Giáo dục Việt Nam trước yêu cầu bứt phá: Bài học thực tiễn và giải pháp

Hiếu Nguyễn 09/01/2026 13:00

Nhìn lại chặng đường từ Đại hội XIII, kết quả đạt được cùng hạn chế, bất cập còn tồn tại gợi mở nhiều bài học kinh nghiệm có giá trị cho ngành Giáo dục.

Cô trò Trường THPT Võ Văn Kiệt, Vĩnh Long. Ảnh: NTCC
Cô trò Trường THPT Võ Văn Kiệt, Vĩnh Long. Ảnh: NTCC

Trên cơ sở đó, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong nhiệm kỳ tới được xác định nhằm khắc phục khó khăn, hạn chế, hướng tới mục tiêu tạo đột phá về chất lượng, hiệu quả, công bằng giáo dục.

5 bài học kinh nghiệm từ nhiệm kỳ 2021-2025

Từ thực tiễn nhiệm kỳ 2021-2025, Bộ GD&ĐT đã rút ra 5 bài học quan trọng cho triển khai nhiệm kỳ mới.

Thứ nhất, xây dựng kế hoạch là nhiệm vụ quan trọng nhất trong công tác quản lý và là cơ sở để thúc đẩy thực hiện các mục tiêu đề ra. Kế hoạch nhiệm vụ cần được xây dựng linh hoạt, khả thi; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc thực hiện kế hoạch để kịp thời có những giải pháp tháo gỡ.

Thứ hai, thường xuyên rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉ đạo, điều hành để tạo khung pháp lý và kịp thời đôn đốc, tháo gỡ, giải quyết những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn; tăng cường tuyên truyền phổ biến, giải đáp các vướng mắc, tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai thực hiện chính sách.

Thứ ba, ưu tiên xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, có năng lực phẩm chất tốt, tinh thần trách nhiệm cao, có khả năng thích ứng với sự thay đổi; có chính sách đãi ngộ, tôn vinh xứng đáng để nhà giáo yên tâm cống hiến, tận tụy với nghề.

Thứ tư, tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn ngân sách Nhà nước đầu tư cho giáo dục và đào tạo (GD-ĐT); tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút nguồn lực. Thực hiện việc sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở GD-ĐT theo lộ trình, phù hợp với việc cân đối, bố trí các nguồn lực, điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, đảm bảo chất lượng GD-ĐT.

Thứ năm, truyền thông hiệu quả, tạo sự đồng thuận của toàn xã hội trong công cuộc đổi mới GD-ĐT. Công tác truyền thông, tuyên truyền bảo đảm song hành với các hoạt động GD-ĐT, tạo sự đồng thuận trước hết là của các thầy giáo, cô giáo, cán bộ quản lý giáo dục các cấp.

Cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, cơ sở giáo dục với các cơ quan thông tấn, báo chí, phát thanh - truyền hình ở Trung ương và địa phương để cùng đồng hành trong tuyên truyền chủ trương, chỉ đạo và hoạt động của ngành Giáo dục.

giao-duc-viet-nam-truoc-yeu-cau-but-pha2.jpg
Ảnh minh họa INT.

9 định hướng công tác nhiệm kỳ 2026-2030

Báo cáo tổng kết công tác năm 2025, nhiệm kỳ 2021-2025, định hướng công tác nhiệm kỳ 2026-2030 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của ngành Giáo dục đưa ra 9 dự kiến định hướng công tác nhiệm kỳ 2026-2030.

Một là, đổi mới và hoàn thiện đồng bộ hệ thống luật pháp, cơ chế, chính sách về phát triển GD-ĐT.

Hai là, triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển GD-ĐT. Phát triển toàn diện giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, trọng tâm là giáo dục mầm non và giáo dục tiểu học. Có chính sách ưu tiên phát triển các đại học quốc gia, đại học vùng, cơ sở giáo dục đại học trọng điểm trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới quốc gia ngang tầm các nước tiên tiến.

Ba là, đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng mở, liên thông giữa các phương thức, trình độ, cấp học. Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực, thể lực và phẩm chất người học, chuẩn hoá chất lượng và kiểm soát chặt chẽ đầu ra.

Bốn là, đổi mới căn bản quản lý nhà nước về giáo dục, bảo đảm chất lượng, hiệu quả, đồng bộ, thống nhất, có sự phân công, phân cấp, phân quyền hợp lý.

Năm là, phát triển hài hoà giáo dục và đào tạo giữa các vùng, miền, giữa công lập và ngoài công lập; có chính sách ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn, các đối tượng chính sách.

Sáu là, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về giáo dục, chia sẻ kinh nghiệm và tham gia vào mạng lưới học tập toàn cầu; thu hút mạnh mẽ các nguồn lực cho giáo dục; khuyến khích các nhà giáo, nhà khoa học người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài tham gia đào tạo, nghiên cứu khoa học trong nước.

