Gửi bình luận
Gen Z tuy có nhiều ưu thế, song còn gặp nhiều thách thức khi thị trường lao động biến động và các yếu tố kinh tế, cạnh tranh từ nhóm lao động khác.
Bài toán đào tạo, nâng cao tay nghề cho đội ngũ nhân lực này đã được tỉnh Bắc Ninh - “thủ phủ công nghiệp” miền Bắc chú trọng, coi như nền tảng quan trọng để phát triển nguồn nhân lực và nhân lực chất lượng cao.
Với mức hỗ trợ hấp dẫn và thu hút, Bắc Ninh là địa phương đầu tiên trong cả nước có chính sách hỗ trợ giảng dạy và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó có ngành công nghiệp bán dẫn phục vụ nền công nghiệp công nghệ số.
Ông Đoàn Xuân Thanh - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Bắc Ninh, cho biết, hiện địa phương có 32 cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN) bậc cao đẳng (18 trường trong tỉnh) và 37 trường trung cấp (23 trong tỉnh), cùng 18 trung tâm GDNN - GDTX. Sau sáp nhập, quy mô học sinh, sinh viên của tỉnh Bắc Ninh khoảng 100.000 - 110.000 người, trong đó bậc cao đẳng chiếm 7%, trung cấp 13 - 15%, còn lại chủ yếu đào tạo sơ cấp dưới 3 tháng hoặc tập huấn lao động phổ thông.
Theo ông Thanh, trình độ lao động nhìn chung còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, đặc biệt khi nhiều doanh nghiệp FDI đang chuyển dịch sang công nghệ cao và tuyển chọn lao động kỹ thuật, trình độ trung cấp - cao đẳng trở lên. Qua nắm bắt, một số doanh nghiệp, nhất là khối FDI, áp dụng công nghệ cao, yêu cầu lao động kỹ thuật, nhưng vẫn có nhu cầu lớn tuyển lao động phổ thông đứng dây chuyền.
Đơn cử, có nhà máy quy mô chỉ 200 - 300 nhân sự, song giá trị sản xuất cao về chip bán dẫn, tuyển lao động có tay nghề vận hành máy móc. Do đó, tuyển cả lao động trẻ không yêu cầu trình độ cao và có cam kết đào tạo từ 1 - 2 tuần. Vì vậy, công tác đào tạo tại các nhà trường còn chưa bám sát hoàn toàn nhu cầu thực tế khi cung - cầu lao động chưa đồng bộ. Nhiều ngành nghề được đào tạo nhưng doanh nghiệp chưa có nhu cầu tương ứng.
“Chúng ta cần nhìn nhận thẳng thắn, đào tạo phải theo nhu cầu thị trường. Cung lao động đào tạo phải dựa trên nhu cầu doanh nghiệp. Không ai đào tạo để sinh viên chờ việc, phải có đánh giá, thống kê cụ thể tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để các nhà trường có định hướng điều chỉnh, bổ sung ngành nghề, chương trình đào tạo...”, ông Thanh chia sẻ.
Giai đoạn 2021 - 2025, hai tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh (cũ) ban hành 4 Nghị quyết hỗ trợ phát triển nhân lực chất lượng cao, nhân lực phục vụ công nghiệp bán dẫn, AI, công nghiệp số và chính sách thu hút, hỗ trợ đào tạo cho nhà giáo, học sinh, sinh viên để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.
Nổi bật, Nghị quyết 10 (ngày 29/9/2021) của HĐND tỉnh Bắc Ninh (cũ): Hỗ trợ học nghề tối đa 30 tháng với bậc cao đẳng, 20 tháng với bậc trung cấp. Hỗ trợ học phí các nghề đặc thù (sản xuất, chế biến, xây dựng) tăng dần theo các năm học từ 570.000 đến 1,38 triệu đồng/học sinh, sinh viên/tháng. Trong giai đoạn 2021 - 2026, tổng hỗ trợ ước tính đã giải ngân khoảng 140 tỷ đồng.
Tương tự Nghị quyết 05 (ngày 28/6/2024) của HĐND tỉnh Bắc Ninh (cũ), hỗ trợ tài chính lớn cho nhà giáo giảng dạy chương trình chất lượng cao, ngành công nghiệp bán dẫn tại cơ sở công lập và cam kết làm việc ít nhất 10 năm. Mức hỗ trợ: Giáo sư (200 - 220 triệu đồng), phó giáo sư (140 - 160 triệu đồng), tiến sĩ (100 - 120 triệu đồng), thạc sĩ ngành công nghiệp bán dẫn (80 - 100 triệu đồng), tổng hỗ trợ ước tính đã giải ngân khoảng 10 tỷ đồng.
