Sắc màu văn hóa nơi cực Tây Tổ quốc

Khi sắc màu bản làng hội tụ

Giữa những dãy núi trùng điệp nơi cực Tây Tổ quốc, xã Sín Thầu (tỉnh Điện Biên) không chỉ được biết đến với những địa danh gắn liền chủ quyền biên giới. Vùng đất ấy còn có sức hấp dẫn riêng từ sắc áo truyền thống, những điệu múa dân gian và phong tục được đồng bào gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Vẻ đẹp ấy được thể hiện sinh động trong Ngày hội Văn hóa, Thể thao các dân tộc xã Sín Thầu lần thứ I, tổ chức dịp Quốc khánh 2/9/2026. Ngày hội trở thành nơi gặp gỡ, giới thiệu những giá trị văn hóa gắn bó với đời sống bản làng.

Tại khu vực Chợ Du lịch Cà Là Pá, trang phục truyền thống của đồng bào Hà Nhì, Mông cùng các dân tộc khác tạo nên không gian văn hóa nhiều màu sắc. Mỗi bộ váy áo, đường thêu, họa tiết đều mang dấu ấn riêng, phản ánh sự khéo léo và quan niệm thẩm mỹ của từng cộng đồng.

Trong hoạt động trình diễn trang phục, những sắc màu ấy còn gợi nhắc câu chuyện về các thế hệ phụ nữ đã gìn giữ nghề thêu, may và nét đẹp trong cách ăn mặc của dân tộc mình.

Chang Khừ Pứ, cô gái dân tộc Hà Nhì sinh sống tại xã Sín Thầu, chia sẻ: “Em thấy trang phục truyền thống của dân tộc Hà Nhì rất đẹp, từ màu sắc đến những hoa văn được thêu trên áo. Mỗi khi mặc trang phục dân tộc, em đều cảm thấy vui và tự hào. Em mong những nét đẹp ấy sẽ luôn được gìn giữ cho các thế hệ sau”.

Niềm tự hào của Pứ cho thấy sức sống của văn hóa truyền thống trong thế hệ trẻ. Phía sau mỗi bộ trang phục còn có ký ức gia đình, phong tục và những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Với người đến từ nơi khác, trang phục Hà Nhì lại mang đến những khám phá thú vị. Lò Thị Lan Anh, một bạn trẻ đến từ Điện Biên, bày tỏ: “Em rất ấn tượng với những hoa văn và màu sắc trên trang phục của phụ nữ Hà Nhì. Qua những bộ váy áo ấy, em hiểu thêm rằng mỗi dân tộc đều có nét đẹp riêng và mong nhiều bạn trẻ được tìm hiểu văn hóa vùng cao”.

Không chỉ có trang phục, hoạt động giao lưu văn nghệ còn là dịp để người dân giới thiệu những điệu múa, giai điệu truyền thống, tăng thêm sự hiểu biết giữa các cộng đồng.

Ngày hội cũng dành không gian cho các trò chơi, môn thể thao dân tộc như bắn nỏ, đẩy gậy, tù lu, ném pao, tung còn. Những hoạt động ấy không chỉ tạo không khí giao lưu mà còn góp phần lưu giữ kỹ năng, tập quán và tinh thần đoàn kết của đồng bào vùng cao.

Từ một ngày hội, câu chuyện lớn hơn được gợi mở: Bản sắc dân tộc chỉ thực sự có sức sống khi được người dân trân trọng, thực hành trong đời sống thường ngày.

Giữ hương vị truyền thống, nối dài mạch nguồn văn hóa

Nếu trang phục và những điệu múa làm nên sắc màu, âm thanh của văn hóa Sín Thầu thì ẩm thực lại mang đến một câu chuyện gần gũi, giàu cảm xúc.

Trong khuôn khổ ngày hội, Hội thi ẩm thực “Hương sắc Cực Tây” trở thành điểm gặp gỡ của những nét đặc trưng trong văn hóa ăn uống vùng cao.

Hội thi thu hút 17 đội đại diện các bản, cơ quan, trường học và đơn vị trên địa bàn. Những món ăn quen thuộc được giới thiệu như một phần bản sắc của từng cộng đồng, từ cách lựa chọn nguyên liệu đến chế biến, bày biện.

Những mâm cỗ được trang trí bằng tre, nứa, lá cây và các vật liệu tự nhiên, tạo nên không gian ẩm thực đậm chất núi rừng. Mỗi đội còn giới thiệu ý nghĩa của món ăn, biến ẩm thực thành một cách kể chuyện văn hóa sinh động.

Chứng kiến những mâm cỗ mang đậm nét truyền thống, chị Nguyễn Thị Dung, du khách đến từ phường Điện Biên Phủ, bày tỏ: “Tôi ấn tượng với cách đồng bào Hà Nhì gìn giữ văn hóa qua những món ăn. Từ nguyên liệu, cách chế biến đến bày biện đều gần gũi, mộc mạc nhưng chứa đựng nhiều ý nghĩa. Qua đó, tôi cảm nhận rõ hơn sự phong phú trong đời sống đồng bào nơi cực Tây Tổ quốc”.

Cảm nhận của chị Dung gợi mở một điều: Món ăn truyền thống không chỉ được nhớ đến bởi hương vị mà còn bởi những câu chuyện phía sau, từ kinh nghiệm chế biến đến phong tục gắn với bữa cơm gia đình, cộng đồng.

Nhìn từ câu chuyện trang phục, trò chơi dân gian đến hội thi ẩm thực, có thể thấy bảo tồn văn hóa đôi khi bắt đầu từ những điều bình dị: Mặc trang phục dân tộc trong dịp lễ, duy trì trò chơi truyền thống hay hướng dẫn con cháu chế biến món ăn quen thuộc.

Để những giá trị ấy không chỉ hiện diện trong ngày hội, điều quan trọng là phát huy vai trò của người dân. Người cao tuổi lưu giữ tri thức dân gian; thế hệ trẻ tiếp nối bằng sự quan tâm, học hỏi và thực hành.

Cùng với đó, việc giới thiệu văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh địa phương. Song sức hấp dẫn lâu dài phải đến từ những giá trị chân thực được gìn giữ trong từng gia đình, bản làng.

Ngày hội khép lại, sắc áo, điệu múa và những mâm cỗ truyền thống trở về với cuộc sống thường ngày. Nhưng từ những cuộc gặp gỡ ấy, câu chuyện gìn giữ bản sắc có thêm cơ hội được tiếp nối.

Giữa nhịp sống đổi thay nơi cực Tây Tổ quốc, mỗi giá trị văn hóa được gìn giữ là sợi dây nối quá khứ với hiện tại, để sắc màu các dân tộc Sín Thầu tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay và những thế hệ mai sau.