Bảy là, tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển các ngành công nghiệp, công nghệ chiến lược.

Tám là, đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập suốt đời, phát triển các mô hình, phương thức, phong trào học tập theo hướng đa dạng hoá, phù hợp với các đối tượng, từng địa phương.

Chín là, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của các thiết chế giáo dục cơ sở, hỗ trợ các trung tâm học tập cộng đồng, nhất là ở biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; tăng cường đào tạo từ xa.

giao-duc-viet-nam-truoc-yeu-cau-but-pha3.jpg
Ảnh minh họa INT.

Dự kiến 10 nhiệm vụ trọng tâm năm 2026

Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Nghị quyết của Quốc hội về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030. Đây cũng là năm tập trung đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và là năm Luật Nhà giáo, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) bắt đầu có hiệu lực.

Nhằm thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về GD-ĐT, thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra, Bộ GD&ĐT dự kiến xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm 2026 của ngành. Trong đó, nhiệm vụ quan trọng đầu tiên là hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về giáo dục; đổi mới quản trị nhà trường.

Cụ thể, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh đổi mới, tạo đột phá trong công tác xây dựng pháp luật về GD-ĐT; thể chế hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp được giao tại Nghị quyết số 71-NQ/TW; Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và các văn bản khác của Đảng về GD-ĐT.

Tập trung nguồn lực để triển khai thi hành các luật trong lĩnh vực GD-ĐT và các quy định về quản lý giáo dục theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đẩy mạnh rà soát, đánh giá, hoàn thiện hệ thống pháp luật; kịp thời phát hiện, xử lý các quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập, không còn phù hợp với thực tiễn và yêu cầu đổi mới giáo dục.

Cùng với đó, tăng cường, nâng cao chất lượng công tác kiểm tra việc thể chế hoá các chủ trương của Đảng và việc thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực GD-ĐT. Phát huy vai trò kiểm tra nội bộ ngay trong mỗi cơ quan, đơn vị, góp phần phòng ngừa vi phạm, chấn chỉnh kịp thời những sai sót, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh.

Sắp xếp, tổ chức lại, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập. Đổi mới công tác quản trị nhà trường theo hướng tăng quyền tự chủ, nâng cao trách nhiệm giải trình, phát huy dân chủ gắn với vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong các cơ sở GD-ĐT; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị trường học. Tiếp tục theo dõi, nắm bắt tình hình, hỗ trợ kịp thời chính quyền địa phương cấp xã thực hiện hiệu quả công tác quản lý nhà nước về giáo dục.

Cùng với hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về giáo dục, các nhiệm vụ quan trọng trong năm 2026 được Bộ GD&ĐT dự kiến, bao gồm: Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên; Bảo đảm công bằng trong cơ hội tiếp cận giáo dục có chất lượng cho người học; Phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới GD-ĐT;

Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, huy động các nguồn lực đầu tư để tăng cường cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng GD-ĐT; Đổi mới công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục quốc phòng an ninh và giáo dục thể chất, y tế trường học; Nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo; Tăng cường hội nhập quốc tế; Đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính; Thực hiện hiệu quả các phong trào thi đua và công tác truyền thông trong toàn ngành.

Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh nhiệm vụ triển khai thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi và tiếp tục phát triển Chương trình giáo dục mầm non.

Tổ chức thực hiện hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông bảo đảm tính khoa học, sư phạm; khai thác tối đa hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học giúp học sinh đạt được yêu cầu cần đạt theo quy định của chương trình. Thực hiện hiệu quả hướng dẫn dạy học 2 buổi/ngày đối với các cơ sở giáo dục phổ thông đủ điều kiện theo quy định. Chuẩn bị tốt điều kiện để từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học...

Theo giaoducthoidai.vn
https://giaoducthoidai.vn/giao-duc-viet-nam-truoc-yeu-cau-but-pha-bai-hoc-thuc-tien-va-giai-phap-post763316.html
Copy Link
https://giaoducthoidai.vn/giao-duc-viet-nam-truoc-yeu-cau-but-pha-bai-hoc-thuc-tien-va-giai-phap-post763316.html
Bài liên quan
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn: Giáo dục Việt Nam sẽ vận hành trên nền tảng một thể chế mới
Từ ngày 1/1/2026, bốn luật quan trọng trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo chính thức có hiệu lực, tạo nền tảng pháp lý mới cho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân. Nhân dịp đầu năm mới 2026, phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn về những kết quả nổi bật của ngành trong năm 2025, cũng như các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.

(0) Bình luận
Nổi bật Giáo dục thủ đô
Đừng bỏ lỡ
Mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO
Giáo dục Việt Nam trước yêu cầu bứt phá: Bài học thực tiễn và giải pháp