Trải nghiệm nghề sớm giúp học sinh định hướng tương lai

Hiểu rõ hơn về ngành nghề

Thời gian gần đây, nhiều trường học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại TP Hồ Chí Minh đã tổ chức các chương trình trải nghiệm nghề dành cho học sinh lớp 9 và lớp 12 nhằm giúp các em tìm hiểu nghề nghiệp trước khi lựa chọn hướng đi sau khi tốt nghiệp phổ thông. Hoạt động này được xem là một trong những giải pháp giúp học sinh định hướng nghề nghiệp sớm, đồng thời thay đổi nhận thức của phụ huynh và học sinh về việc học nghề.

Thực tế cho thấy, cánh cửa tương lai của học sinh không chỉ nằm ở con đường đại học mà còn có nhiều hướng đi khác phù hợp với năng lực, điều kiện và nhu cầu của xã hội.

Mới đây,tại Trường Cao đẳng Công nghệ cao Đồng An (TP Hồ Chí Minh), khoảng 500 học sinh lớp 12 và lớp 9 đến từ các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông, trung tâm giáo dục thường xuyên thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ và Đồng Nai, cùng gần 100 giáo viên và phụ huynh đã tham gia tìm hiểu môi trường học nghề.

Trong chương trình, học sinh được tham quan khuôn viên trường, tìm hiểu cơ sở vật chất, phòng học, phòng thực hành và trực tiếp tham gia nhiều hoạt động thực hành do các khoa chuyên môn tổ chức.

Nhiều khu vực trải nghiệm thu hút đông học sinh tham gia như trang trí bánh kem, làm nail, gội đầu, thử nghiệm xét nghiệm máu, điều khiển robot, điều khiển xe đua Racing Mini Car, trải nghiệm trí tuệ nhân tạo điều khiển bằng giọng nói, khám phá công nghệ gia công tự động…

Tại mỗi khu vực, học sinh được giảng viên và sinh viên hướng dẫn trực tiếp, giới thiệu về ngành học, nội dung đào tạo và cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.

Theo các em học sinh tại TP Hồ Chí Minh, việc được trực tiếp thao tác, quan sát thiết bị và quy trình học tập giúp các em hình dung rõ hơn về nghề nghiệp tương lai thay vì chỉ tìm hiểu qua sách vở hoặc các thông tin giới thiệu trên mạng.

Em Nguyễn Hồng Phúc, học sinhlớp 9 Trung tâm Giáo dục thường xuyên Bà Rịa – Vũng Tàu cảm thấy rất thích thú khi được trực tiếp trải nghiệm các ngành nghề tại trường. Theo Phúc, trước đây em chưa hình dung rõ học nghề sẽ học gì, nhưng sau khi tham gia chương trình trải nghiệm, em hiểu rõ hơn về các ngành và có thể sẽ chọn học nghề sau khi tốt nghiệp.

Trong khi đó, em Nguyễn Thị Linh, học viên Trung tâm Giáo dục thường xuyên Đồng Naiấn tượng với môi trường học tập và các ngành nghề tại trường. Theo em Linh, khi tham gia chương trình “sinh viên một ngày”, em được trực tiếp trải nghiệm nhiều hoạt động thực hành nên hiểu rõ hơn về từng ngành nghề, từ đó có định hướng học tập rõ ràng hơn trong thời gian tới.

Bên cạnh hoạt động trải nghiệm nghề, các trường nghề, trường đại họccòn tổ chức các buổi tư vấn trực tiếp để giải đáp thắc mắc của học sinh và phụ huynh về chọn ngành, chương trình đào tạo, môi trường học tập và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. Đây là nội dung được nhiều phụ huynh quan tâm, bởi hiện nay nhiều gia đình đang cân nhắc giữa việc cho con học đại học hay học nghề sau khi tốt nghiệp phổ thông.

Theo trung tâm giáo dục thường xuyên TP Hồ Chí Minh, việc tổ chức cho học sinh tham quan, trải nghiệm nghề trước khi tốt nghiệp lớp 9 và lớp 12 là rất cần thiết, giúp các em hiểu rõ năng lực, sở thích của bản thân trước khi lựa chọn hướng học tiếp theo.

Ngoài ra, không phải học sinh nào cũng phù hợp với con đường đại học, vì vậy việc định hướng học nghề sớm sẽ giúp các em có nghề nghiệp ổn định, giảm áp lực thi cử và tiết kiệm thời gian học tập. Song song đó,việc phân luồng học sinh sau trung học cơ sở và trung học phổ thông cũng giúp xã hội có nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, góp phần giải quyết bài toán thiếu lao động có tay nghề hiện nay.

