Từ giáo dục đến sinh kế, mở đường thoát nghèo bền vững ở Thanh Hoá

Trao cơ hội học tập, chăm lo sức khoẻ

Giảm nghèo không chỉ là giúp một gia đình có thêm thu nhập. Với những địa bàn còn nhiều khó khăn, để thoát nghèo bền vững, người dân cần được tiếp cận đầy đủ hơn với giáo dục, y tế, dinh dưỡng, nước sạch, việc làm và các dịch vụ xã hội cơ bản.

Từ thực tế đó, Thanh Hóa đang từng bước chuyển trọng tâm từ hỗ trợ đơn thuần về thu nhập sang giảm các chiều thiếu hụt, trong đó đầu tư cho con người được xem là giải pháp căn cơ để tạo cơ hội vươn lên.

Tại các xã vùng cao, biên giới, việc duy trì sĩ số, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Theo số liệu, trên 98,4% trẻ em thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn tỉnh được đi học đúng độ tuổi.

Trong 5 năm qua, thực hiện chính sách hỗ trợ học sinh và trường phổ thông ở xã, thôn đặc biệt khó khăn theo Nghị định 116/2016/NĐ-CP, tổng nguồn vốn được giao hơn 244,6 tỷ đồng.

Qua 4 năm thực hiện, có 44.744 lượt học sinh được hỗ trợ hơn 6,64 triệu kg gạo; 42.744 lượt học sinh được hỗ trợ tiền ăn với kinh phí hơn 172,9 tỷ đồng; 29.704 lượt học sinh được hỗ trợ tiền ở với kinh phí hơn 30,7 tỷ đồng.

Cùng với đó, chính sách miễn, giảm học phí và hỗ trợ chi phí học tập tiếp tục được triển khai. Giai đoạn 2021-2025, có gần 63.000 lượt học sinh được miễn, giảm học phí, với tổng kinh phí gần 28 tỷ đồng; hơn 37.500 lượt học sinh được hỗ trợ chi phí học tập, kinh phí hơn 49,1 tỷ đồng. Chính sách giáo dục đối với học sinh khuyết tật cũng hỗ trợ 1.100 lượt học sinh, với tổng kinh phí 14,36 tỷ đồng.

Những chính sách này không chỉ giúp giảm gánh nặng cho các gia đình nghèo, mà còn góp phần giữ trẻ em ở lại trường. Với học sinh vùng cao, mỗi năm học được duy trì cũng đồng nghĩa với thêm một cơ hội tiếp cận kiến thức, nghề nghiệp và việc làm trong tương lai.

Nếu nghèo đói khiến trẻ em phải rời trường sớm, vòng luẩn quẩn nghèo có thể tiếp tục kéo dài sang thế hệ sau. Ngược lại, khi trẻ được học tập đầy đủ, cánh cửa thay đổi cuộc sống của cả gia đình được mở rộng hơn.

Cùng với giáo dục, y tế là một điểm tựa quan trọng giúp các hộ nghèo bảo vệ thành quả thoát nghèo.

Tại Thanh Hóa, 100% người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo được hỗ trợ tham gia bảo hiểm y tế. Trong đó, hộ nghèo được hỗ trợ 100% mức đóng; hộ cận nghèo được hỗ trợ từ 70% mức đóng trở lên. Tỉnh cũng hỗ trợ thêm cho hộ cận nghèo từ 15-20% mức đóng bảo hiểm y tế từ ngân sách địa phương.

Ở những vùng còn khó khăn, một ca bệnh nặng có thể trở thành gánh nặng lớn đối với một gia đình vừa thoát nghèo. Việc mở rộng khả năng tiếp cận bảo hiểm y tế, khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe vì thế không chỉ mang ý nghĩa an sinh mà còn góp phần phòng ngừa nguy cơ tái nghèo.

Giảm nghèo được tiếp cận nhiều chiều

Giảm nghèo đa chiều còn gắn với cải thiện dinh dưỡng, nhất là đối với trẻ em và phụ nữ mang thai.

