Bỏ cộng điểm IELTS, giải học sinh giỏi: Chuyên gia đề xuất lùi đến 2029

Theo dự kiến mới của Bộ GD&ĐT, từ năm 2027, thí sinh sẽ không còn được cộng điểm với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (phổ biến là IELTS), giải học sinh giỏi và các tiêu chí bổ sung do từng trường đại học quy định. Đề xuất này đang được lấy ý kiến trước khi chính thức quyết định.

Học sinh đã chuẩn bị 2 năm có thể bị động

Ông Nguyễn Anh Đức, tốt nghiệp Đại học Harvard, chuyên gia tiếng Anh và luyện thi IELTS, Chủ tịch chuỗi trung tâm Smartcom English, cho rằng việc dự kiến bỏ điểm cộng IELTS có những điểm hợp lý, nhưng thời điểm áp dụng cần được cân nhắc.

Ông đề xuất lùi thời điểm áp dụng sang năm 2029, thay vì năm 2027, để học sinh có đủ thời gian chủ động xây dựng kế hoạch học tập.

Theo ông Đức, IELTS và các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế được công nhận đều là bài thi 4 kỹ năng, đòi hỏi người học phải chuẩn bị trong thời gian dài.

Nếu quy định không cộng điểm IELTS được áp dụng ngay từ năm 2027, nhiều học sinh đã luyện chứng chỉ trong khoảng 2 năm qua với mục tiêu sử dụng kết quả để xét tuyển có thể rơi vào trạng thái bị động. Thậm chí, có gia đình bỏ nhiều tiền đề học và thi chứng chỉ này.

“Đây không chỉ là vấn đề quyền lợi mà còn liên quan đến tính ổn định và khả năng dự đoán của chính sách giáo dục để định hướng học tập cho con trong dài hạn của các gia đình”, ông Đức phân tích.

Theo chuyên gia, nếu lùi thời điểm áp dụng đến năm 2029, học sinh bắt đầu vào lớp 10 trong năm học hiện tại sẽ có thông tin sớm để chủ động quyết định có học IELTS hay không, thay vì học sinh lớp 11, 12 hiện nay phải điều chỉnh kế hoạch khi đã đi được một chặng đường.

Ông cho rằng với những thay đổi có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi thí sinh, Bộ GD&ĐT nên thông báo trước 2-3 năm để học sinh có thời gian chuẩn bị.

Mặt khác, ông Đức nhấn mạnh bỏ điểm cộng không có nghĩa IELTS mất giá trị. Theo ông Nguyễn Anh Đức, cần phân biệt rõ giữa bỏ điểm cộng IELTS và loại IELTS khỏi tuyển sinh đại học.

Ông phân tích, theo dự thảo chứng chỉ này vẫn có thể được sử dụng để quy đổi điểm môn ngoại ngữ, làm điều kiện đầu vào đối với các chương trình giảng dạy bằng ngoại ngữ hoặc phục vụ xét tuyển theo cách thức phù hợp.

Vì vậy, học sinh không nên hiểu rằng nếu bỏ điểm cộng thì việc học IELTS trở nên vô nghĩa. Học sinh cần theo dõi đề án tuyển sinh của từng trường để biết ngành học, chương trình đào tạo nào vẫn sử dụng chứng chỉ IELTS và các chứng chỉ ngoại ngữ được công nhận.

Đồng quan điểm, ông Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành FPT School Bắc Giang, cho rằng, mọi thay đổi cần được công bố đủ sớm và có giai đoạn chuyển tiếp cho học sinh lớp 11, 12.

“Không thể yêu cầu học sinh chủ động xây dựng kế hoạch học tập nếu “luật chơi” liên tục thay đổi trong lúc các em đang chuẩn bị”, ông Hiền chia sẻ.

Theo ông, Bộ GD&ĐT chỉ nên coi năm 2027 là năm thí điểm để thu thập dữ liệu thực tế trước khi quyết định chính thức cho các năm sau.

"Chỉ khi có những dữ liệu nghiên cứu mới nên quyết định cách áp dụng từ năm 2028. Lộ trình một năm chỉ có ý nghĩa nếu đó là thời gian để kiểm chứng chính sách, không phải một mốc chuyển đổi đã được ấn định bất chấp kết quả thực tế”, ông Đinh Đức Hiền bày tỏ.

Bỏ điểm cộng: Học sinh "mất" lợi thế ngắn hạn nhưng "được" sự bình đẳng lâu dài

Nhận định về dự thảo chính sách mới được Bộ GD&ĐT, Giám đốc điều hành FPT School Bắc Giang, cho rằng khi một chứng chỉ hoặc thành tích được cộng trực tiếp vào điểm xét tuyển, người sở hữu chứng chỉ hoặc thành tích đó có thêm lợi thế rõ ràng.

