Gửi bình luận
Trong bối cảnh nhiều vấn đề mới nảy sinh, việc củng cố “tam giác giáo dục” - gia đình, nhà trường, xã hội - trở thành yếu tố then chốt để tạo môi trường học tập an toàn, lành mạnh, toàn diện.
Ông Hoàng Đức Minh - Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT), chia sẻ những vấn đề cốt lõi xoay quanh sự phối hợp giữa ba lực lượng giáo dục này.
- Ông đánh giá thế nào về tầm quan trọng của việc phối hợp gia đình - nhà trường - xã hội trong tư vấn, hỗ trợ và giáo dục học sinh hiện nay?
- Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội là vô cùng cần thiết, tạo ra môi trường giáo dục thống nhất, toàn diện thúc đẩy sự phát triển của học sinh về mọi mặt. Nhà trường, gia đình và xã hội luôn được coi là “tam giác giáo dục” tư vấn, hỗ trợ, giáo dục quan trọng đối với học sinh.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Giáo dục trong nhà trường dù tốt mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn”. Sự phối hợp này bảo đảm sự nhất quán trong giáo dục, hỗ trợ học sinh phát triển hài hòa về trí tuệ, nhân cách và thể chất; đồng thời giúp nhà trường và gia đình tăng cường hiểu biết lẫn nhau, từ đó đưa ra những phương pháp giáo dục hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của thời đại hội nhập.
Gia đình đóng vai trò là nền tảng đầu tiên, định hình phẩm chất, thói quen và tư duy của học sinh. Trong khi đó, nhà trường cung cấp môi trường học thuật và rèn luyện kỹ năng chuyên sâu. Xã hội lại là môi trường thực tế quan trọng, giúp học sinh hoàn thiện kỹ năng sống, có sự chi phối lớn trong suy nghĩ và hành động của các em.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội còn giúp giải quyết những thách thức lớn trong giáo dục hiện đại, từ việc khắc phục các vấn đề tâm lý, quản lý áp lực học tập, cho đến định hướng nghề nghiệp trong tương lai. Đây không chỉ là cách bảo đảm chất lượng giáo dục mà còn là nền tảng để xây dựng thế hệ học sinh sẵn sàng thích ứng với yêu cầu của thời đại hội nhập, sáng tạo và phát triển bền vững.
Việc phối hợp giữa nhà trường - gia đình và xã hội trong tư vấn, hỗ trợ và giáo dục học sinh có mục đích:
Thứ nhất, tạo môi trường giáo dục nhất quán và toàn diện. Khi nhà trường, gia đình và xã hội cùng phối hợp, học sinh sẽ được hưởng lợi từ một môi trường giáo dục thống nhất, nơi các giá trị, kỹ năng và kiến thức được truyền tải một cách hài hòa.
Thứ hai, hiểu rõ và tư vấn, hỗ trợ học sinh hiệu quả. Sự phối hợp giúp nhà trường thu thập thông tin chi tiết về học sinh từ gia đình, từ đó hiểu rõ hơn về sở thích, điểm mạnh, điểm yếu, các vấn đề các em đang gặp phải. Điều này là cơ sở để nhà trường, gia đình xây dựng các chiến lược học tập cá nhân hóa, giúp học sinh tiến bộ.
Thứ ba, giải quyết các thách thức giáo dục hiện đại. Sự liên kết chặt chẽ này giúp giải quyết các vấn đề phức tạp trong giáo dục hiện đại như tâm lý học sinh, áp lực học tập, định hướng nghề nghiệp trong tương lai.
Thứ tư, nâng cao chất lượng giáo dục. Việc phối hợp giúp nhà trường điều chỉnh mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục để đáp ứng yêu cầu ngày càng thay đổi của xã hội, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và hình thành nhân cách học sinh một cách chuẩn mực.
Thứ năm, bảo đảm an toàn và lành mạnh. Sự phối hợp giúp bảo đảm an ninh, an toàn, trật tự xã hội tại khu vực trường học, đồng thời tạo ra một môi trường học tập, sinh hoạt lành mạnh, hạnh phúc, giúp học sinh tham gia vào các hoạt động tích cực.
- Thời gian qua, công tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội đã đạt được những kết quả nổi bật nào?
