Đồng bộ giải pháp ngăn bạo lực học đường từ sớm, từ xa

Nhận diện nguy cơ ngay từ mâu thuẫn nhỏ

Thực tế cho thấy, đa số vụ việc bạo lực học đường đều có dấu hiệu cảnh báo từ sớm. Nếu không được phát hiện, can thiệp kịp thời, những mâu thuẫn nhỏ giữa học sinh có thể tích tụ, lan rộng, dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Vì vậy, thầy Nguyễn Quang Tuấn - Tổng phụ trách Đội, Trường THCS Đống Đa (Kim Liên, Hà Nội) cho biết, công tác phòng ngừa, nhận diện sớm nguy cơ luôn được nhà trường đặc biệt chú trọng.

Trước hết, nhà trường chú trọng xây dựng môi trường học đường thân thiện, nơi học sinh được lắng nghe, tôn trọng. Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên theo dõi diễn biến tâm lý, các mối quan hệ trong lớp để phát hiện sớm biểu hiện bất thường như học sinh bị cô lập, căng thẳng, mâu thuẫn với bạn bè hay giảm hứng thú học tập. Đồng thời, qua giờ sinh hoạt lớp, giáo viên tạo điều kiện để học sinh chia sẻ tâm tư, nguyện vọng, khó khăn gặp phải.

Đặc biệt, trước xu hướng dịch chuyển hành vi bắt nạt, bạo lực sang môi trường mạng, nhà trường tăng cường giáo dục kỹ năng số và kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh.

Năm học vừa qua, phối hợp với Công an phường Kim Liên, nhà trường đã tổ chức các chuyên đề về an toàn không gian mạng, phòng chống lừa đảo trực tuyến, nhận diện nguy cơ xâm hại trẻ em và bắt nạt trên mạng xã hội. Các hoạt động này giúp học sinh nhận diện sớm rủi ro, nâng cao khả năng tự bảo vệ và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Trường THCS Đống Đa cũng duy trì hoạt động của phòng tư vấn tâm lý học đường như một địa chỉ tin cậy để học sinh chia sẻ những khó khăn trong học tập, tâm lý và các mối quan hệ. Thông qua hoạt động tư vấn trực tiếp, các kênh hỗ trợ khác, nhiều tâm tư, vướng mắc của học sinh được tiếp nhận, tháo gỡ kịp thời.

Bên cạnh đó, sự phối hợp với gia đình luôn được duy trì chặt chẽ. Thông qua các kênh trao đổi thường xuyên giữa giáo viên và phụ huynh, những biểu hiện bất thường của học sinh được phát hiện, hỗ trợ kịp thời. Phòng, chống bạo lực học đường chỉ thực sự hiệu quả khi có sự chung tay của gia đình, nhà trường và xã hội.

Theo ông Hoàng Minh - Hiệu trưởng Trường THPT Phú Bài (TP Huế), thực tiễn cho thấy nhiều vụ bạo lực học đường bắt nguồn từ những mâu thuẫn nhỏ giữa học sinh, trong đó không ít trường hợp phát sinh trên mạng xã hội, một số khác xuất phát từ quá trình học tập, sinh hoạt hằng ngày.

Để sớm kịp thời phát hiện, giải quyết mâu thuẫn, giáo viên chủ nhiệm và Ban Thường vụ Đoàn trường cần chủ động nắm bắt thông tin thông qua ban cán sự lớp, ban chấp hành chi đoàn, học sinh, cha mẹ học sinh. Việc phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng này sẽ giúp ngăn chặn mâu thuẫn kéo dài hoặc lan rộng trong học sinh.

Tại Trường THPT Phú Bài, các lớp đều thành lập các tổ, nhóm để theo dõi, nắm bắt tình hình học sinh. Hàng ngày, hàng tuần, nhà trường tổ chức giao ban với giáo viên chủ nhiệm để cập nhật thông tin từ các lớp.

Ban Thường vụ Đoàn trường cũng duy trì các cuộc họp, trực báo với ban cán sự lớp và Ban chấp hành chi đoàn nhằm kịp thời báo cáo lãnh đạo nhà trường xem xét, chỉ đạo xử lý vụ việc phát sinh. Nhờ đó, mâu thuẫn trong học sinh cơ bản được phát hiện, giải quyết từ sớm, không để phát triển thành các vụ việc bạo lực học đường.

