Học đường

Khi học sinh trở thành người kể chuyện văn hóa

Hải Bình • 21/11/2026 19:56

Sự tham gia chủ động của HS trong tìm hiểu, giới thiệu, lan tỏa giá trị văn hóa góp phần tạo nên sức sống cho di sản trong đời sống hôm nay.

Khám phá văn hóa quê hương qua trải nghiệm học đường

Mỗi vùng đất đều có những câu chuyện riêng, kết tinh từ lịch sử, con người và các giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ. Di tích, lễ hội, làn điệu dân ca, làng nghề, ẩm thực hay phong tục tập quán cùng tạo nên bản sắc của từng địa phương và diện mạo văn hóa Việt Nam. Trong dòng chảy hội nhập, bảo tồn và phát huy các giá trị ấy không chỉ là gìn giữ những gì thuộc về quá khứ mà còn làm cho di sản tiếp tục gắn bó với đời sống đương đại.

Để văn hóa có sức sống lâu bền, cần sự tiếp nối của các thế hệ, trước hết là thế hệ trẻ. Thay vì chỉ tiếp cận di sản qua sách vở, học sinh cần được trực tiếp tìm hiểu, khám phá và trải nghiệm. Từ đó, các em hiểu thêm về lịch sử, trân trọng bản sắc quê hương và từng bước hình thành ý thức, trách nhiệm gìn giữ, lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc.

image001-2157.jpg
Tiết mục mở màn văn nghệ “Đất tổ ngàn năm - kết nối và vươn mình”
image003-4313.jpg
Toàn cảnh chương trình trải nghiệm “Đất Tổ ngàn năm - Kết nối và vươn mình” năm 2026 tại Trường THCS và THPT Sư phạm.

Tại Trường THCS và THPT Sư phạm (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2), hướng tiếp cận này được thể hiện qua chương trình trải nghiệm “Đất Tổ ngàn năm - Kết nối và vươn mình” năm 2026, diễn ra ngày 21/11, hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Gắn với nội dung Giáo dục địa phương và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, chương trình tạo không gian để học sinh trực tiếp khám phá, giới thiệu những nét đặc trưng của vùng đất Phú Thọ.

Ông Phạm Văn Giềng - Phó Hiệu trưởng nhà trường - cho biết, với chủ đề “13 lớp - 13 sắc màu Đất Tổ”, học sinh của 13 tập thể lớp đã cùng xây dựng các không gian văn hóa, giới thiệu địa danh, di sản và nét đặc trưng của vùng đất Phú Thọ. Mỗi lớp lựa chọn một chủ đề riêng, từ Khu di tích lịch sử Đền Hùng, Hát Xoan An Thái, Tây Thiên, gốm Hương Canh, Tháp Bình Sơn đến Tam Đảo, hồ Đại Lải, đồi chè Long Cốc, Vườn quốc gia Xuân Sơn, khoáng nóng Thanh Thủy và các không gian văn hóa cộng đồng.

image005-2389.jpg
Học sinh với sản phẩm số giới thiệu văn hoá di sản.

Điểm đáng chú ý là học sinh không chỉ sưu tầm hình ảnh, giới thiệu thông tin có sẵn mà trực tiếp tìm kiếm tư liệu, chọn lọc nội dung, sáng tạo mô hình, sản phẩm thủ công và xây dựng phần thuyết minh. Video, infographic, bản đồ số, mã QR được sử dụng để trình bày thông tin trực quan, tăng khả năng tương tác với người tham quan.

Trong quá trình chuẩn bị, mỗi nhóm lựa chọn những thông tin tiêu biểu và tìm cách thể hiện sao cho dễ hiểu, hấp dẫn. Từ một địa danh quen thuộc, các em tìm hiểu thêm về lịch sử hình thành, giá trị văn hóa, cảnh quan và những câu chuyện gắn với cộng đồng. Nhờ vậy, kiến thức không còn nằm rời rạc trong sách vở mà được kết nối thành hiểu biết cụ thể về vùng đất mình đang sống.

Đặc biệt, tại không gian tìm hiểu nghệ thuật Hát Xoan An Thái, học sinh không chỉ được quan sát, tìm hiểu những thông tin về nguồn gốc, đặc trưng và giá trị của di sản mà còn có cơ hội trực tiếp thưởng thức những làn điệu Hát Xoan được biểu diễn trên sân khấu. Trong không gian nghệ thuật sống động, tiếng hát, nhịp phách cùng cách thể hiện đặc trưng của loại hình dân ca vùng Đất Tổ đã mang đến cho các em một trải nghiệm chân thực và giàu cảm xúc.

image007-2962.jpg
Trải nghiệm tái hiện không gian văn hoá tháp Bình Sơn.
image009-5902.jpg
Không gian văn hoá phường xoan An Thái.
image015.jpg
Phụ huynh và HS cùng tham gia hát xoan điệu mò cá.

Được tận mắt chứng kiến, lắng nghe những làn điệu Hát Xoan vang lên trong buổi biểu diễn trực tiếp, học sinh có dịp cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của một di sản văn hóa phi vật thể đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đây cũng là cách để những giá trị tưởng chừng xa xôi trong trang sách trở nên gần gũi, giúp các em hiểu rằng di sản không chỉ là những tư liệu cần ghi nhớ mà còn là một phần sống động của đời sống cộng đồng.