- Có thể thấy, công tác phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội trong tư vấn, hỗ trợ và giáo dục học sinh thời gian qua đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét, phát huy vai trò của các lực lượng xã hội trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo. Cấp ủy, chính quyền các cấp và đặc biệt là ngành Giáo dục đã quan tâm chỉ đạo, triển khai nhiều giải pháp cụ thể, quyết liệt, tạo nền tảng để hoạt động phối hợp ngày càng đi vào thực chất, đạt được những kết quả tích cực.
Nhận thức của phụ huynh về quyền, nghĩa vụ của trẻ em, về mục tiêu giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ được nâng cao. Nhiều hình thức thu hút sự tham gia của gia đình trong công tác giáo dục của nhà trường được triển khai phù hợp hơn. Các gia đình đã quan tâm đến giáo dục và chủ động gặp gỡ, phối hợp, trao đổi thông tin với nhà trường nhiều hơn trong giải quyết các vấn đề trong tư vấn, hỗ trợ, giáo dục học sinh...
Các Sở GD&ĐT đã tham mưu UBND tỉnh/thành phố ban hành kế hoạch thực hiện công tác phối hợp nhà trường, gia đình, xã hội với các hoạt động thiết thực, phù hợp với yêu cầu giáo dục, đào tạo và điều kiện của nhà trường, địa phương. Một số Sở GD&ĐT xây dựng quy chế phối hợp với các sở, ban, ngành đoàn thể và chính quyền địa phương trong quản lý và giáo dục; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác chỉ đạo; ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ phối hợp nhà trường, gia đình và xã hội trong công tác tư vấn, hỗ trợ, giáo dục học sinh.
Nhiều cơ sở giáo dục khi xây dựng kế hoạch năm học, đã chú trọng thiết lập mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội thông qua giáo viên chủ nhiệm, sổ liên lạc điện tử và các nền tảng mạng xã hội (Zalo, Facebook, email…).
Trong đó, vai trò của giáo viên vô cùng quan trọng, không chỉ làm nhiệm vụ chăm sóc nuôi dưỡng, tổ chức các hoạt động giáo dục, mà còn phải quản lý, theo dõi sát sao sự tiến bộ của học sinh, nhất là các em có hoàn cảnh đặc biệt. Nhiều giáo viên tâm huyết đã chủ động đến thăm gia đình học sinh, đặc biệt là các em có hoàn cảnh khó khăn, nhằm hiểu rõ hơn về điều kiện sống, tâm lý, nhu cầu của các em, từ đó có biện pháp giáo dục phù hợp và kịp thời.
Mặt khác, mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội thể hiện rõ qua hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh trường và lớp. Nhiều trường học đã duy trì hiệu quả hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh giúp nhà trường thực hiện tốt công tác tư vấn, hỗ trợ, quản lý, giáo dục học sinh, công tác xã hội hóa giáo dục...
Các nhà trường chỉ đạo giáo viên, nhân viên và người lao động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể địa phương trong tư vấn, hỗ trợ và giáo dục học sinh; tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao; giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống; tư vấn tâm lý, công tác xã hội; xây dựng Bộ quy tắc ứng xử; giáo dục quốc phòng, an ninh, pháp luật, ý thức công dân và phòng chống các tệ nạn. Những hoạt động này góp phần tạo môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, giúp học sinh phát triển nhân cách toàn diện.
- Bên cạnh những kết quả đạt được, theo ông, đâu là những vấn đề còn hạn chế trong công tác phối hợp giữa các lực lượng giáo dục?
- Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, công tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội trong tư vấn, hỗ trợ, giáo dục học sinh vẫn còn những tồn tại, hạn chế.
Thứ nhất là thiếu sự đồng bộ: Có sự khác biệt trong phương pháp giáo dục giữa các môi trường gia đình, nhà trường và xã hội, dẫn đến những ảnh hưởng không thống nhất đến sự phát triển của học sinh.
Thứ hai là thiếu thông tin kịp thời: Thông tin về tình hình học tập, cũng như các vấn đề phát sinh trong quá trình học tập, đôi khi không được nhà trường thông báo kịp thời đến gia đình, hoặc ngược lại.
Thứ ba, thiếu sự gắn kết: Sự phối hợp giữa ba môi trường còn mang tính hình thức, chưa có sự gắn kết chặt chẽ và xuyên suốt trong các hoạt động giáo dục.
