Xung đột Trung Đông đẩy chi phí đường sắt, hàng không và logistics tăng

Đường sắt, hàng không oằn mình gánh chi phí

Sự bất ổn tại khu vực Trung Đông đang tác động trực tiếp đến bài toán chi phí của các doanh nghiệp vận tải và logistics trong nước. Đáng nói, thị trường nhiên liệu thế giới biến động mạnh và khó lường đã buộc ngành đường sắt phải có động thái điều chỉnh.

Theo Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), từ ngày 8/3, Công ty CP Vận tải đường sắt chính thức tăng 10% giá vé hành khách và tăng 15% giá cước vận chuyển hàng hóa để duy trì hoạt động ổn định.

Trong lĩnh vực hàng không, Cục Hàng không Việt Nam (HKVN) cho biết dù các hãng bay Việt Nam chưa khai thác đường bay thẳng đến Trung Đông, nhưng các chuyến bay liên lục địa chịu ảnh hưởng nặng nề. Cụ thể, các chuyến bay từ Việt Nam đi châu Âu của Vietnam Airlines buộc phải đổi lộ trình, bay vòng qua hành lang phía Bắc (Trung Á, Trung Quốc) hoặc phía Nam (Nam Á, bán đảo Arab) để tránh rủi ro. Việc này khiến thời gian bay kéo dài thêm 10-15 phút, kéo theo chi phí nhiên liệu và khai thác bị đội lên khoảng 2.000 USD cho mỗi chuyến.

Cơ quan quản lý tính toán mức phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh có thể tăng thêm 10-15% đối với các máy bay khai thác trên các tuyến xuyên lục địa có vùng bay tiếp giáp khu vực xung đột. Trong ngắn hạn, việc khó bổ sung năng lực vận chuyển đột biến để bay vòng qua các điểm trung chuyển tại Đông Nam Á hay Đông Bắc Á sẽ khiến giá vé máy bay đường dài có xu hướng tăng.

Các lô hàng linh kiện điện tử trung chuyển qua Trung Đông để đi Mỹ và châu Âu cũng bị chậm trễ, chi phí tăng cao. Cục Hàng không đánh giá, do Trung Đông là trạm trung chuyển 25-30% lượng linh kiện từ châu Âu, các nhà máy lớn tại Bắc Ninh, Thái Nguyên đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung cục bộ.

Bên cạnh đó, mảng dịch vụ du lịch cũng chịu thiệt hại khi các tour cao cấp từ Việt Nam đi Trung Đông trị giá 100-130 triệu đồng/khách đã bị hủy bỏ hoàn toàn do lo ngại an toàn của hành khách.

Hạ tầng hàng không cũng đối mặt với bài toán thất thu lớn. Nếu các hãng bay Trung Đông giảm chuyến, Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) có thể mất khoảng 250.000 USD/tuần (gần 1 triệu USD/tháng), trong khi Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đứng trước nguy cơ hụt thu 10,9 triệu USD mỗi tháng từ phí dịch vụ.

Đứt gãy chuỗi cung ứng

Ở mảng vận tải biển, ông Lương Trung Thành - Giám đốc điều hành Sunway Logistics Services JSC - cho biết, các doanh nghiệp đang phải đối mặt với tình trạng đội giá "kép". Tuyến đường biển qua Trung Đông tắc nghẽn buộc các tàu phải neo đậu chờ đợi hoặc đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, khiến một vòng hải trình tăng từ 30 ngày lên tới 50-60 ngày.

Hàng loạt phụ phí rủi ro chiến tranh được các hãng tàu (như CMA CGM, Hapag-Lloyd) áp thẳng vào giá cước, lên tới 1.500 USD/TEU đối với hàng thường và 3.500 USD/TEU đối với hàng lạnh, hàng đặc biệt. Tình trạng kẹt "tàu mẹ" còn gây ra đứt gãy dây chuyền, thiếu hụt không gian xếp hàng và đẩy giá cước tăng cao ngay cả ở những tuyến không qua vùng chiến sự.

Hệ lụy này "đánh" trực tiếp vào các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Các mặt hàng nông sản như chuối, thanh long có thời gian đi biển bị kéo dài từ 10 ngày lên tới 40 ngày, gây hư hỏng và nguy cơ đền bù hợp đồng.