Giai đoạn 2023-2025, tổng nguồn vốn Trung ương giao thực hiện các hoạt động cải thiện dinh dưỡng trên địa bàn Thanh Hóa là hơn 48 tỷ đồng. Từ nguồn lực này, ngành Y tế và các địa phương triển khai nhiều hoạt động từ tập huấn chuyên môn, điều tra, đánh giá tình trạng dinh dưỡng đến can thiệp trực tiếp cho bà mẹ, trẻ em thuộc hộ nghèo, cận nghèo và vùng đặc biệt khó khăn.

Riêng giai đoạn 2023-2024, có 2.435 trẻ dưới 5 tuổi được bổ sung đa vi chất dinh dưỡng; 19.581 bà mẹ có con dưới 5 tuổi và bà mẹ mang thai được tư vấn dinh dưỡng; 20.896 phụ nữ có thai được bổ sung đa vi chất.

Bên cạnh đó, 895 trẻ được theo dõi, quản lý suy dinh dưỡng cấp tính tại cộng đồng; 2.753 trẻ từ 5 đến dưới 16 tuổi được bổ sung vi chất dinh dưỡng và hơn 53.000 trẻ trong độ tuổi này được tư vấn dinh dưỡng.

Theo báo cáo, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 16 tuổi tại các huyện nghèo cũ, các xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo còn 19,1%. Trên 85% hộ nghèo, hộ cận nghèo sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; trên 70% sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh.

Những con số này cho thấy giảm nghèo đang được tiếp cận từ nhiều chiều, bắt đầu ngay từ những nhu cầu thiết yếu nhất của cuộc sống. Vì vậy, bên cạnh hỗ trợ trực tiếp, Thanh Hóa chú trọng nâng cao năng lực tự vươn lên của người dân thông qua đào tạo nghề, tạo việc làm và phát triển sinh kế.

Theo số liệu, tỷ lệ lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và người lao động thuộc vùng nghèo, vùng khó khăn qua đào tạo đạt 74%, trong đó tỷ lệ có bằng cấp, chứng chỉ đạt 29,5%. 100% người lao động thuộc các nhóm này có nhu cầu được hỗ trợ đào tạo kỹ năng nghề phù hợp được tiếp cận chính sách.

Giai đoạn 2021-2025, tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh đạt hơn 4.000 tỷ đồng, được phân bổ cho 7 nhóm dự án lớn. Nguồn lực không chỉ dành cho hỗ trợ trực tiếp mà còn tập trung vào giáo dục nghề nghiệp, việc làm bền vững, truyền thông, giám sát và nâng cao năng lực cán bộ cơ sở.

Nhờ triển khai đồng bộ các chính sách, tỷ lệ nghèo đa chiều tại các huyện nghèo cũ giảm từ 68,4% đầu giai đoạn xuống còn 33,77% cuối năm 2024. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 32,88% xuống 11,88%; hộ cận nghèo giảm từ 35,52% xuống 21,89%.

Ở quy mô toàn tỉnh, giai đoạn 2022-2024, tỷ lệ hộ nghèo giảm 4,76%, bình quân mỗi năm giảm 1,58%, vượt mục tiêu đề ra. Riêng năm 2024, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 3,52% xuống 2,02%; hộ cận nghèo giảm từ 5,57% xuống 4,5%. Tỷ lệ hộ nghèo đồng bào dân tộc thiểu số giảm từ 14,75% xuống 8,32%.

Ông Lê Bá Lương, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường) Thanh Hóa, cho rằng việc triển khai hiệu quả các dự án, tiểu dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 đã góp phần quan trọng vào kết quả giảm nghèo của địa phương.

Theo ông Lương, thời gian tới cần tiếp tục bám sát cơ sở, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ và chủ động tiếp cận chính sách; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, hướng dẫn triển khai chương trình, tham mưu xây dựng kế hoạch giảm nghèo giai đoạn 2026-2030.

Giảm nghèo bền vững, vì thế, không chỉ là đưa một hộ gia đình ra khỏi danh sách hộ nghèo. Quan trọng hơn là giúp họ có kiến thức, sức khỏe, nghề nghiệp và sinh kế để tự đứng vững, từng bước thoát khỏi vòng luẩn quẩn của nghèo đói.