Trong khi đó, cơ hội tiếp cận IELTS, các kỳ thi và hoạt động được cộng điểm hiện còn phụ thuộc vào địa bàn, điều kiện kinh tế và khả năng chi trả của gia đình.

Theo ông Đinh Đức Hiền, cùng một chứng chỉ nhưng mỗi trường có thể quy đổi, cộng điểm và áp dụng cho những tổ hợp khác nhau. Đáng chú ý, một năng lực có thể được ghi nhận 2 lần, vừa quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ, vừa tiếp tục được cộng thêm.

Ở nhóm điểm cao, chênh lệch 0,25-0,5 điểm cũng có thể làm thay đổi thứ tự trúng tuyển.

Vì vậy, theo ông, việc không để các trường tự đặt ra những mức điểm cộng khác nhau có thể hạn chế tình trạng điểm xét tuyển vượt quá 30 và giúp cách tính điểm dễ hiểu hơn.

Tuy nhiên, ông Hiền lưu ý, bỏ điểm cộng không đồng nghĩa điểm chuẩn sẽ giảm. Điểm chuẩn còn phụ thuộc vào chỉ tiêu, số lượng thí sinh và sức hút của từng ngành.

“Nếu lợi thế chỉ chuyển từ cột “điểm cộng” sang một bảng “điểm quy đổi” quá rộng thì vấn đề cũ vẫn còn”, ông Hiền nói.

Đừng chuyển áp lực từ kỳ thi này sang kỳ thi khác

Một vấn đề khác được đặt ra là nếu không còn điểm cộng IELTS, học sinh có giảm động lực đầu tư cho ngoại ngữ hay không. Cả hai chuyên gia cùng cho rằng đây là khả năng cần tính đến.

Theo ông Nguyễn Anh Đức, người học thường có xu hướng “thi gì học nấy”, trong khi thi cử vẫn là một đòn bẩy lớn tác động đến quyết định đầu tư và ý chí học tập của học sinh.

Nếu bỏ hoàn toàn việc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ, theo ông Đức, cần tính toán phương án đào tạo ngoại ngữ ở bậc đại học để tránh nguy cơ sinh viên gặp khó khăn khi đáp ứng chuẩn đầu ra.

Trong khi đó, ông Đinh Đức Hiền cho rằng không cộng điểm IELTS không có nghĩa chứng chỉ này mất giá trị. IELTS vẫn có thể phục vụ học đại học, các chương trình quốc tế, học bổng và cơ hội nghề nghiệp.

“Điều cần thay đổi là mục tiêu học: học ngoại ngữ để sử dụng được, không chỉ để mua thêm lợi thế khi xét tuyển”, ông Hiền nói.

Với giải học sinh giỏi, ông Hiền cho rằng việc bỏ điểm cộng cũng có thể khiến một bộ phận học sinh cân nhắc lại việc tham gia các đội tuyển. Nếu giải thưởng không còn mang lại lợi thế trực tiếp trong tuyển sinh, động lực tham gia có thể giảm.

Tuy nhiên, theo ông Hiền, đây cũng là cơ hội để nhìn lại mục tiêu của việc bồi dưỡng học sinh giỏi. Thành tích cần nhằm phát hiện và nuôi dưỡng những học sinh có năng lực nổi trội, giúp các em phát triển sâu hơn về học thuật, thay vì chỉ trở thành công cụ để đổi lấy điểm cộng tuyển sinh.

Đặc biệt, ông Đinh Đức Hiền nhấn mạnh việc đừng để áp lực tuyển sinh “chuyển chỗ”. Theo ông Hiền, những thay đổi trong tuyển sinh đại học tác động ngược rất mạnh đến việc dạy và học ở THPT.

Nếu ngoại ngữ không còn được cộng điểm và áp dụng một phương thức tuyển sinh thì lại phụ thuộc quá lớn vào điểm thi tốt nghiệp THPT, hoạt động dạy học có thể quay trở lại luyện thi, học theo dạng bài và tập trung vào những môn được xét tuyển.

Nếu các trường đại học tổ chức nhiều kỳ thi riêng khác nhau, theo ông Hiền, một thị trường luyện thi mới có thể xuất hiện. Khi đó, áp lực không giảm mà chỉ chuyển từ luyện thi tốt nghiệp, thi học sinh giỏi, thi chứng chỉ ngoại ngữ... sang luyện nhiều bài thi đánh giá năng lực.

“Nếu giảm phương thức nhưng chi phí không giảm, giảm điểm cộng nhưng học sinh lại phải chạy theo những chứng chỉ hoặc kỳ thi khác, thì áp lực chỉ chuyển từ chỗ này sang chỗ khác”, ông Đinh Đức Hiền nhận định.

Theo ông Hiền, một chính sách tuyển sinh tốt không chỉ làm cho quy chế gọn hơn mà phải khiến học sinh học sâu hơn, trường phổ thông dạy thực chất hơn, phụ huynh không phải "mua thêm những cánh cửa” và trường đại học chọn đúng người hơn.