Thứ tư, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác quản lý học sinh còn chưa đáp ứng được thực tiễn.
Thứ năm, vẫn còn nhiều gia đình, phụ huynh chưa nhận thức đúng, đầy đủ vai trò phối hợp giáo dục giữa gia đình, nhà trường.
Thứ sáu, việc phối hợp giữa các bộ, ngành liên quan, các tổ chức chính trị - xã hội với ngành Giáo dục trong tư vấn, hỗ trợ, giáo dục cho học sinh ở nhiều địa phương chưa hiệu quả, đồng bộ.
Thứ bảy, giáo dục nhân cách, đạo đức lối sống cho học sinh chưa được coi trọng dẫn đến những hành vi lệch chuẩn của học sinh như: Vi phạm pháp luật, lối sống hưởng thụ, bạo lực học đường,…
Thứ tám, việc phòng ngừa các vấn đề của học sinh trong học tập, tâm lý, pháp luật, kỹ năng sống, hướng nghiệp… chưa được quan tâm mà chỉ mới chú ý đến việc giải quyết hậu quả…
- Từ thực trạng nêu trên, Bộ GD&ĐT có những giải pháp nào nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp nhà trường - gia đình - xã hội?
- Để khắc phục những tồn tại, hạn chế và tăng cường các kết quả đạt được trong công tác phối hợp nhà trường, gia đình, xã hội, Bộ GD&ĐT sẽ rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy định về công tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội trong công tác tư vấn, hỗ trợ, giáo dục học sinh.
Bộ GD&ĐT đồng thời quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc các địa phương, các cơ sở giáo dục xây dựng và ban hành Quy chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội trong tư vấn, hỗ trợ, giáo dục học sinh. Các địa phương, cơ sở giáo dục cũng cần tiếp tục thực hiện nghiêm các quy định của Luật Giáo dục 2019, đặc biệt là quy định về công tác phối hợp nhà trường, gia đình, xã hội.
Tập trung thực hiện tốt mục tiêu giáo dục toàn diện, chú trọng công tác quản lý và giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tư vấn tâm lý, công tác xã hội, văn hóa ứng xử, giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa, giáo dục pháp luật và ý thức trách nhiệm công dân cho học sinh. Đồng thời, chú trọng xây dựng môi trường học tập và rèn luyện tích cực; triển khai các biện pháp phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội trong bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, lành mạnh.
Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức, tập huấn, bồi dưỡng, nâng cao năng lực, kỹ năng thực hiện và phối hợp thực hiện cho người đứng đầu các cơ sở giáo dục, đội ngũ nhà giáo, cán bộ làm công tác quản lý giáo dục, đội ngũ cán bộ Đoàn, Hội, Đội và cha mẹ học sinh về ý nghĩa, vai trò của công tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội trong công tác tư vấn, hỗ trợ, giáo dục học sinh.
Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác phối hợp, quản lý và xử lý các vấn đề liên quan đến học sinh cũng cần được đẩy mạnh. Khuyến khích các trường tăng cường sử dụng công cụ, môi trường số và các nền tảng mạng xã hội để quản lý học sinh.
Bộ GD&ĐT sẽ chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan xây dựng môi trường học tập, rèn luyện tích cực, an toàn, lành mạnh, khuyến khích sự tham gia của gia đình và xã hội vào các hoạt động giáo dục ngoại khóa, phát triển kỹ năng cho học sinh. Tổ chức kiểm tra, giám sát, đánh giá kịp thời, hiệu quả công tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội. Biểu dương khen thưởng, nhân rộng mô hình tiêu biểu, cách làm hay trong công tác phối hợp.
- Trân trọng cảm ơn ông!
Nguyên tắc phối hợp giữa nhà trường - gia đình và xã hội trong tư vấn, hỗ trợ và giáo dục học sinh:
Bảo đảm sự thống nhất về quan điểm, nội dung, phương pháp giáo dục, nuôi dưỡng và chăm sóc sức khỏe nhằm thực hiện tốt các mục tiêu đã đề ra;
Tổ chức các hoạt động phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc thực hiện công tác giáo dục, nuôi dưỡng, chăm sóc sức khỏe trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các bên theo quy định của pháp luật;
Bảo đảm tính kỷ luật, kỷ cương và hiệu quả trong các hoạt động phối hợp nâng cao trách nhiệm của các bên.
