Xây dựng trường học không khói thuốc: Học sinh chủ động lên tiếng

Khi học sinh trở thành người sáng tạo nội dung, thông điệp về môi trường học đường an toàn, lành mạnh được lan tỏa tự nhiên, gần gũi và hiệu quả hơn.

Trước thực trạng các sản phẩm như thuốc lá điện tử ngày càng len lỏi vào môi trường học đường, việc đổi mới hình thức tuyên truyền trở thành yêu cầu cấp thiết. Tại Trường THCS&THPT Y Đôn (xã Đak Pơ, tỉnh Gia Lai), một cách làm mới đang phát huy hiệu quả: Tổ chức cuộc thi “Làm video ứng dụng trí tuệ nhân tạo” nhằm tuyên truyền phòng, chống tệ nạn xã hội, trong đó có ma túy, thuốc lá điện tử và các chất gây nghiện.

Thầy Nguyễn Duy Nam Anh, Bí thư Đoàn trường cho biết, những năm trước, nhà trường triển khai nhiều hình thức như tuyên truyền dưới cờ, tổ chức diễn đàn, xây dựng tiểu phẩm tình huống. Tuy nhiên, theo thời gian, các cách làm này dần trở nên quen thuộc, khó tạo được sự hứng thú với học sinh.

“Nếu không thay đổi cách tiếp cận, thông điệp rất khó đi sâu vào nhận thức của các em”, thầy Nam Anh chia sẻ.

Từ thực tế đó, nhà trường mạnh dạn đưa trí tuệ nhân tạo vào hoạt động tuyên truyền. Với gần 1.000 học sinh, trong đó 227 em bậc THCS, 763 em bậc THPT, cuộc thi nhanh chóng thu hút sự tham gia của các lớp. Điểm khác biệt là các em không chỉ tiếp nhận thông tin mà trực tiếp trở thành người sáng tạo nội dung. Nhiều nhóm đã tận dụng công cụ AI để viết kịch bản, dựng hình, lồng tiếng, thiết kế phụ đề tiếng Anh, tạo nên những video ngắn sinh động, gần gũi.

Thông qua các sản phẩm này, tác hại của ma túy, thuốc lá điện tử được thể hiện rõ ràng, trực quan hơn. Không ít video tái hiện những tình huống quen thuộc trong đời sống học đường như lời rủ rê “thử cho biết”, sự tò mò trước các thiết bị mới, hay áp lực từ bạn bè. Từ những câu chuyện cụ thể, học sinh chủ động phân tích hậu quả đối với sức khỏe, tâm lý và tương lai của người sử dụng.

Đáng chú ý, nhiều nhóm đã đi sâu vào việc nhận diện các hành vi dụ dỗ, lôi kéo. Những tình huống được xây dựng từ trải nghiệm thực tế giúp học sinh dễ dàng nhận ra các “cái bẫy” tiềm ẩn, từ đó nâng cao cảnh giác. Không dừng lại ở cảnh báo, các video còn lồng ghép kỹ năng từ chối trước lời rủ rê, cách tìm kiếm sự hỗ trợ từ thầy cô, gia đình, cũng như vai trò của bạn bè trong việc bảo vệ lẫn nhau.

Việc tham gia cuộc thi cũng giúp học sinh rèn luyện nhiều kỹ năng cần thiết. Quá trình làm việc nhóm, xây dựng kịch bản, sử dụng công nghệ AI và trình bày sản phẩm góp phần phát triển tư duy sáng tạo, khả năng giao tiếp và ứng dụng công nghệ. Đặc biệt, sử dụng phụ đề tiếng Anh trong các video là cách để các em nâng cao kỹ năng ngoại ngữ.

Cuộc thi cũng góp phần tạo nên sân chơi văn hóa, tinh thần lành mạnh, tăng cường sự gắn kết trong tập thể học sinh. Đây là hoạt động thiết thực gắn với phong trào “Xây dựng trường học hạnh phúc – Học sinh tích cực” mà nhà trường đang triển khai.

Giá trị lớn nhất của cuộc thi không chỉ nằm ở các sản phẩm truyền thông, mà ở sự thay đổi trong nhận thức và hành động của học sinh. Khi các em là người kể câu chuyện, thông điệp trở nên chân thực, dễ lan tỏa và có sức thuyết phục hơn.