Gửi bình luận
Việc ứng dụng công nghệ số tại các khu di tích ở Hà Tĩnh đang tạo ra cách tiếp cận mới với di sản, giúp lịch sử trở nên trực quan, sinh động hơn.
Từ đó, không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn thu hút du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Những ngày cuối tuần, Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đại thi hào Nguyễn Du (xã Tiên Điền) đón đông đảo người dân và du khách đến tham quan, nghiên cứu, trong đó có nhiều đoàn học sinh.
Anh Đỗ Văn Thủy (du khách đến từ Hưng Yên) cho biết: “Gia đình tôi đã tìm hiểu trước thông tin về khu di tích trên Internet, từ lịch trình tham quan, thông tin về Nguyễn Du đến việc đặt khách sạn. Nhờ đó, chuyến đi được chuẩn bị kỹ và thuận lợi hơn”.
Tại khu di tích, nhiều ứng dụng công nghệ được triển khai như quét mã QR, trải nghiệm thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR). Du khách có thể tham quan ảo, xem lại các lễ hội phục dựng, nghe thuyết minh đa ngôn ngữ chỉ bằng thiết bị di động.
Bà Trần Thị Vinh - Phó Trưởng ban phụ trách khu di tích cho biết, khu di tích nằm trong tổng thể gần 300ha, giữ nguyên cấu trúc không gian của làng cổ Tiên Điền. Hiện nơi đây lưu giữ gần 2.000 tư liệu, hiện vật, bản thảo liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp Nguyễn Du, bao gồm các tác phẩm như Truyện Kiều, Văn tế thập loại chúng sinh và nhiều ghi chép lữ hành.
“Việc ứng dụng công nghệ không chỉ phục vụ khách tham quan mà còn mở ra khả năng bảo tồn bền vững các tư liệu, hiện vật quý. Dữ liệu được lưu giữ nguyên gốc, đồng thời tạo thuận lợi cho công tác nghiên cứu”, bà Vinh cho biết.
Bên cạnh phương thức truyền thống như tổ chức đọc Truyện Kiều, trò Kiều, thư pháp đầu xuân..., khu di tích từng bước đưa di sản vào đời sống hiện đại thông qua công nghệ, giúp công chúng, đặc biệt là học sinh, sinh viên tiếp cận dễ dàng hơn với giá trị văn hóa.
Mới đây, Trường THPT Trần Phú (xã Đức Thịnh) đã tổ chức cho học sinh tham quan, trải nghiệm tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đại thi hào Nguyễn Du. Tại đây, học sinh trực tiếp tìm hiểu, quan sát các hiện vật, di tích gắn với cuộc đời và sự nghiệp Nguyễn Du. Thông qua hệ thống mã QR tích hợp tại từng điểm trưng bày, các em dễ dàng tra cứu thông tin, hiểu rõ hơn nguồn gốc, giá trị từng hiện vật, qua đó giúp kiến thức văn học và lịch sử trở nên cụ thể, sinh động.
Cùng với hoạt động tham quan, nhà trường phối hợp với Ban Quản lý khu di tích tổ chức chương trình Câu lạc bộ “Em yêu lịch sử” theo hình thức trải nghiệm, tương tác.
Thầy Nguyễn Đình Thám - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Điều chúng tôi ghi nhận rõ nhất là sự thay đổi trong cách học sinh tiếp nhận kiến thức. Khi lịch sử, văn học được sân khấu hóa, trò chơi hóa, các em sẽ chủ động và hứng thú hơn. Chương trình được tổ chức bài bản, an toàn, nội dung sâu sắc, hình thức linh hoạt. Đây là mô hình giáo dục trải nghiệm hiệu quả và sẽ tiếp tục được nhân rộng trong thời gian tới”.
