Gửi bình luận
Khi điểm học bạ chiếm 50% trong xét tốt nghiệp THPT, giải pháp bảo đảm tính khách quan, tránh “làm đẹp học bạ” càng được nhà trường chú trọng.
Từ kinh nghiệm triển khai trong thực tiễn, ông Nguyễn Minh Đạo - Hiệu trưởng Trường THPT Lam Kinh (Thanh Hóa) chia sẻ các giải pháp đồng bộ, từ quản lý, đến chuyên môn, giám sát, truyền thông.
Nhằm chuẩn hóa, minh bạch, giám sát chặt chẽ, ông Nguyễn Minh Đạo chia sẻ các giải pháp sau:
Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình kiểm tra, đánh giá. Theo đó, ban hành quy định nội bộ về kiểm tra, đánh giá theo đúng quy chế của Bộ GD&ĐT. Thống nhất trong toàn trường về tỷ lệ các hình thức đánh giá (thường xuyên, định kỳ, thực hành, dự án…) và cách tính điểm trung bình môn, học kỳ, năm học. Mỗi bài kiểm tra định kỳ phải có ma trận đề, bảng đặc tả, đáp án, hướng dẫn chấm chi tiết; giảm sự tùy tiện, cảm tính trong cho điểm.
Thứ hai, tăng cường vai trò của tổ/nhóm chuyên môn với việc thực hiện ra đề chung theo tổ chuyên môn đối với kiểm tra định kỳ (giữa kỳ, cuối kỳ). Khi chấm bài, thực hiện chấm chéo giữa các giáo viên và thảo luận thống nhất thang điểm trước khi chấm; tiến hành phân tích phổ điểm sau mỗi đợt kiểm tra để phát hiện bất thường.
Thứ ba, kiểm tra, giám sát nội bộ thường xuyên. Theo đó, Ban giám hiệu, tổ kiểm tra nội bộ duyệt đề kiểm tra trước khi tổ chức; kiểm tra xác suất bài chấm, sổ điểm, học bạ; so sánh điểm học bạ với kết quả kiểm tra chung và điểm học bạ với kết quả thi tốt nghiệp, từ đó phát hiện sớm dấu hiệu nâng điểm không phù hợp.
Thứ tư, đổi mới phương pháp đánh giá theo năng lực với việc áp dụng rubric đánh giá rõ ràng đối với bài thuyết trình, dự án học tập, thực hành, trải nghiệm; kết hợp nhiều minh chứng, như sản phẩm học tập, quá trình tham gia, mức độ tiến bộ… Điểm số luôn gắn với minh chứng cụ thể, khó “làm đẹp” cảm tính.
Thứ năm, nâng cao đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm giáo viên. Nhà trường quán triệt quan điểm “đánh giá trung thực là bảo vệ uy tín nhà trường và quyền lợi lâu dài của học sinh”; gắn trách nhiệm đánh giá với xếp loại thi đua giáo viên, đánh giá viên chức cuối năm; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định đánh giá.
Thứ sáu, tăng cường minh bạch và phối hợp với phụ huynh. Việc này được tiến hành thông qua công khai quy chế đánh giá, cách tính điểm, lịch kiểm tra; thông tin kết quả học tập định kỳ, kịp thời cho phụ huynh; tiếp nhận và xử lý phản ánh theo quy trình rõ ràng, có biên bản.
Thứ bảy, phối hợp với cơ quan quản lý cấp trên nhằm thực hiện nghiêm các đợt thanh tra, kiểm tra chuyên đề; kiểm tra chéo giữa các trường (nếu có); chủ động tự rà soát trước mỗi kỳ xét tốt nghiệp.
Thứ tám, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điểm, cụ thể: Sử dụng phần mềm quản lý điểm, học bạ điện tử, có nhật ký chỉnh sửa điểm và phân quyền rõ ràng người nhập, người duyệt; hạn chế việc sửa điểm thủ công, sửa không có minh chứng.
Đặc biệt nhấn mạnh giải pháp ứng dụng công nghệ, ông Nguyễn Minh Đạo cho rằng, công nghệ có thể hỗ trợ nhà trường trên các phương diện sau:
Một là, số hóa toàn bộ quy trình quản lý điểm và học bạ: Triển khai học bạ điện tử, sổ điểm điện tử thống nhất trong toàn trường; mỗi thao tác nhập điểm, sửa điểm, duyệt điểm đều được ghi nhận nhật ký cụ thể về thời gian, người thực hiện, lý do. Điều này giảm can thiệp chủ quan, tăng khả năng truy vết và giải trình.
Hai là, phân quyền rõ ràng, kiểm soát chặt chẽ. Giáo viên bộ môn nhập điểm; tổ trưởng chuyên môn kiểm tra, đối chiếu; Ban giám hiệu phê duyệt, khóa điểm. Cách làm này hạn chế tối đa việc sửa điểm sau khi đã khóa hệ thống, chỉ mở khi có quyết định và biên bản.
Ba là, chuẩn hóa dữ liệu và minh chứng đánh giá. Mỗi điểm số gắn với minh chứng số: Đề kiểm tra, ma trận, bài làm của học sinh (scan, ảnh, file), chấm điểm; lưu trữ trên hệ thống dùng chung, dễ tra cứu khi cần thanh tra, kiểm tra.
Bốn là, phân tích dữ liệu để phát hiện bất thường. Theo đó, sử dụng phân tích dữ liệu học tập (learning analytics) để so sánh phổ điểm giữa các lớp, các giáo viên; phát hiện môn/lớp có điểm trung bình tăng bất thường; đối chiếu dữ liệu nhiều năm, nhiều kỳ để đánh giá xu hướng. Như vậy, công nghệ trở thành “cảnh báo sớm” chống làm đẹp học bạ.
Năm là, tăng tính minh bạch với học sinh và phụ huynh. Nhà trường cung cấp tài khoản truy cập cho học sinh, phụ huynh (xem điểm theo thời gian thực; xem nhận xét, tiêu chí đánh giá); từ đó, giảm khiếu nại cảm tính vì thông tin rõ ràng, kịp thời.
Sáu là, hỗ trợ đánh giá quá trình, đánh giá vì sự tiến bộ. Việc ứng dụng phần mềm học tập để ghi nhận mức độ tham gia học tập, lưu vết quá trình làm bài và nộp bài, cho phép đánh giá đa dạng (dự án, thuyết trình, sản phẩm học tập số). Như vậy, điểm số dựa trên quá trình, không chỉ kết quả cuối.
Bảy là hỗ trợ công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra. Khi ứng dụng công nghệ, nhà trường có thể trích xuất dữ liệu nhanh, có đầy đủ minh chứng số khi có yêu cầu kiểm tra; giảm áp lực giấy tờ thủ công, tăng tính chính xác.
Tám là, thúc đẩy văn hóa minh bạch, trách nhiệm giải trình. Công nghệ không thay thế con người nhưng buộc con người tuân thủ quy trình, giảm “vùng mờ” trong đánh giá; từng giáo viên, tổ chuyên môn, lãnh đạo đều có trách nhiệm số với dữ liệu mình tạo ra.
“Ứng dụng công nghệ và dữ liệu số giúp nhà trường chuẩn hóa, minh bạch, kiểm soát, phân tích toàn bộ quá trình đánh giá học sinh. Khi mọi điểm số đều có dữ liệu, minh chứng và lịch sử rõ ràng, hiện tượng “làm đẹp học bạ” sẽ bị hạn chế tối đa, đồng thời nâng cao uy tín và chất lượng giáo dục của nhà trường trong dài hạn”, ông Nguyễn Minh Đạo cho hay.
