Gửi bình luận
Lo lắng, trầm cảm, thành tích học tập giảm sút, cư xử không đúng mực... là những vấn đề xảy ra nhiều hơn kể từ khi trẻ dùng TikTok. Đứng trước nguy cơ trẻ gặp khủng hoảng vì ứng dụng video ngắn, nhiều địa phương tại Mỹ đã đệ đơn kiện và yêu cầu các công ty truyền thông xã hội như TikTok phải chịu trách nhiệm vì đã đề xuất, phân phối và quảng bá nội dung theo hướng gây hại cho người dùng nhỏ tuổi.
Theo đơn kiện do học khu các trường công lập ở Seattle (Mỹ) đệ trình vào tháng 1/2023, các công ty như TikTok, Meta đã thành công khai thác bộ não dễ bị tổn thương của thanh, thiếu niên và lôi kéo hàng chục triệu học sinh vào sử dụng nền tảng truyền thông xã hội quá mức.
Từ năm 2009 đến 2019, số học sinh tại các trường công lập ở Seattle gặp vấn đề sức khỏe tâm thần đã tăng trung bình 30%. Học sinh cho biết các em cảm thấy rất buồn hoặc vô vọng gần như mỗi ngày. Nỗi buồn này thường kéo dài trong 2 tuần liền hoặc lâu hơn, khiến các em phải dừng những hoạt động thường ngày.
TikTok được xem là "ngôi nhà" của những video hướng dẫn nhảy múa hoặc các clip hài kịch ngắn, nhưng đây cũng là nơi lưu trữ hàng triệu nội dung độc hại như tự làm đau bản thân, ăn kiêng cực đoan... Thuật toán của nền tảng này được ví như "thuốc phiện của mạng xã hội".
Đây là cách ví von của ông Imran Ahmed, làm việc tại Trung tâm Chống lại sự căm ghét kỹ thuật số (CCDH). Ông Ahmed thông tin khoảng 1,4 triệu trẻ em dưới 13 tuổi đã được phép truy cập TikTok, đồng thời cáo buộc công ty của ứng dụng này không làm đến nơi đến chốn để giám sát việc trẻ vị thành niên sử dụng nền tảng.
 |
| Thuật toán tinh vi của TikTok khiến trẻ có thể tiếp cận nội dung độc hại trong vài phút. Ảnh: Dreamstime. |
Trong một báo cáo được công bố vào tháng 12/2022, ông Ahmed cho biết thuật toán của TikTok có thể đẩy nội dung độc hại đến người dùng trong vòng vài phút sau khi đăng ký tài khoản.
Ông nói thêm rằng CCDH đã nghiên cứu các người dùng 13 tuổi ở Anh, Mỹ, Canada và Australia. Kết quả, chỉ sau khoảng 2,5 phút lập tài khoản TikTok, trẻ có thể tiếp cận những nội dung tự làm hại bản thân và nội dung liên quan chứng rối loạn ăn uống. Một bé trai 14 tuổi đã được TikTok giới thiệu video xúc phạm phụ nữ của Andrew Tate - kẻ được mệnh danh là "nguy hiểm nhất TikTok".
Nghiên cứu của CCDH cũng cho thấy việc người dùng đổi tên, ví dụ đổi từ “Sarah” thành “Sarah giảm cân” cũng có thể "tiếp tay" cho thuật toán để phát tán nội dung tự làm hại bản thân nhiều hơn 12 lần.
Thuật toán của TikTok nhận ra những lỗ hổng đó. Thay vì coi đó là mối nguy, TikTok lại biến lỗ hổng trở thành thứ gây nghiện tiềm ẩn. Từ đó, TikTok có thể giúp trẻ nhỏ tối đa hóa thời gian dùng nền tảng bằng cách cung cấp cho các em những nội dung có thể "kích hoạt" mối quan tâm sẵn có.
Ngoài ra, hơn một triệu trẻ em dưới 18 tuổi có thể đã bị lộ thông tin khi TikTok thu thập và sử dụng dữ liệu cá nhân. Điều đó có nghĩa là dữ liệu của trẻ sẽ được tận dụng để theo dõi, lập hồ sơ, từ đó giúp TikTok cung cấp những nội dung có hại, không phù hợp cho người dùng ngay từ những lần "lướt" đầu tiên, theo The Guardian.
Một nghiên cứu về Douyin, ứng dụng tương tự TikTok được sử dụng tại Trung Quốc, được các nhà khoa học Trung Quốc công bố trên ScienceDirect vào năm 2021 cũng chỉ ra việc xem các video được cá nhân hóa, được chọn theo thuật toán của ứng dụng, sẽ kích hoạt hệ thần kinh tưởng thưởng (reward center) nhiều hơn so với việc xem các video ngẫu nhiên không được cá nhân hóa.
Khi quét não của những học sinh thường xuyên sử dụng Douyin, nhóm nghiên cứu phát hiện não bộ của các em có phản ứng giống như "nghiện" và không đủ tự chủ để dừng xem.
Cũng bàn về việc trẻ nhỏ dùng TikTok, PGS Tâm thần học Jessica Griffin tại Đại học Y khoa Massachusetts (Mỹ) ví các video ngắn trên TikTok, Douyin giống như kẹo, có thể cung cấp một lượng lớn dopamine - chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác dễ chịu được tiết ra từ trung tâm khoái lạc trong não bộ.
"Những video ngắn, nhanh thường khiến chúng ta muốn xem nhiều hơn nữa, giống như những đứa trẻ ở trong cửa hàng kẹo vậy", bà Griffin nói với Verywell Mind.
Theo bà Jessica Griffin, việc xem các video ngắn trên TikTok có thể khiến trẻ tiếp xúc với những thông tin gây khó chịu, có hại hoặc không chính xác. Các em cũng có nguy cơ trở thành mục tiêu của những kẻ săn mồi trên nền tảng trực tuyến.
Đặc biệt, thuật toán của TikTok giúp trẻ tiếp cận những nội dung liên quan sở thích, đồng thời cung cấp cho trẻ các video phản ánh nỗi sợ hãi, lo lắng từ sâu trong lòng các em.
"Nếu con bạn lo lắng về chứng rối loạn ăn uống, lo âu, và trầm cảm, có thể các em đã xem phải những nội dung với chủ đề liên quan. Những nội dung đó có thể hỗ trợ một phần nhưng nhìn chung sẽ gây hại nhiều hơn", bà Griffin nói thêm.
