Gửi bình luận
Nhiều bảo tàng tại Đà Nẵng đang chủ động đưa triển lãm, tư liệu đến trường học, vùng xa, hải đảo.
Sự dịch chuyển này không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận di sản, mà còn góp phần làm mới cách dạy và học lịch sử theo hướng trực quan, trải nghiệm.
Dịp kỷ niệm 50 năm Giải phóng Đà Nẵng, sân Trường THCS Nguyễn Tri Phương (phường Hải Vân) trở nên đặc biệt khi một triển lãm mỹ thuật quy mô được tổ chức ngay giữa không gian núi rừng. 60 tác phẩm - gồm 30 phiên bản ký họa của họa sĩ Nguyễn Đức Hạnh về Đà Nẵng những ngày sau 29/3/1975 và 30 tác phẩm nhiếp ảnh của nghệ sĩ Ông Văn Sinh ghi lại quá trình phát triển của thành phố từ những năm 1980 đến nay - đã mang đến cho học sinh trải nghiệm khác lạ.
Mỗi bức họa, tấm ảnh như một câu chuyện kể về quá trình chuyển mình mạnh mẽ của thành phố từ những ngày đầu kiến thiết sau chiến tranh cho đến sự phát triển vượt bậc của hôm nay. Học sinh không chỉ xem tranh mà còn được trực tiếp giao lưu với nghệ sĩ Ông Văn Sinh - người đã dành tâm huyết lưu giữ những khoảnh khắc quý giá của Đà Nẵng suốt nhiều thập kỷ. Qua lời kể của tác giả, những lát cắt quá khứ hiện lên sống động, bồi đắp trong các em lòng tự hào về sự đổi thay của quê hương qua từng dấu mốc thời gian.
Bà Nguyễn Thị Trinh - đại diện Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng cho biết, hoạt động đưa bảo tàng đến trường học được duy trì nhiều năm. Bên cạnh ý nghĩa giáo dục, đây còn là cách để kết nối công chúng trẻ với mỹ thuật, từng bước hình thành thói quen tiếp cận nghệ thuật.
Triển lãm lưu động còn vượt biển ra đảo. Tại đặc khu Lý Sơn, triển lãm “Quần đảo Hoàng Sa thuộc lãnh thổ Việt Nam” do Nhà trưng bày Hoàng Sa phối hợp với Bảo tàng Tổng hợp Quảng Ngãi tổ chức đã mang hơn 200 tư liệu, hình ảnh, bản đồ đến với người dân địa phương. Ông Lê Công Tiến - Giám đốc Nhà trưng bày Hoàng Sa cho biết, đây như một cuộc “hồi hương” của tư liệu. Lý Sơn không chỉ là quê hương của Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải mà còn lưu giữ nhiều chứng cứ quan trọng về chủ quyền biển đảo.
Nhiều năm qua, Nhà trưng bày Hoàng Sa phối hợp với Thành đoàn Đà Nẵng và Vùng 3 Hải quân đưa triển lãm về chủ quyền biển đảo đến hàng chục trường học. Các hiện vật, tư liệu lịch sử được giới thiệu ngay tại sân trường, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận trực tiếp.
“Mỗi đợt triển lãm, chúng tôi bổ sung, làm mới khoảng 20 - 30% hiện vật, tài liệu. Qua đó, học sinh có thêm lý do quay lại tìm hiểu, còn bảo tàng đến gần hơn với công chúng trẻ”, ông Tiến cho hay. Những hoạt động này đã biến kiến thức về chủ quyền vốn mang tính chính trị, pháp lý trở nên gần gũi, dễ hiểu và thấm đẫm tình yêu quê hương đối với mỗi học sinh.
Theo các đơn vị tổ chức, việc đưa bảo tàng ra khỏi không gian trưng bày cố định giúp mở rộng đối tượng tiếp cận, nhất là với học sinh ở khu vực xa trung tâm. Đây cũng là hướng đi nhằm thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa, đưa di sản đến gần hơn với đời sống học đường.
Không dừng ở việc “mang” triển lãm đến trường, nhiều cơ sở giáo dục tại Đà Nẵng còn chủ động khai thác di sản như nguồn học liệu sống. Với lợi thế gần di tích địa đạo Axoo, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Nguyễn Bá Ngọc (xã Avương) đã tận dụng để tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho học sinh.