Trước đó, Sở GD&ĐT tỉnh Bắc Ninh đã đề xuất có quy định về chính sách hợp tác quốc tế, hỗ trợ liên kết xây dựng chương trình đào tạo giữa cơ sở đào tạo của tỉnh Bắc Ninh và nước ngoài. Theo đó, khi liên kết, xây dựng hợp tác song bằng, chính sách có thể hỗ trợ tối đa cho cơ sở thực hiện với số tiền 500 triệu đồng.
Các nhà giáo, chuyên gia cơ sở đào tạo nước ngoài tới Bắc Ninh làm việc với nhà trường, liên kết chương trình được hỗ trợ vé máy bay khứ hồi, tối đa 30 triệu đồng, tiền ăn 800.000 đồng/ngày và hỗ trợ không quá 50 triệu đồng/học kỳ.
Chính sách tương tự áp dụng với thầy, cô giáo đi nước ngoài theo chương trình liên kết thuộc đối tượng thụ hưởng của nghị quyết. Ngoài ra, các nhà giáo của cơ sở đào tạo thực hiện bồi dưỡng ngắn hạn được hỗ trợ 5 triệu đồng để lấy chứng chỉ chuyên môn.
Đối với lao động thế hệ gen Z, theo Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Bắc Ninh Đoàn Xuân Thanh, doanh nghiệp mong muốn ứng viên sử dụng tốt ngoại ngữ (Anh, Trung, Hàn), giao tiếp, thuyết trình. Cạnh đó, bạn trẻ phải chủ động trong công việc, xây dựng lề lối, tác phong, tuân thủ nội quy, đúng giờ, rèn luyện sức khỏe, sức chịu đựng áp lực công việc, hạn chế tâm lý nhảy việc…
Theo ông, nhiều doanh nghiệp FDI yêu cầu vị trí biết ngoại ngữ, đặc biệt trong bán dẫn, điện tử, cơ khí. Do vậy, học sinh, sinh viên cần có ý thức tự học, nâng cao trình độ, không học chỉ để lấy bằng.
Về công tác đào tạo, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Bắc Ninh cho rằng, ngoài kiến thức chuyên môn, cơ sở đào tạo nghề, chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng nghề, kỹ năng mềm và khả năng sử dụng phần mềm, công cụ, AI.
“Về lâu dài, cơ sở đào tạo phải thay đổi tư duy, thích ứng với yêu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động; đánh giá, thống kê tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để điều chỉnh, bổ sung ngành nghề và chương trình đào tạo.
Quan trọng nhất cần nâng cao trình độ đội ngũ nhà giáo về kiến thức chuyên môn, kỹ năng, ngoại ngữ, công nghệ thông tin; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, ứng dụng AI trong giảng dạy… Đồng thời, đầu tư thiết bị, xưởng thực hành; đề xuất cơ chế cần thông thoáng hơn để cập nhật công nghệ kịp thời, tránh lạc hậu so với doanh nghiệp…”, ông chia sẻ.
Bên cạnh đó, các trường đào tạo cần đẩy mạnh gắn kết với doanh nghiệp thông qua hợp tác đào tạo, mời doanh nghiệp đầu tư, hỗ trợ máy móc, thiết bị; tăng thời gian thực hành - thực tập cho sinh viên tại doanh nghiệp; ký kết hợp tác, kết nối, tổ chức ngày hội việc làm từ sớm. Ngoài ra, nhà trường định hướng ngành nghề mũi nhọn theo nhu cầu doanh nghiệp: Điện tử, bán dẫn, cơ khí…
TS Vũ Quang Khuê - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, (BCI) đánh giá, Bắc Ninh có nguồn nhân lực lao động sôi động, đặc biệt về lĩnh vực khoa học công nghệ liên quan đến các ngành công nghiệp.
