đảm nhiệm giảng dạy môn Khoa học tự nhiên ở các khối lớp 6, 8, 9; hướng dẫn học sinh tham gia các cuộc thi khoa học kỹ thuật và bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi lớp 9 cấp tỉnh. Những nhiệm vụ ấy đang được thầy Trần Bá Minh thực hiện với sự tận tâm, trách nhiệm, nhiệt huyết của một người thầy để góp phần truyền lửa, thắp sáng tinh thần ham học và yêu khoa học của các thế hệ học sinh thân yêu.