Gửi bình luận
Theo cô Hiền, với học sinh khuyết tật, việc khơi gợi được niềm yêu thích và sự hứng thú với môn học đã là một thành công của người giáo viên.
Từ tranh ảnh trực quan, trò chơi học tập đến những cử chỉ động viên, cô giáo Trần Thị Ngọc Hiền tìm cách giúp học sinh khuyết tật tham gia giờ học Tiếng Anh, từng bước kết nối với bạn bè và hòa nhập cùng tập thể lớp.
Giáo dục hòa nhập bắt đầu từ những điều giản dị: một ánh mắt động viên, một bức tranh trực quan, một lời khích lệ và sự kiên nhẫn của người giáo viên. Với cô Trần Thị Ngọc Hiền, giáo viên Tiếng Anh tại Phân hiệu 1, Trường Tiểu học Cổ Đạm (Hà Tĩnh), việc tổ chức giờ học không chỉ hướng đến mục tiêu truyền đạt kiến thức mà còn phải tạo cơ hội để mỗi học sinh được tham gia theo khả năng của mình.
Trong lớp học do cô Hiền phụ trách có một học sinh khuyết tật không thể giao tiếp bằng lời nói. Đặc thù này khiến em gặp khó khăn khi tham gia các hoạt động nghe, nói và giao tiếp vốn giữ vai trò quan trọng trong môn Tiếng Anh. Từ thực tế đó, cô Hiền suy nghĩ, tìm cách điều chỉnh hoạt động dạy học để em có thể tiếp cận bài học, thể hiện sự hiểu biết và tương tác với các bạn.
Thay vì chỉ sử dụng câu hỏi yêu cầu học sinh trả lời bằng lời nói, cô tăng cường tranh ảnh, thẻ từ và hình minh họa gắn với những chủ đề gần gũi như màu sắc, con vật, đồ dùng học tập. Học liệu trực quan giúp nội dung bài học trở nên dễ tiếp cận hơn, đồng thời mở ra những cách phản hồi phù hợp với khả năng của học sinh.
Chẳng hạn, khi dạy về màu sắc, cô đưa ra các thẻ màu và đặt câu hỏi “Where is red?” (Màu đỏ ở đâu?). Học sinh có thể chỉ tay vào thẻ màu tương ứng để thể hiện sự hiểu biết, thay vì phải trả lời bằng lời nói.
Cách tổ chức này giúp giáo viên nhận biết mức độ tiếp nhận bài học của em, đồng thời tạo điều kiện để em tham gia hoạt động chung. Những nhiệm vụ được thiết kế vừa sức cũng giúp giảm áp lực, tránh tình trạng học sinh không thể trả lời bằng lời nói bị hạn chế cơ hội thể hiện năng lực.
Bên cạnh tranh ảnh, cô Hiền lựa chọn các trò chơi học tập như ghép tranh với từ, chọn hình đúng, tìm đồ vật theo yêu cầu hoặc nối hình ảnh với nội dung tương ứng. Tùy từng hoạt động, cô điều chỉnh cách giao nhiệm vụ, sử dụng hướng dẫn ngắn gọn và hình ảnh rõ ràng để học sinh có thể hiểu, thực hiện và tham gia cùng các bạn.
Theo cô Hiền, điều quan trọng không phải là mọi học sinh đều hoàn thành nhiệm vụ theo cùng một cách, mà là mỗi em đều có cơ hội tiếp cận nội dung bài học. Với học sinh khuyết tật, sự điều chỉnh phù hợp có thể bắt đầu từ những việc nhỏ, nhưng cần được thực hiện có chủ đích và duy trì trong quá trình dạy học.
Trong giờ học Tiếng Anh, giao tiếp thường được thể hiện qua lời nói. Tuy nhiên, với học sinh không thể giao tiếp bằng lời, cô Hiền chú trọng quan sát các phản ứng khác của em như ánh mắt, cử chỉ, hướng nhìn hay hành động lựa chọn hình ảnh.
Một cái chỉ tay, ánh mắt hướng về bức tranh hoặc cử chỉ lựa chọn đều có thể là cách học sinh thể hiện nhu cầu và sự hiểu biết. Vì vậy, cô dành thêm thời gian chờ đợi, quan sát phản hồi và ghi nhận những nỗ lực của em, thay vì vội vàng chuyển sang hoạt động tiếp theo khi chưa nhận được câu trả lời bằng lời nói.
Trong những trường hợp cần thiết, việc phối hợp với gia đình và những người đang hỗ trợ học sinh cũng giúp giáo viên tìm hiểu cách giao tiếp phù hợp, từ đó lựa chọn hình thức hỗ trợ nhất quán hơn.
Cùng với điều chỉnh phương pháp, cô Hiền quan tâm xây dựng không khí lớp học thân thiện, khuyến khích học sinh hỗ trợ nhau trong các hoạt động nhóm. Sự hỗ trợ cần được tổ chức tự nhiên, phù hợp, để học sinh khuyết tật có cơ hội tham gia mà không cảm thấy mình bị tách biệt khỏi tập thể.
Mỗi khi em có phản hồi hoặc hoàn thành một nhiệm vụ phù hợp với khả năng, cô ghi nhận bằng lời động viên, nụ cười hoặc cử chỉ khích lệ. Những phản hồi tích cực giúp em có thêm cơ hội thể hiện bản thân, đồng thời góp phần hình thành ở các bạn trong lớp thái độ tôn trọng sự khác biệt và tinh thần sẻ chia.
Với cô Hiền, dạy học hòa nhập đòi hỏi sự kiên trì và linh hoạt. Không phải hoạt động nào cũng phù hợp ngay từ lần đầu, mỗi học sinh cũng có nhu cầu hỗ trợ khác nhau. Do đó, giáo viên cần thường xuyên quan sát, đánh giá quá trình tham gia và điều chỉnh cách tổ chức dạy học, thay vì chỉ căn cứ vào kết quả học tập giống nhau giữa các em.
Mỗi lần học sinh lựa chọn đúng một bức tranh, chú ý theo dõi hoạt động, thể hiện mong muốn hoặc tham gia cùng các bạn đều là một dấu hiệu để giáo viên tiếp tục tìm kiếm cách hỗ trợ phù hợp. Những tiến bộ ấy có thể chưa lớn, nhưng mang ý nghĩa thiết thực đối với quá trình học tập và hòa nhập của em.
Từ thực tế giảng dạy, cô Trần Thị Ngọc Hiền cho rằng giáo dục hòa nhập không có nghĩa là tất cả học sinh phải học theo cùng một cách, mà là mỗi em đều được tạo cơ hội học tập phù hợp với khả năng của mình.
Bằng những điều chỉnh trong từng hoạt động, sự kiên nhẫn khi giao tiếp và cách khích lệ phù hợp, giáo viên có thể góp phần xây dựng môi trường học tập nơi học sinh khuyết tật được tôn trọng, được tham gia và có cơ hội phát huy khả năng. Đó cũng là cách để giờ học Tiếng Anh không chỉ mang đến kiến thức mà còn tạo cơ hội kết nối, sẻ chia và giúp mỗi học sinh cảm nhận mình là một thành viên của lớp học.