Địa phương với gần 20.000 doanh nghiệp tại khu, cụm công nghiệp với nhu cầu lao động chất lượng cao rất lớn, tuy nhiên phải qua đào tạo, nắm bắt kiến thức nền tảng, chuẩn đầu ra về kiến thức chung, năng lực chuyên môn, chuyên ngành. Các ngày hội việc làm cho sinh viên chưa ra trường là cơ hội để các em có được việc làm ở doanh nghiệp từ sớm, qua đó giải quyết cam kết của nhà trường khi tuyển sinh với khoảng 98% có việc làm trước khi ra trường.
“Doanh nghiệp phải xác định được nhu cầu, quy mô, nguồn lao động ra sao. Chúng tôi rất quan tâm đến đào tạo cho người học kỹ năng của thế kỷ XXI như: Kỹ năng mềm, phỏng vấn, kỹ năng số, ứng xử, giao tiếp tại doanh nghiệp.
Trong trường, các em được đào tạo kiến thức nền tảng như năng lực số, đảm bảo sinh viên làm ở vị trí kỹ thuật viên có thể sử dụng công cụ, thiết bị số, thuyết trình, tổng hợp báo cáo tại dây chuyền sản xuất khi làm trưởng dây chuyền, đội trưởng, tổ trưởng. Các em được đào tạo tổ hợp kiến thức, thái độ, kỹ năng việc làm từ cơ bản đến chuyên sâu như chăm sóc khách hàng, sắp xếp công việc…”, TS Vũ Quang Khuê chia sẻ.
Tại BCI, với năm học 2025 - 2026 thì doanh nghiệp xác nhận ký hợp đồng từ sớm, đến tháng 3/2026, khi vừa nhận bằng tốt nghiệp, các em có thể xuống ngay công ty làm việc với mức lương, phúc lợi, đãi ngộ trao đổi từ trước, không phải chờ đợi.
Hiệu trưởng BCI Vũ Quang Khuê nhấn mạnh, với mục tiêu trở thành thủ phủ công nghiệp về công nghiệp bán dẫn, nghị quyết của HĐND tỉnh Bắc Ninh phù hợp với xu hướng phát triển khi đối tượng hướng tới là học sinh, sinh viên, giảng viên, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và cả công nhân lao động ngành nghề khác có xu hướng chuyển dịch để có vị trí việc làm ổn định, thu nhập cao hơn. Trong đó, chính sách không chỉ hướng tới nhân lực chất lượng cao trong tỉnh mà cả ngoài tỉnh, để họ về đây học, làm việc, sinh sống bền vững.
“Chúng tôi xác định các em được đào tạo toàn diện văn, thể, mỹ, đảm bảo đáp ứng ngay vị trí việc làm, không phải đào tạo lại, thích ứng với phát triển công nghệ. Doanh nghiệp phải là chủ thể trong khâu đào tạo, làm sao để sinh viên không còn bỡ ngỡ với vị trí việc làm tại doanh nghiệp, trang thiết bị, máy móc… Sinh viên thực tập tại doanh nghiệp trong 3 tháng và học mô hình đào tạo song hành doanh nghiệp - nhà trường…”, TS Vũ Quang Khuê lấy ví dụ.
Từ những chính sách đột phá, sự quyết tâm đổi mới của ngành GD-ĐT, giáo dục Bắc Ninh được kỳ vọng tiếp tục nâng cao chất lượng, phát triển toàn diện, kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn phát triển mới.
Bà Ngô Thị Hồng Thịnh - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh số 1 (Bắc Ninh), cho biết, tỉnh hiện có trên 19.800 doanh nghiệp. Kế hoạch tuyển dụng năm 2026 là khoảng 180.000 lao động, ngành nghề tuyển nhiều nhất tập trung vào ngành điện tử, may mặc và chủ yếu là nhu cầu tuyển lao động phổ thông (chiếm khoảng 80 - 85%), độ tuổi tuyển dụng tập trung đông nhất ở nhóm lao động trẻ thuộc gen Z, từ 18 - 35 tuổi, chiếm khoảng 80 - 90%.
Đối với lao động có chuyên môn, kỹ thuật sẽ được ưu tiên tuyển dụng vào những vị trí quan trọng của doanh nghiệp, đặc biệt lao động biết ngoại ngữ (Tiếng Trung, Anh, Hàn, Nhật) tiếp xúc được với chủ sử dụng. Lao động có kỹ thuật thường nhu cầu không cao, chỉ chiếm khoảng 15 - 20% nhu cầu tuyển dụng.
