Chiều nay, với đa số đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; trong đó có việc sửa đổi Luật Nghĩa vụ quân sự.
Luật Nghĩa vụ quân sự bổ sung quy định "trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự là hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi nhập ngũ; quyết định, lệnh gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu".
Luật hiện hành quy định nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Còn luật mới được thông qua bổ sung quy định nghiêm cấm gian dối trong đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển nghĩa vụ quân sự, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Luật mới cũng sửa đổi quy định về tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ, quy định về bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ. Một nội dung khác là luật mới sửa đổi, bổ sung quy định về chế độ chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe.
Luật quy định công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức trong thời gian thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự thì được trả nguyên lương, tiền tàu xe và các khoản phụ cấp hiện hưởng. Trong thời gian đến đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe, công dân được bảo đảm chế độ ăn, ở, tiền tàu xe đi và về.
Các quy định trên của luật có hiệu lực từ ngày 1/9.
Đánh giá kỹ đề xuất đóng góp tài chính thay cho nghĩa vụ quân sự
Theo báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý, Chính phủ cho biết có ý kiến đại biểu đề nghị có thể thay thế việc tham gia trực tiếp nghĩa vụ quân sự bằng việc đóng góp về tài chính, đóng thuế nghĩa vụ quân sự và tiền thuế nghĩa vụ quân sự...
Giải trình, báo cáo của Chính phủ nêu rõ nội dung này cũng đã được các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng nghiên cứu trong quá trình sơ kết, tổng kết thi hành Luật Nghĩa vụ quân sự. Đây là vấn đề có tác động xã hội rất lớn, có nội dung chưa rõ ràng, chưa có cơ sở, cần có thời gian nghiên cứu, đánh giá. Do vậy, Chính phủ chưa đề xuất nội dung về chính sách này.
Thời gian tới, khi sửa đổi toàn diện Luật Nghĩa vụ quân sự, Chính phủ sẽ nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng chính sách và đề xuất nội dung cụ thể, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Ngoài ra, có ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự theo hướng phân định rõ về tính chất, mức độ của từng hành vi. Có ý kiến đề nghị có quy định chế tài mạnh để các đối tượng chấp hành nghiêm về Luật Nghĩa vụ quân sự và thống nhất thực hiện giữa các địa phương, đồng thời nghiên cứu cho hoãn trường hợp đối tượng là sinh viên, đối tượng là học sinh đã trúng tuyển học đại học.
Giải trình các ý kiến trên, Chính phủ cho biết nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của công dân phục vụ trong Quân đội nhân dân. Thực hiện nghĩa vụ quân sự bao gồm phục vụ tại ngũ và phục vụ trong ngạch dự bị của Quân đội nhân dân.
Công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự - không phân biệt dân tộc, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ học vấn, nghề nghiệp, nơi cư trú - phải thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định.
Dự thảo luật bổ sung hành vi không chấp hành quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự, gian dối trong đăng ký nghĩa vụ quân sự. Mặt khác luật hiện hành đã quy định tổ chức, cá nhân có hành vi trốn tránh, chống đối, cản trở việc thực hiện nghĩa vụ quân sự thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Bộ luật Hình sự hiện hành quy định về tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự, những hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm, phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm, có trường hợp bị phạt tù từ 1 đến 5 năm.
Việc xử phạt những hành vi vi phạm về thực hiện nghĩa vụ quân sự chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định tại Nghị định số 218/2025. Tùy theo mức độ vi phạm, cá nhân, tổ chức bị xử lý với mức phạt tiền tương ứng; sau nộp phạt, đối tượng vi phạm bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ quân sự.
Tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Chính phủ tiếp tục rà soát, nghiên cứu, đề xuất sửa đổi tổng thể vào thời điểm thích hợp khi có đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn. Do vậy, Chính phủ đề nghị giữ nguyên như dự thảo.
Về việc tạm hoãn gọi nhập ngũ đối với sinh viên, Chính phủ cho biết để bảo đảm công bằng xã hội, công dân tốt nghiệp cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ thì có độ tuổi gọi nhập ngũ đến hết 27 tuổi. Quy định như trên phù hợp với đời sống xã hội và nguyện vọng của nhân dân trong giai đoạn hiện nay, vừa đáp ứng nguyện vọng chính đáng về quyền được học tập, làm việc theo quy định của pháp luật.
Quy định này cũng tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, cần thiết cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa để phát triển đất nước, vừa bảo đảm đủ số lượng, chất lượng nguồn công dân nhập ngũ.
Về việc gọi công dân nhập ngũ không thuộc đối tượng đang được miễn, hoãn, trường hợp đại biểu Quốc hội nêu mới nhập học không thuộc diện gọi nhập ngũ, trừ các trường hợp bỏ học, lưu ban, nợ môn học quá thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ.
Hàng năm, Bộ Quốc phòng phối hợp chặt chẽ với các bộ Công an, Tư pháp, các ngành liên quan quản lý chặt chẽ nguồn công dân trong độ tuổi nhập ngũ.