Bên cạnh di sản và cảnh quan, văn hóa còn được khám phá từ những điều gần gũi trong đời sống thường ngày. Khu ẩm thực “Hương vị Đất Tổ” của các lớp giới thiệu những món ăn, thức uống và sản phẩm gắn với văn hóa địa phương và văn hóa Việt Nam. Đằng sau mỗi món ăn không chỉ có nguyên liệu, cách chế biến mà còn là câu chuyện về phong tục, tập quán và thói quen sinh hoạt của cộng đồng.

Từ tìm hiểu nguồn gốc, lựa chọn nguyên liệu đến giới thiệu sản phẩm, học sinh có dịp tiếp cận văn hóa bằng một góc nhìn khác: văn hóa không chỉ hiện diện trong những giá trị lớn lao mà còn được lưu giữ trong chính những điều bình dị của cuộc sống.

image017.jpg
Khu ẩm thực “Hương vị Đất Tổ” giới thiệu những món ăn, sản phẩm gắn với văn hóa địa phương.

Trao truyền giá trị, khơi dậy trách nhiệm của thế hệ trẻ

Một yêu cầu quan trọng trong giáo dục văn hóa là làm sao để học sinh không chỉ biết, mà còn có khả năng giới thiệu và lan tỏa những giá trị đã tìm hiểu. Khi được trực tiếp xây dựng nội dung, thể hiện ý tưởng và chia sẻ hiểu biết với người khác, các em có thêm cơ hội trở thành chủ thể trong hành trình kết nối di sản với đời sống hôm nay.

Tại chương trình “Đất Tổ ngàn năm - Kết nối và vươn mình”, hoạt động văn nghệ, biểu diễn và sân khấu hóa cũng được học sinh chủ động lựa chọn, sáng tạo. Hát, múa, dân vũ, hoạt cảnh, tiểu phẩm, thơ, rap, kể chuyện... trở thành những hình thức chuyển tải nội dung văn hóa gần gũi với lứa tuổi. Qua đó, các giá trị truyền thống có thêm cơ hội được tiếp cận bằng ngôn ngữ nghệ thuật của thế hệ trẻ.

Cùng với việc giới thiệu di sản, chương trình còn gắn với chủ đề “13 giá trị - Một hành trình: Tri ân và vươn mình”, lan tỏa các thông điệp về lòng biết ơn, tinh thần đoàn kết, ý thức trách nhiệm, tôn trọng, tự hào, sẻ chia, giữ gìn, sáng tạo, cống hiến, nhân ái, bản lĩnh, kết nối và khát vọng. Những giá trị này được thể hiện qua các hoạt động trải nghiệm, tiết mục và sản phẩm do học sinh thực hiện.

Từ quá trình chuẩn bị đến tổ chức, học sinh có cơ hội rèn luyện kỹ năng tìm kiếm, chọn lọc thông tin, giao tiếp, hợp tác, làm việc nhóm, thuyết trình và ứng dụng công nghệ. Đây cũng là những năng lực cần thiết để các em tiếp tục tìm hiểu, giới thiệu và lan tỏa các giá trị văn hóa trong môi trường học tập cũng như đời sống.

Sau chương trình, hoạt động truyền thông, triển lãm số và giới thiệu sản phẩm tiêu biểu tiếp tục được triển khai đến hết ngày 24/11/2026. Việc duy trì các hình thức giới thiệu này góp phần lưu giữ kết quả trải nghiệm, đồng thời đưa những nội dung văn hóa học sinh khám phá đến gần hơn với cộng đồng.

image019.jpg
Tiểu phẩm sân khấu hóa hình tượng Vua Hùng vi hành, gặp gỡ và gửi gắm lời căn dặn tới thế hệ học sinh hôm nay.

Ông Phạm Văn Giềng chia sẻ, giá trị của một hoạt động giáo dục văn hóa không chỉ nằm ở sản phẩm hoàn thành hay những tiết mục biểu diễn mà còn ở nhận thức được hình thành sau quá trình trải nghiệm. Khi biết thêm về một di sản, hiểu câu chuyện phía sau một phong tục hay trực tiếp lắng nghe một làn điệu dân ca, học sinh có thêm cơ hội cảm nhận, trân trọng những giá trị văn hóa quanh mình. Đó chính là bước khởi đầu của ý thức gìn giữ bản sắc quê hương.

Khi thế hệ trẻ được trao cơ hội tiếp xúc với di sản bằng trải nghiệm thực tế, các em không chỉ hiểu hơn về cội nguồn mà còn có thêm động lực để gìn giữ và lan tỏa những giá trị truyền thống. Bởi di sản chỉ thực sự trường tồn khi được tiếp nối trong nhận thức, tình yêu và hành động của mỗi thế hệ hôm nay”, ông Phạm Văn Giềng cho hay.

Theo giaoducthoidai.vn
https://giaoducthoidai.vn/khi-hoc-sinh-tro-thanh-nguoi-ke-chuyen-van-hoa-post800451.html
Copy Link
https://giaoducthoidai.vn/khi-hoc-sinh-tro-thanh-nguoi-ke-chuyen-van-hoa-post800451.html
Bài liên quan
Trường học lan tỏa nét đẹp văn hóa Việt qua hoạt động trải nghiệm
Từ lẵng hoa tri ân đến trò chơi dân gian sôi nổi, học sinh Trường Tiểu học Quảng Hưng được trải nghiệm, khám phá và lan tỏa nét đẹp văn hóa Việt.

(0) Bình luận
Nổi bật Giáo dục thủ đô
Đừng bỏ lỡ
Mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO
Khi học sinh trở thành người kể chuyện văn hóa