Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học: Khuyến khích các mô hình xã hội hóa minh bạch

Xã hội hóa việc dạy học Tiếng Anh - cần ghi nhận những mô hình ưu việt

Tại Quyết định số 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045" và Quyết định số 2732/QĐ-TTg ngày 16/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025-2035, định hướng đến năm 2045" nhấn mạnh: Nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh, dạy học bằng tiếng Anh, xây dựng hệ sinh thái ngôn ngữ tiếng Anh trong trường học; tạo môi trường thuận lợi nhất để tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Nhìn từ thực tế hiện nay, muốn thực hiện tốt chủ trương đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đòi hỏi đội ngũ giáo viên đủ số lượng và được đào tạo bài bản. Để đạt mục tiêu đến năm 2045 đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, ngành giáo dục cần bổ sung khoảng 22.000 giáo viên đến năm 2030. Cụ thể, theo tính toán của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cần bổ sung khoảng 12.000 giáo viên tiếng Anh mầm non, gần 10.000 giáo viên tiểu học, đồng thời bồi dưỡng ít nhất 200.000 giáo viên có khả năng giảng dạy bằng tiếng Anh đến năm 2030.

Một vấn đề cũng gây rất nhiều trăn trở thời gian qua là chương trình tiếng Anh phổ thông hiện nay vẫn tập trung nhiều vào ngữ pháp và kỹ năng đọc, viết để phục vụ thi cử. Điều này dẫn đến thực trạng học sinh có thể giỏi lý thuyết nhưng yếu về phản xạ nghe-nói. Việc đưa giáo viên nước ngoài, giáo viên bản ngữ, giáo viên Việt Nam từ các trung tâm vào trường học thông qua các đơn vị liên kết được xem là một giải pháp phù hợp tạo ra môi trường tương tác thực hành tiếng Anh thường xuyên.

Như vậy, việc tăng cường xã hội hóa trong triển khai thực hiện các chương trình theo nhu cầu của học sinh, phụ huynh, trong đó có tiếng Anh nhằm góp phần hiện thực hóa chủ trương đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai hiện đang đứng trước nhiều thuận lợi lớn, khi có nhiều cơ chế, chính sách "mở đường". Theo đó, huy động các nguồn lực, phát huy tối đa các điều kiện, nguồn lực hiện có, nhân rộng mô hình tốt, tạo sự lan tỏa trong xã hội; đẩy mạnh xã hội hoá trong việc dạy học tiếng Anh và tổ chức dạy học các môn học, hoạt động giáo dục bằng tiếng Anh. Đặc biệt, việc đưa giáo viên nước ngoài vào trường học thông qua đơn vị liên kết được xem là giải pháp phù hợp tạo ra môi trường tương tác quốc tế cho học sinh giai đoạn hội nhập toàn cầu.

Ngành giáo dục và đào tạo Hà Nội đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Khi đội ngũ giáo viên được nâng chuẩn, phương pháp dạy và học đổi mới, môi trường học tập song ngữ được mở rộng, Thủ đô sẽ có thế hệ học sinh tự tin, năng động, đủ năng lực hội nhập quốc tế và làm chủ tương lai trong thời đại toàn cầu hóa.

Theo quy định chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, ngoại ngữ được triển khai bắt buộc từ lớp 3. Tuy nhiên, nhận thấy rõ tầm quan trọng của môn học này trong xu hướng hội nhập toàn cầu, nên tại một số nhà trường, một số địa phương, đơn cử như một số trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Nội đã nỗ lực để đưa tiếng Anh vào cho học sinh được làm quen ngay từ lớp 1 dưới hình thức liên kết. Nhờ được làm quen với tiếng Anh sớm, các em không chỉ tiếp thu nhanh hơn, mà còn phát triển khả năng giao tiếp, tư duy mở và tự tin hơn trong môi trường học tập hiện đại.

Cần hoàn thiện thể chế chính sách để các chương trình liên kết giáo dục triển khai hiệu quả

Trong tình hình hiện tại, một trong những nhiệm vụ và giải pháp cần phải triển khai, đó là: Xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Trong đó, xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ và triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy xã hội hoá, huy động các nguồn lực để hiện đại hóa môi trường dạy học tiếng Anh trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Tại thông tư 21/2018/TT-BGD&ĐT về quy chế tổ chức và hoạt động của trường tiểu học, trung học.. cho phép các trường được liên kết tổ chức các hoạt động giáo dục, đào tạo theo quy định của pháp luật, miễn là không ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục chính khóa.

Mặt khác, Chính phủ đã ban hành Nghị định 222/2025/NĐ-CP ngày 08/08/2025 quy định dạy và học bằng tiếng nước ngoài trong giáo dục tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho phép các trường phổ thông sử dụng tiếng nước ngoài để giảng dạy (bao gồm cả các chương trình nâng cao chuẩn quốc tế. Đây là văn bản cho thấy Nhà nước khuyến khích việc tiếp cận các chương trình và giáo trình quốc tế. "Hoạt động này hoàn toàn nằm trong mục tiêu của Kế hoạch 28/KH-UBND của UBND Thành phố Hà Nội về việc đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học và huy động nguồn lực xã hội để nâng cao chất lượng ngoại ngữ cho học sinh."