Bà Nguyễn Thị Mai Quế - Hiệu trưởng nhà trường cho rằng, dạy học lịch sử cần gắn với thực tế. Khi được tiếp cận không gian thật, học sinh dễ hiểu, dễ nhớ và hình thành niềm tự hào về truyền thống địa phương. Những tiết học vì thế trở nên sinh động hơn. Học sinh được phân tích sự kiện, giải quyết vấn đề ngay tại di tích, đồng thời tham gia các mô hình trải nghiệm góp phần làm phong phú nội dung các môn học.
Trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 100 năm ngày mất của nhà yêu nước Phan Châu Trinh, Bảo tàng Đà Nẵng đã phối hợp với Trường THPT Phan Châu Trinh (phường Hải Châu) tổ chức triển lãm “Phan Châu Trinh - Cây tùng xứ Quảng” ngay tại trường, giúp học sinh tiếp cận hệ thống tư liệu một cách trực quan.
Chương trình “Hành trình lịch sử” cho thấy cách tiếp cận lịch sử theo hình thức sân khấu hóa rất thu hút thế hệ trẻ. Thay vì bài giảng một chiều, hơn 120 học sinh lớp 10 và 11 Trường THPT Phan Châu Trinh đã hòa mình vào các phần thi sôi nổi như “Ngọn lửa Duy Tân”, “Theo bước chân cụ Phan” hay “Khát vọng canh tân”. Hình thức này giúp các em củng cố kiến thức về cuộc đời, sự nghiệp của vị chí sĩ yêu nước, đồng thời rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và tư duy logic.
Em Phạm Hoàng Khánh Đoan - học sinh lớp 11/21, xúc động chia sẻ niềm tự hào khi được học dưới mái trường mang tên cụ Phan và mong muốn có thêm nhiều hoạt động tương tự để hiểu sâu hơn về các nhân vật lịch sử. Hoạt động giao lưu học sinh giữa các trường: THPT Phan Châu Trinh (phường Hải Châu) và THPT Phan Châu Trinh (phường Tiên Phước) cùng một số trường học mang tên các nhà chí sĩ yêu nước đã tạo nên “vòng tròn kết nối thiêng liêng”.
Tư tưởng “Chi bằng học” của cụ Phan luôn là kim chỉ nam cho các thế hệ học trò hôm nay. Việc trao tặng học bổng cho học sinh ưu tú tại các ngôi trường này là cách tri ân thiết thực nhất đối với di sản khai phóng vĩ đại của tiền nhân.
Bà Đoàn Thị Hạnh - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Phan Châu Trinh (phường Hải Châu) cho biết, việc phối hợp với bảo tàng giúp hoạt động giáo dục truyền thống trở nên trực tiếp, sinh động hơn. Qua đó, học sinh thêm tự hào khi được học dưới mái trường mang tên danh nhân.
Vượt ra ngoài khuôn khổ của trang giáo án, những buổi giao lưu với các nhân chứng lịch sử đã trở thành “giờ học đặc biệt”, lay động đến tâm khảm mỗi người trẻ. Tại Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng, các sinh viên đã có dịp lắng nghe hồi ức “người thật việc thật” từ những nhân chứng một thời hoa lửa như Anh hùng Trần Thị Kim Cúc, Ngô Thị Huệ hay Đại tá Lê Viết Trí.
Việc đa dạng hóa hình thức giáo dục lịch sử, từ triển lãm lưu động đến trải nghiệm thực tế, đang tạo ra hiệu quả tích cực. Khi lịch sử không nằm im trên những trang giấy mà hòa vào dòng chảy của cuộc sống hiện đại, nó sẽ tự nhiên đi vào tâm hồn thế hệ trẻ như mạch nguồn bền bỉ, bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức trách nhiệm của học sinh đối với cộng đồng và xã hội.
Ông Trần Văn Chuẩn - Trưởng phòng Giáo dục - Đối ngoại, Bảo tàng Đà Nẵng cho biết: “Việc kết hợp trưng bày với giáo dục lịch sử đang tạo ra hiệu quả rõ nét. Các hoạt động sẽ tiếp tục được mở rộng, đưa triển lãm đến nhiều trường học, địa phương hơn trong thời gian tới”.
