Nữ sinh sống gần 10 năm ở Nhật là thủ khoa học sinh giỏi quốc gia

Nguyễn Phạm Bảo Châu là học sinh lớp 11B1, Trường THPT chuyên Ngoại ngữ (ĐHQGHN). Tại Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia THPT năm 2026, nữ sinh thi vượt cấp và đạt số điểm cao nhất cả nước, tiếp nối thành tích giải nhất vượt cấp mà em đã giành được ngay từ năm lớp 10.

Đề thi năm nay có một dạng bài mới lần đầu xuất hiện, đó là dịch văn bản từ tiếng Nhật sang tiếng Việt. Với Châu, đây là một thử thách. Bởi tiếng Việt không phải thế mạnh của em.

Bố mẹ công tác tại Nhật, nên từ lớp 2, Châu sang Nhật sinh sống và học tập. Em theo học toàn bộ bậc tiểu học và THCS trong hệ thống giáo dục Nhật Bản, trước khi thi đỗ vào một trường THPT chất lượng cao tại Nhật (mô hình tương đương với trường chuyên ở Việt Nam).

Do năm học tại Nhật bắt đầu từ tháng 4, Châu nhập học lớp 10 tại đây. Tháng 6/2024, theo định hướng của gia đình, nữ sinh trở về Việt Nam để dự thi vào Trường THPT chuyên Ngoại ngữ, rồi quay lại Nhật tiếp tục học. Sau khi trúng tuyển, đến tháng 9/2024, Châu chính thức về nước, tạm biệt Nhật Bản sau gần một thập kỷ gắn bó.

Nữ sinh kể, em chỉ có 3 tháng để ôn thi vào chuyên ngữ, với những bài toán mà em cho rằng nâng cao hơn hẳn so với môn Toán trong trường học Nhật Bản.

Thách thức lớn nhất với Bảo Châu, cả khi rời Việt Nam năm 7 tuổi lẫn khi trở về quê nhà ở tuổi 16, đều xoay quanh ngôn ngữ. Ngày đầu sang Nhật, Châu hoàn toàn không biết tiếng Nhật. Nhà trường đã bố trí giáo viên kèm riêng. Phải mất hơn một năm, nữ sinh mới có thể theo kịp chương trình và hòa nhập với bạn bè.

Ngược lại, khi trở về Việt Nam, tiếng Việt lại trở thành rào cản trong học tập. Dù trong suốt 9 năm ở Nhật, bố mẹ luôn duy trì tiếng Việt cho Châu qua giao tiếp hàng ngày, Bảo Châu trúng tuyển vào Trường THPT chuyên Ngoại ngữ chỉ sau 3 tháng ôn tập (Ảnh: NVCC).đọc sách và xem các chương trình Việt Nam, nhưng theo Châu, vốn tiếng Việt ấy chủ yếu phục vụ giao tiếp và học tập thông thường.

“Để hiểu sâu các môn Toán, Lý, Hóa, Sinh bằng tiếng Việt thì khá khó”, Châu nói. Tuy vậy, nhờ sự hỗ trợ của thầy cô và bạn bè tại Trường THPT chuyên Ngoại ngữ, Châu dần vượt qua giai đoạn bỡ ngỡ ban đầu.

Trải nghiệm học tập ở cả hai môi trường giáo dục giúp Châu có những so sánh rõ nét. Theo nữ sinh, môn Toán ở Nhật nhẹ nhàng hơn trong khi ở Việt Nam học nhanh hơn và nâng cao hơn. Bên cạnh đó, giáo dục Nhật Bản chú trọng hoạt động ngoại khóa mang tính thư giãn, giải trí, còn ở Việt Nam, ngoại khóa cũng phát triển nhưng thiên về rèn kỹ năng và định hướng lâu dài.

Việc Châu vào đội tuyển học sinh giỏi quốc gia môn tiếng Nhật ngay từ lớp 10 gần như là điều hiển nhiên, song nữ sinh không cho phép mình chủ quan. Lợi thế sống ở Nhật lâu năm, thành thạo các kỹ năng nghe nói, nhưng Châu tự nhận bản thân yếu về chữ Hán trong khi đề thi học sinh giỏi quốc gia có tính học thuật cao.

Trong thời gian ôn luyện, em dành gần như toàn bộ thời gian cho tiếng Nhật, đặc biệt ở những kỹ năng chưa tốt, coi đây là một quá trình rèn luyện nghiêm túc chứ không phải tận dụng lợi thế sẵn có.

Cô Trần Kiều Hưng - giáo viên chủ nhiệm kiêm giáo viên phụ trách đội tuyển học sinh giỏi tiếng Nhật của Trường THPT chuyên Ngoại ngữ - cho biết, học trò của mình rất chịu khó. Song có giai đoạn ngắn ở lớp 11, Châu chưa thực sự tập trung do vừa ôn thi SAT, vừa ôn thi IELTS, vừa ôn thi đội tuyển. Kết quả là một số bài thi thử không đạt được kết quả thực sự ưng ý.

Cô Hưng đã phải tâm sự riêng với Châu, tư vấn cho học trò về đường hướng, thời gian nào nên tập trung cho việc gì. Tuy lớp 10 Châu đã đạt giải nhất, nhưng nếu lơ là, em hoàn toàn có thể nhận kết quả thấp hơn ở lớp 11. Nhận góp ý của cô, Châu điều chỉnh ngay và toàn tâm toàn ý cho kỳ thi học sinh giỏi quốc gia.

Trước ngày thi, cô Hưng nói với Châu rằng cô rất tin tưởng học trò sẽ được thủ khoa. Do đó, kết quả của Châu nằm trong dự tính của cô.

Cô Hưng đánh giá học trò giỏi toàn diện, không chỉ môn tiếng Nhật. Nữ sinh trầm tính, dịu dàng, quan tâm giúp đỡ bạn bè và được nhiều người yêu mến.

Kế hoạch tương lai của Châu là quay lại Nhật học bậc đại học.