Người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND nếu kê khai không đúng về quốc tịch, tùy mức độ vi phạm có thể bị loại khỏi danh sách ứng cử. Nếu đã trúng cử thì sẽ không được công nhận.
Theo Nghị quyết của Quốc hội, ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ diễn ra vào Chủ nhật, ngày 15/3/2026. Mốc thời gian này sớm hơn 2 tháng so với thông lệ các kỳ bầu cử trước đó.
Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI sẽ được triệu tập chậm nhất 60 ngày kể từ ngày bầu cử. Đối với HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, kỳ họp thứ nhất sẽ được triệu tập chậm nhất trong vòng 45 ngày kể từ thời điểm bầu cử.
Đại biểu Quốc hội, HĐND phải "có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam"
Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND là một trong những quyền chính trị cơ bản của công dân đã được Hiến pháp ghi nhận.
Theo Hội đồng Bầu cử quốc gia, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được tổ chức cùng một ngày trên phạm vi cả nước. Cuộc bầu cử lần này diễn ra trong bối cảnh cả nước vừa triển khai việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức lại địa giới hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Sự kiện diễn ra ngay sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, là bước cụ thể hóa nghị quyết gắn liền với công tác cán bộ của Đảng, liên quan đến trách nhiệm của các cấp, các ngành; là nơi để cử tri phát huy quyền làm chủ của công dân, lựa chọn bầu ra những người tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của mình trong Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ mới.
Theo quy định, người được giới thiệu ứng cử là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan lực lượng vũ trang hoặc người lao động tiêu biểu, xuất sắc đang công tác tại các cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập, đơn vị vũ trang nhân dân... bảo đảm đủ tiêu chuẩn, điều kiện.
Những người này phải được các cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc thôn, tổ dân phố (đối với ứng cử đại biểu HĐND cấp xã) lựa chọn theo thủ tục nhất định để giới thiệu ra ứng cử đại biểu Quốc hội, ứng cử đại biểu HĐND và đã hoàn thành việc nộp hồ sơ ứng cử theo đúng quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND.
Người tự ứng cử là người tự thấy mình có đủ tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội hay đại biểu HĐND, có nguyện vọng ứng cử và đã hoàn thành việc nộp hồ sơ ứng cử.
Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014 được sửa đổi, bổ sung năm 2020, 2025 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương, quy định một trong các tiêu chuẩn đối với đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND là: “Có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam”.
Theo Luật Quốc tịch, người có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam phải là người không đồng thời có quốc tịch của một quốc gia khác. Về nguyên tắc, người đang có quốc tịch nước ngoài, người có nguyện vọng và đang thực hiện thủ tục xin gia nhập quốc tịch của quốc gia khác đều không đủ điều kiện để ứng cử đại biểu Quốc hội, ứng cử đại biểu HĐND các cấp.
Do đó, trong phần khai về quốc tịch trong đơn ứng cử và các tài liệu khác trong hồ sơ ứng cử, Hội đồng bầu cử quốc gia đã hướng dẫn người ứng cử cần ghi rõ: “Chỉ có 1 quốc tịch là quốc tịch Việt Nam và không trong thời gian thực hiện thủ tục xin gia nhập quốc tịch quốc gia khác”.

Người ứng cử phải cam đoan về các nội dung mình đã khai. Nếu phát hiện thông tin không đúng sự thật, không như nội dung đã kê khai thì người ứng cử phải hoàn toàn chịu trách nhiệm và tùy theo nội dung, mức độ vi phạm mà có thể bị loại khỏi danh sách người ứng cử. Nếu đã trúng cử thì sẽ không được công nhận tư cách đại biểu hoặc bị bãi nhiệm đại biểu.
Người nào không được ứng cử đại biểu Quốc hội, HĐND?
Những người không được ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND gồm:
- Người chưa đủ 21 tuổi
- Người đang bị tước quyền ứng cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người đang chấp hành hình phạt tù, người bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự
- Người đang bị khởi tố bị can
- Người đang chấp hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án
- Người đã chấp hành xong bản án, quyết định hình sự của Tòa án nhưng chưa được xóa án tích
- Người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc giáo dục tại xã, phường, đặc khu.