Gửi bình luận
Các hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số có thể gồm: Sử dụng công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo để gian lận học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học.
Thông tin có trong Dự thảo Quy định ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố.
Bộ GD&ĐT cho rằng việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học phải bảo đảm trung thực, khách quan, minh bạch, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, phản ánh đúng năng lực của người học.
Các kết quả nghiên cứu, công nghệ và trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ hỗ trợ, không làm thay đổi bản chất hoạt động học thuật, không làm sai lệch kết quả.
Cùng với đó, Bộ này cũng điểm tên 5 nhóm hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số.
Ba hành vi được nêu ra gồm: Sử dụng công nghệ, bao gồm trí tuệ nhân tạo, để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học; Sao chép, đạo văn, sử dụng trái phép tài liệu, dữ liệu, học liệu số hoặc kết quả nghiên cứu; Giả mạo, làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu hoặc thông tin học tập.
Những hành vi tiếp theo trong nhóm vi phạm: Nhờ người khác thực hiện hoặc thực hiện thay các nhiệm vụ học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu; Không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo khi có yêu cầu.
Dự thảo yêu cầu các trường đại học có trách nhiệm ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật, trong đó xác định rõ các hành vi vi phạm, quy trình xử lý và trách nhiệm của các bên liên quan; thiết lập và vận hành cơ chế kiểm soát, giám sát và xử lý vi phạm; ứng dụng công nghệ để phát hiện gian lận; tổ chức phổ biến, tuyên truyền, nâng cao nhận thức về liêm chính học thuật.
Người học, giảng viên và các bên liên quan tuân thủ quy định về liêm chính học thuật; trung thực trong hoạt động học thuật; công bố việc sử dụng công nghệ, AI theo quy định và chịu trách nhiệm về sản phẩm học tập, giảng dạy và nghiên cứu của mình.
Đối với hoạt động kiểm tra, đánh giá, dự thảo quy định cơ sở giáo dục đại học được chủ động ứng dụng công nghệ số và AI nhưng phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, minh bạch và công bằng, phù hợp với chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo.
Sử dụng công nghệ trong kiểm tra đánh giá phải bảo đảm xác thực danh tính người học, kiểm soát quá trình kiểm tra, đánh giá, bảo đảm tính toàn vẹn, khả năng truy vết và lưu trữ dữ liệu đánh giá.
Dự thảo của Bộ GD&ĐT đưa ra trong bối cảnh vấn đề liêm chính khoa học ngày càng được nhắc đến nhiều trong giới học thuật và giáo dục.
Nhiều sự việc gây tranh cãi như đạo văn, gắn tên tác giả không đúng công trình khoa học, lạm dụng công nghệ AI để viết luận văn, bài nghiên cứu nhưng không công khai minh bạch việc sử dụng công cụ này.
Năm 2023, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ GD&ĐT đã tổ chức hội thảo quốc gia về liêm chính nghiên cứu, trong đó nhiều chuyên gia cảnh báo tình trạng gian lận học thuật và đề xuất xây dựng bộ quy tắc liêm chính khoa học tại Việt Nam.
Ngoài ra, một số công trình nghiên cứu - đặc biệt của học sinh - cũng gây tranh luận trên mạng xã hội về tính minh bạch trong công bố khoa học, dù chưa có kết luận vi phạm chính thức.
