Gửi bình luận
Ngày 18/5, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 20 năm thành lập (3/2006 – 3/2026) và Hội nghị toàn quốc lần thứ IV về hệ thống Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam.
Ý tưởng xây dựng một bảo tàng thiên nhiên cấp quốc gia đã được cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đề cập từ năm 1980 trong chuyến thăm Viện Khoa học Việt Nam. Sau nhiều năm chuẩn bị, tháng 3/2006, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam chính thức ra đời trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Sự ra đời của Bảo tàng được đánh giá là dấu mốc quan trọng đối với đời sống khoa học, văn hóa và giáo dục của đất nước, đáp ứng mong mỏi của giới nghiên cứu cũng như đông đảo công chúng về một thiết chế khoa học chuyên sâu về thiên nhiên Việt Nam.
Ngoài cơ sở chính tại Hà Nội, Bảo tàng còn có Trung tâm bảo tồn, cứu hộ động thực vật tại Phong Điền (Huế), cơ sở nghiên cứu tại Quảng Trị và phối hợp hoạt động với Viện Nghiên cứu khoa học miền Trung.
Một trong những dấu ấn nổi bật của Bảo tàng là hoạt động trưng bày, giáo dục khoa học phục vụ cộng đồng. Từ năm 2014 đến nay, Phòng trưng bày Tiến hóa sinh giới tại Hà Nội mỗi năm đón khoảng 50.000-70.000 lượt khách tham quan. Dù diện tích chỉ khoảng 300m², nơi đây đã trở thành “lớp học mở” về khoa học tự nhiên dành cho học sinh, sinh viên và những người yêu thiên nhiên.
Cùng với đó, các không gian trưng bày lịch sử tự nhiên tại Huế tiếp tục góp phần đưa kiến thức khoa học đến gần hơn với công chúng thông qua hệ thống mẫu vật phong phú và sự hướng dẫn trực tiếp của các nhà khoa học.
Sau hai thập niên phát triển, Bảo tàng đã xây dựng được bộ sưu tập hơn 100.000 mẫu vật phục vụ nghiên cứu và trưng bày, trong đó có nhiều mẫu vật quý hiếm như sừng tê giác, ngà voi, hổ và nhiều mẫu chuẩn của các loài mới phát hiện cho khoa học. Đi kèm là hệ thống dữ liệu số hóa có dung lượng hơn 2 terabyte.
Bảo tàng cũng ghi dấu ấn với năng lực chế tác và bảo quản mẫu vật, tiêu biểu là việc bảo quản, phục dựng mẫu rùa Hồ Gươm năm 2019.
Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, Bảo tàng đã công bố hơn 1.000 bài báo trên các tạp chí trong và ngoài nước; gần một nửa trong số đó được đăng trên các tạp chí quốc tế uy tín thuộc danh mục SCI/SCIE. Thành tích này giúp đơn vị thường xuyên nằm trong nhóm dẫn đầu về công bố khoa học của Viện Hàn lâm.
Đặc biệt, năm 2018, phát hiện khảo cổ học tại hệ thống hang động núi lửa Krông Nô (Đắk Nông) với sự tham gia của các nhà khoa học Bảo tàng, là di tích tiền sử đầu tiên được phát hiện trong hang động núi lửa ở Tây Nguyên, góp phần thay đổi nhận thức về nguồn gốc cư dân cổ tại khu vực này.
Ngoài ra, Bảo tàng còn là cơ quan khoa học CITES Việt Nam, giữ vai trò quan trọng trong thực thi CITES và công tác bảo tồn động vật hoang dã quý hiếm.
Một dấu mốc đáng chú ý khác là cuối năm 2025, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã khởi công dự án xây dựng cơ sở hạ tầng Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam mới tại xã Kiều Phú, Hà Nội với quy mô hơn 38ha. Dự án được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để xây dựng một bảo tàng thiên nhiên cấp quốc gia hiện đại, đồng bộ.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, GS.TS Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đánh giá cao những thành tựu mà Bảo tàng đạt được trong suốt 20 năm qua, đặc biệt trong công tác nghiên cứu, bảo tồn đa dạng sinh học và phổ biến tri thức khoa học tới cộng đồng.
GS.TS Chu Hoàng Hà đề nghị Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tiếp tục phát huy hiệu quả các không gian trưng bày, bảo quản nguyên vẹn bộ sưu tập mẫu vật, đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu nhằm đóng góp cho hệ thống dữ liệu lớn của Viện Hàn lâm và quốc gia; đồng thời tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, góp phần xây dựng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu hàng đầu của đất nước, từng bước đạt trình độ quốc tế.
Sau Lễ kỷ niệm, Hội nghị toàn quốc lần thứ IV về Hệ thống Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã được tổ chức. Đây là diễn đàn quan trọng với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước cùng trao đổi những kết quả nghiên cứu mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các giải pháp đột phá trong công tác bảo tàng, bảo tồn đa dạng sinh học, hướng tới khai thác hiệu quả và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú của Việt Nam.