Ngoài ra, nhằm tạo điều kiện cho du khách tham quan di tích ngoài khung giờ mở cửa, Ban Quản lý đã chính thức đưa vào vận hành hệ thống thuyết minh tự động (Audio Guide). Chỉ với thao tác quét mã QR đơn giản, du khách có thể truy cập trực tiếp vào nền tảng trực tuyến của Ban Quản lý, nghe thuyết minh về từng điểm dừng, hiện vật và câu chuyện lịch sử liên quan một cách chủ động, thuận tiện.
Tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc (xã Đồng Lộc), việc ứng dụng công nghệ số đang góp phần làm mới cách tiếp cận lịch sử.
Ứng dụng công nghệ số tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc thể hiện rõ nhất trong hoạt động phục vụ du khách. Các giải pháp tham quan thông minh từng bước được triển khai như gắn mã QR tại các điểm di tích, khu trưng bày để du khách tự tra cứu thông tin; hệ thống thuyết minh tự động; hỗ trợ định vị tuyến tham quan.
Ban Quản lý khu di tích đã phối hợp xã hội hóa nguồn lực để triển khai hệ thống thiết bị số tại nhà truyền thống với tổng kinh phí hơn 552 triệu đồng. Thông qua các thiết bị, du khách có thể dễ dàng tra cứu thông tin về lịch sử khu di tích, từng công trình, sự kiện, cũng như những bài hát, bài thơ liên quan. Nội dung trình bày ngắn gọn, trực quan, phù hợp với nhiều đối tượng. Ngoài ra, hệ thống cho phép du khách tương tác bằng cách trả lời câu hỏi, ghi lại cảm xúc, chia sẻ trải nghiệm sau khi tham quan.
Theo ông Đặng Quốc Vũ - Giám đốc Ban Quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc và Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng, chuyển đổi số không chỉ giúp giảm tải công việc hành chính mà còn mở ra cách tiếp cận mới đối với di sản: “Chúng tôi xác định chuyển đổi số là giải pháp then chốt để vừa bảo tồn lâu dài các giá trị lịch sử, vừa đưa di tích đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là học sinh, sinh viên. Khi dữ liệu được số hóa, việc tra cứu, nghiên cứu và giới thiệu sẽ thuận lợi, chính xác và có chiều sâu hơn”, ông Vũ thông tin.
Trong việc phát huy giá trị di sản trên môi trường số, Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc chú trọng mở rộng khả năng tiếp cận cho nhiều đối tượng, đặc biệt là học sinh, sinh viên. Các video tư liệu, câu chuyện lịch sử về lực lượng thanh niên xung phong, về sự hy sinh của 10 nữ thanh niên xung phong được xây dựng và lan tỏa rộng rãi trên không gian mạng.
Điều này không chỉ giúp những người không có điều kiện đến trực tiếp vẫn có thể tiếp cận di tích, mà còn góp phần khơi dậy tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm của học sinh, sinh viên. Mặt khác, các kênh tương tác số được sử dụng để tiếp nhận phản hồi của người dân và du khách, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ và tính minh bạch trong hoạt động quản lý.
Trải nghiệm thực tế, em Đỗ Phương Thảo (lớp 11, Trường THPT Thành Sen, phường Trần Phú) chia sẻ: “Trước đây em nghĩ đi tham quan di tích sẽ khô khan, nhưng khi quét mã QR và xem video giới thiệu, em hiểu rõ hơn về sự hy sinh của các cô thanh niên xung phong. Cảm xúc rõ ràng và gần gũi hơn so với chỉ nghe kể”.
Thời gian qua, Hà Tĩnh đã triển khai lắp đặt các bảng mã QR tại nhiều điểm di tích. Mỗi mã QR tích hợp không gian thực tế ảo VR360, infographic song ngữ Việt - Anh, video giới thiệu lịch sử và câu chuyện của từng “địa chỉ đỏ” như: Chùa Hương Tích, Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đại thi hào Nguyễn Du, Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc... tạo thành hệ thống dữ liệu du lịch tương đối đồng bộ. Chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà trở thành một phần trong chiến lược phát triển du lịch của địa phương, góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị di sản, đồng thời nâng cao vị thế điểm đến trên bản đồ du lịch.
