Gửi bình luận
AI có thể giúp thí sinh tra cứu ngành học, so sánh trường, gợi ý sắp xếp nguyện vọng. Tuy nhiên, dữ liệu thiếu cập nhật hoặc thông tin đầu vào không chính xác có thể dẫn đến lựa chọn không phù hợp.
Đến 17h ngày 14/7, thí sinh sẽ kết thúc thời gian đăng ký, điều chỉnh và bổ sung nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng năm 2026 trên Hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD&ĐT.
Thực tế, trong quá trình tư vấn tuyển sinh, nhiều thí sinh cho biết đã sử dụng AI để xin gợi ý ngành, trường, thậm chí nhờ công cụ này sắp xếp thứ tự nguyện vọng. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo công cụ này chỉ nên hỗ trợ tham khảo, không thể quyết định thay thí sinh.
Báo cáo Vietnam Education Landscape 2025 do BritCham Vietnam phối hợp với Decision Lab thực hiện cho thấy 73% người học và 74% phụ huynh được khảo sát kỳ vọng AI hỗ trợ tư vấn nghề nghiệp theo nhu cầu cá nhân.
Ngược lại, 74% lo ngại việc sử dụng AI có thể ảnh hưởng đến tư duy phản biện và khả năng sáng tạo. Khảo sát được thực hiện với 1.611 người tại 6 thành phố.
Phụ huynh và người học kỳ vọng AI hỗ trợ tư vấn nghề nghiệp theo nhu cầu cá nhân (Nguồn: Education Market Landscape in Vietnam Study 2025).
AI được dùng từ chọn ngành đến xếp nguyện vọng
Trao đổi với phóng viên Dân trí, nghiên cứu sinh Trần Nho Đức, chuyên ngành Trí tuệ nhân tạo tại Thụy Điển, cho biết thí sinh hiện sử dụng AI trong việc chọn ngành, chọn trường và đăng ký nguyện vọng.
Các em có thể cung cấp sở thích, môn học thế mạnh hoặc định hướng nghề nghiệp để AI gợi ý ngành học. Công cụ còn được dùng để tổng hợp phương thức xét tuyển, học phí, chương trình đào tạo, điểm chuẩn; lọc danh sách trường hoặc xây dựng phương án dự phòng.
“AI giúp tìm kiếm, tổng hợp và so sánh thông tin nhanh hơn. Tuy nhiên, các dữ kiện quan trọng vẫn phải được kiểm tra lại trên nguồn chính thức trước khi thí sinh quyết định”, ông Đức nói.
Theo ông, AI dễ cung cấp sai những nội dung mới hoặc đã thay đổi so với mùa tuyển sinh trước. Quy chế và đề án tuyển sinh được điều chỉnh theo từng năm, trong khi công cụ có thể vẫn trả lời dựa trên dữ liệu cũ.
Một trường có thể thay đổi tổ hợp xét tuyển, điều kiện ngoại ngữ, phương thức tuyển sinh hoặc công thức tính điểm. Nếu chưa cập nhật, AI có thể đưa ra quy định của năm trước.
Do đó, thông tin về điều kiện xét tuyển, chỉ tiêu, học phí, điểm chuẩn và thời hạn đăng ký cần được đối chiếu với thông báo của Bộ GD&ĐT hoặc trang tuyển sinh chính thức của trường. Ngay cả khi AI cung cấp đường dẫn, thí sinh vẫn phải kiểm tra cơ quan công bố, thời điểm phát hành và nội dung tài liệu.
Không để AI quyết định thay thí sinh
Bên cạnh hạn chế về dữ liệu, AI khó đánh giá đầy đủ mức độ phù hợp giữa một thí sinh với ngành học.
Nghiên cứu sinh Trần Nho Đức cho biết công cụ có thể tổng hợp lượng lớn thông tin nhưng không trực tiếp quan sát được cách học sinh duy trì động lực, phản ứng trước áp lực hoặc thích nghi với môi trường thực tế.
Kết quả tư vấn còn phụ thuộc vào thông tin người dùng cung cấp. Nhiều thí sinh hỏi “em phù hợp với ngành nào” nhưng chưa mô tả rõ năng lực, sở thích, điều kiện gia đình và những ưu tiên cá nhân.
Khi dữ liệu đầu vào thiếu hoặc không chính xác, AI có thể hướng người hỏi đến những ngành có nhu cầu nhân lực cao hoặc thu nhập hấp dẫn nhưng chưa chắc phù hợp để theo đuổi lâu dài.
TS Lê Hùng Tiến, Trưởng khoa Kỹ thuật Cơ - Điện và Máy tính, Trường Đại học Văn Lang, cho rằng AI chỉ hỗ trợ phân tích thông tin và phản ánh khuynh hướng lựa chọn của số đông, không thể trở thành công cụ chọn nghề chính xác cho từng cá nhân.
Theo ông Tiến, thí sinh cần cân nhắc 4 yếu tố: mức độ yêu thích, năng lực cá nhân có phù hợp với ngành hay không, điều kiện hỗ trợ từ gia đình và xã hội, nhu cầu nhân lực của ngành trong tương lai gần.
“Rủi ro lớn nhất là AI chỉ cho thấy khuynh hướng của số đông nhưng thiếu những yếu tố riêng của từng thí sinh. Một ngành được nhiều người lựa chọn chưa chắc phù hợp với tất cả các em”, ông Tiến nhận định.
Vì vậy, gợi ý của AI cần được đối chiếu với 4 yếu tố trên trước khi đưa một ngành vào danh sách nguyện vọng. Trong những ngày cuối, thí sinh không nên thay đổi lựa chọn chỉ vì AI đánh giá một ngành đang “tiềm năng”, có thu nhập cao hoặc nhu cầu nhân lực lớn.
Để kiểm chứng, thí sinh cần xem đề án tuyển sinh, chương trình đào tạo và học phí trên trang chính thức của trường; tham khảo báo cáo việc làm, dữ liệu tuyển dụng và ý kiến của người đang học hoặc làm việc trong ngành.
Nghiên cứu sinh Trần Nho Đức nhấn mạnh AI nên được dùng để mở rộng lựa chọn, gợi mở câu hỏi và hỗ trợ so sánh thông tin, thay vì trở thành căn cứ duy nhất để chọn ngành hoặc xếp nguyện vọng.
“AI, cha mẹ, thầy cô hay bạn bè đều có thể đưa ra lời khuyên, nhưng không ai có thể quyết định thay thí sinh. Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về các em”, ông Đức chia sẻ.