Rút ngắn thời gian đào tạo

Không chỉ giúp học sinh định hướng nghề nghiệp sớm, việc học nghề từ sau lớp 9 hoặc lớp 12 còn được xem là giải pháp giúp rút ngắn thời gian đào tạo, sớm tham gia thị trường lao động và giảm áp lực chi phí học tập cho gia đình. Đồng thời, mô hình đào tạo nghề gắn với nhu cầu doanh nghiệp cũng giúp doanh nghiệp có nguồn nhân lực phù hợp, giảm thời gian đào tạo lại sau tuyển dụng.

Theo các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, chương trình đào tạo hiện nay đang được xây dựng theo hướng thực hành chiếm tỷ lệ lớn, sinh viên được tiếp cận với máy móc, thiết bị và môi trường làm việc ngay trong quá trình học. Điều này giúp sinh viên có kỹ năng nghề nghiệp ngay khi tốt nghiệp, có thể làm việc ngay mà không mất nhiều thời gian đào tạo lại tại doanh nghiệp.

ThS. Nguyễn Thị Tịnh, Trưởng khoa Kinh tế Trường Cao đẳng Công nghệ cao Đồng An cho biết, hiện nay khoa Kinh tế của trường đào tạo các ngành như quản trị kinh doanh, kế toán doanh nghiệp, tài chính - ngân hàng và quản trị doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây đều là những ngành có nhu cầu tuyển dụng khá lớn từ doanh nghiệp trong nhiều năm qua.

Do đó, chương trình đào tạo của nhà trường được xây dựng theo hướng gắn với thực tế doanh nghiệp, tăng thời lượng thực hành và kỹ năng nghề nghiệp. Trong quá trình học, sinh viên không chỉ học lý thuyết mà còn tham gia các dự án thực tế, thực tập tại doanh nghiệp để làm quen với môi trường làm việc. Nhờ vậy, sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể làm việc ngay, thích nghi nhanh với công việc và có nhiều cơ hội việc làm ổn định.

Ngoài khối ngành kinh tế, các ngành dịch vụ như du lịch, nhà hàng -khách sạn cũng được đào tạo theo hướng thực hành. Cô Phương, Trưởng khoa Du lịch của trường cho biết sinh viên ngành du lịch được học tập trong môi trường có đầy đủ cơ sở vật chất, hệ thống phòng thực hành và mô hình khách sạn đạt chuẩn.

Trong quá trình học, sinh viên được thực hành nghiệp vụ lễ tân, buồng phòng, phục vụ nhà hàng và hướng dẫn du lịch, giúp tích lũy kinh nghiệm thực tế trước khi ra trường. Khi tốt nghiệp, sinh viên có thể làm việc ngay tại các khách sạn, nhà hàng hoặc công ty du lịch mà không cần đào tạo lại từ đầu.

Theo ông Vũ Đình Bảy, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Đồng An, hiện nay nhà trường xây dựng chương trình đào tạo dựa trên nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Trường thường xuyên lấy ý kiến từ doanh nghiệp để điều chỉnh nội dung đào tạo, bổ sung kỹ năng nghề nghiệp và kỹ năng mềm cho sinh viên. Ngoài ra, nhà trường còn phối hợp với doanh nghiệp tổ chức cho sinh viên thực tập, tham quan doanh nghiệp và tham gia các dự án thực tế. Mục tiêu là đào tạo sinh viên ra trường có thể làm việc ngay, giảm chi phí đào tạo lại cho doanh nghiệp.

"Việc học sinh lựa chọn học nghề sớm sẽ giúp rút ngắn thời gian đào tạo từ 2- 3 năm so với học đại học, đồng thời có thể đi làm sớm và có thu nhập ổn định. Điều này không chỉ giúp học sinh giảm áp lực học tập, giảm chi phí cho gia đình mà còn góp phần giải quyết nhu cầu nhân lực kỹ thuật, nhân lực có tay nghề cho xã hội", ông Vũ Đình Bảy cho biết thêm.

Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP Hồ Chí Minh cho biết, hiện naynhiều doanh nghiệp đang thiếu lao động có tay nghề, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật, dịch vụ, logistics, cơ khí, điện -điện tử, công nghệ thông tin và du lịch -nhà hàng -khách sạn. Do đó, việc đẩy mạnh phân luồng học sinh sau trung học cơ sở và trung học phổ thông, khuyến khích học sinh học nghề sớm được xem là hướng đi phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Ngoài ra, khi các em học sinh được định hướng nghề nghiệp từ sớm, lựa chọn đúng ngành nghề phù hợp với năng lực không chỉ giúp các em có việc làm sớm mà còn giúp xã hội có nguồn nhân lực phù hợp, doanh nghiệp tiết kiệm thời gian đào tạo lại và nâng cao năng suất lao động. Đây được xem là lợi ích kép cho cả người học, doanh nghiệp và xã hội trong bối cảnh thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng hiện nay.