Cần cơ chế phối hợp và hỗ trợ đồng bộ

Nêu giải pháp ngăn chặn bạo lực học đường từ sớm, thầy Đặng Vĩnh Sơn - Trường THCS&THPT Sư phạm (Trường ĐHSP Hà Nội 2) nhấn mạnh, nhà trường cần chủ động thay vì chỉ xử lý khi sự việc xảy ra.

Kinh nghiệm của nhà trường là tăng cường kết nối với phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm để phát hiện sớm biểu hiện bất thường của học sinh, đồng thời xây dựng văn hóa học đường lành mạnh, nói không với bạo lực. Song song, nhà trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa, tập huấn kỹ năng, chương trình tâm lý học đường giúp học sinh biết cách chia sẻ và kiểm soát cảm xúc. Các kênh xã hội có chủ đề về bạo lực học đường cũng được nhà trường xây dựng, giúp học sinh tránh được những sai phạm trong môi trường học đường.

Tuy nhiên, theo thầy Đặng Vĩnh Sơn, một trong những khó khăn hiện nay là sự phối hợp của một bộ phận phụ huynh chưa thực sự hiệu quả. Do đó, cần tăng cường sự gắn kết giữa nhà trường, gia đình, ngành giáo dục và chính quyền địa phương; đồng thời phát huy cơ chế phối hợp liên ngành giữa công an, y tế và các tổ chức đoàn thể nhằm phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và hỗ trợ toàn diện cho học sinh, qua đó góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Ông Hoàng Minh cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp và các quy định liên quan. Trong đó, Bộ GD&ĐT nghiên cứu bổ sung các quy định về xử lý kỷ luật học sinh vi phạm nội quy, nền nếp, các hành vi liên quan đến bạo lực học đường theo hướng bảo đảm tính giáo dục và răn đe.

Đồng thời, chính quyền địa phương tăng cường cơ chế phối hợp giữa nhà trường, tổ dân phố, lực lượng chức năng và cha mẹ học sinh để kịp thời phát hiện, xử lý dứt điểm những mâu thuẫn, nguy cơ có thể dẫn đến bạo lực học đường.

Để nâng cao hiệu quả phòng ngừa bạo lực học đường từ sớm, cô Đinh Thùy Dương - Phó trưởng ban phụ trách thiếu niên Trường THCS Đống Đa mong muốn đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên, đồng thời từng bước bổ sung đội ngũ chuyên gia tâm lý chuyên trách tại các cơ sở giáo dục.

Bên cạnh đó, gia đình cần quan tâm nhiều hơn đến đời sống tinh thần của con em, thường xuyên trao đổi với nhà trường, đồng hành và định hướng việc sử dụng mạng xã hội. Sự lắng nghe, chia sẻ và thấu hiểu từ gia đình chính là “hàng rào bảo vệ” đầu tiên giúp phòng ngừa các nguy cơ bạo lực học đường.

Chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể phối hợp tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử, phòng chống bạo lực; đồng thời thiết lập cơ chế trao đổi thông tin kịp thời giữa nhà trường, gia đình và địa phương khi phát hiện những dấu hiệu bất thường ở học sinh.

Ngành giáo dục cần tiếp tục đẩy mạnh xây dựng trường học an toàn, hạnh phúc; tăng cường giáo dục giá trị sống, giáo dục cảm xúc - xã hội và kỹ năng công dân số.

“Trường THCS Đống Đa sẽ tiếp tục chú trọng giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử và tư vấn tâm lý học đường nhằm phát hiện, hỗ trợ học sinh ngay từ khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường. Khi nhà trường, gia đình và xã hội cùng chung trách nhiệm, công tác phòng, chống bạo lực học đường sẽ đạt hiệu quả bền vững hơn, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, nhân văn và hạnh phúc cho học sinh”, cô Đinh Thùy Dương cho hay.

"Trên tinh thần phòng ngừa từ sớm, từ xa, Trường THCS Đống Đa không chỉ tập trung xử lý khi xảy ra vụ việc mà còn chú trọng xây dựng văn hóa ứng xử học đường, bồi dưỡng kỹ năng quản lý cảm xúc, giải quyết xung đột và tôn trọng sự khác biệt cho học sinh. Đây là những yếu tố cốt lõi để ngăn ngừa bạo lực học đường một cách bền vững", thầy Nguyễn Quang Tuấn - Tổng phụ trách Đội Trường THCS Đống Đa chia sẻ.