Bên cạnh đó, Công văn số 4567/BGDĐT-GDPT ngày 05/8/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn tổ chức dạy học 2 buổi/ngày đối với giáo dục phổ thông năm học 2025-2026 cũng nêu rõ, buổi 2 là thời gian để tổ chức các hoạt động giáo dục bổ trợ, phát triển năng lực, bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh chưa đạt theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục tài chính, giáo dục nghệ thuật, thể chất, STEM/STEAM, hướng nghiệp, trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ... theo định hướng phát triển toàn diện phù hợp với tâm sinh lý học sinh ở từng cấp học. Việc tổ chức buổi 1, buổi 2 có thể linh hoạt về thời gian, cân đối về thời lượng (không cố định sáng là buổi 1 và chiều là buổi 2), phù hợp với điều kiện của từng nhà trường…

Nhìn vào hệ thống quy phạm văn bản ban hành ở trên, cho thấy hệ thống quy phạm pháp luật cũng đã hướng dẫn khá rõ ràng cho mô hình liên kết trong trường học, đặc biệt đối với việc giảng dạy các chương trình tiếng Anh… Và tinh thần của hệ thống văn bản hướng dẫn nào cũng đều được hiểu các hoạt động liên kết giáo dục phải dựa trên tinh thần tự nguyện và minh bạch để đảm bảo hiệu quả cũng như sự lành mạnh của môi trường giáo dục. Tuy nhiên, để mô hình được triển khai đồng bộ, hiệu quả và giảm thiểu được tối đa những "hạt sạn" thì cần hoàn thiện thể chế, chính sách cũng như hành lang pháp lý để các trường học nói riêng, ngành giáo dục nói chung triển khai mô hình đạt được hiệu quả như mong đợi cho cả phụ huynh và nhà trường.

Hà Nội – dẫn đầu cả nước về phổ điểm tiếng Anh nhờ tận dụng đúng đắn chính sách xã hội hóa giáo dục

Năm học 2024-2025, Giáo dục Thủ đô Hà Nội đã ghi nhận cột mốc đáng tự hào khi vươn lên dẫn đầu cả nước về phổ điểm tiếng Anh bình quân trong kỳ thi Tốt nghiệp THPT. Thành tích này không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của một quá trình dài đổi mới tư duy, đặc biệt là sự mạnh dạn triển khai các chương trình tiếng Anh theo chuẩn đầu ra quốc tế tại các trường công lập. Đây chính là bước đi then chốt, cụ thể hóa Kết luận 91 của Bộ Chính trị về "Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai" và Đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2025-2030, tầm nhìn 2045 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Trong năm học 2023-2024, Tổng số thí sinh miễn thi tiếng Anh năm 2024 (cả nước): 66.927 thí sinh trong đó số thí sinh Hà Nội được miễn thi năm 2024: 21.554 thí sinh, chiếm 32% cả nước. Tháng 9 năm 2025, gần 7.000 sinh viên nhập học đã đạt chuẩn đầu ra tiếng Anh, trong số này, có hơn 5.800 thí sinh có chứng chỉ IELTS 6.5 trở lên.

Những thành tích cá nhân đạt chứng chỉ quốc tế và tham gia các sân chơi tiếng Anh trong nước khu vực và trên thế giới đã khẳng định thành công chung của Giáo dục Thủ đô là minh chứng rõ nhất cho hiệu quả của việc đưa chương trình chuẩn quốc tế vào trường công lập. Các em học sinh Thủ đô không chỉ đạt điểm cao trong các kỳ thi trong nước mà còn tự tin hội nhập quốc tế. Những con số tăng trưởng mạnh mẽ này là minh chứng không thể phủ nhận cho sự đúng đắn của chính sách xã hội hóa giáo dục, đồng thời khẳng định tầm nhìn xa của các nhà quản lý giáo dục Thủ đô.

Chương trình tiếng Anh chuẩn quốc tế không chỉ giúp học sinh giỏi đạt thành tích cao hơn, mà còn là giải pháp căn cơ để nâng cao chất lượng đại trà, hiện thực hóa mục tiêu chung: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, tạo ra những công dân toàn cầu ngay tại trường học công lập.

Thành công này đang giảm bớt khoảng cách về chất lượng học tiếng Anh giữa học sinh trường công lập và trường tư thục, đảm bảo mọi học sinh, bất kể điều kiện kinh tế, đều có cơ hội tiếp cận nền giáo dục chất lượng cao, hiện thực hóa mục tiêu chung: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam trong kỷ nguyên toàn cầu hóa.