Giáo sư AI rời Canada về nước, mang theo hơn 200 công trình và 20 bằng sáng chế

Theo SCMP, hai thập kỷ trước, các công nghệ do Jie Liang phát triển tại Microsoft đã được tích hợp vào nhiều sản phẩm phổ biến trên toàn cầu, từ Windows Media Video Player cho tới định dạng đĩa Blu-ray, phục vụ hàng triệu người dùng.

Một thập kỷ sau, khi trở thành giáo sư tại Canada, ông chuyển hướng sang khởi nghiệp, phát triển hệ thống cảm biến thông minh hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi nhằm giải quyết bài toán già hóa dân số.

Theo Viện Công nghệ Phương Đông Ninh Ba (EIT), ông chính thức gia nhập trường từ tháng 1/2026 với vai trò giáo sư chủ nhiệm tại Khoa Khoa học và Công nghệ Điện tử, mang chuyên môn hàng đầu thế giới về nén hình ảnh và video trở lại quê nhà.

Trang chính thức của Đại học Simon Fraser (SFU, Canada) cho biết Jie Liang công tác tại trường từ năm 2004 và giữ chức danh giáo sư. Ông cũng là Viện sĩ Viện Hàn lâm Kỹ thuật Canada. SFU xác nhận giáo sư Liang đang nghỉ công tác từ tháng 1/2026, trùng với thời điểm ông đảm nhiệm vai trò mới tại Trung Quốc.

Hành trình học thuật quốc tế

Jie Liang được tuyển thẳng vào chương trình đặc biệt dành cho sinh viên năng khiếu của Đại học Giao thông Tây An năm 1988 và chuyển sang ngành kỹ thuật điện năm 1989. Ông nhận bằng cử nhân và thạc sĩ tại đây vào các năm 1992 và 1995.

Sau đó, ông tiếp tục lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS) năm 1998 và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ) vào năm 2003.

Năm 2012, ông từng là học giả nghiên cứu thuộc chương trình Alexander von Humboldt và có thời gian làm việc tại Đại học Erlangen-Nuremberg (Đức). Những trải nghiệm tại nhiều quốc gia đã góp phần hình thành nền tảng học thuật quốc tế vững chắc cho ông trong lĩnh vực xử lý tín hiệu và thị giác máy tính.

Từ Microsoft đến giảng đường Canada

Giai đoạn 2003-2004, Jie Liang làm việc tại nhóm phát triển công nghệ nén video (Video Codec Group) thuộc bộ phận Digital Media Division của Microsoft. Trước đó, ông cũng từng công tác tại Hewlett-Packard Singapore và Trung tâm Truyền thông Không dây thuộc NUS.

Những kinh nghiệm này giúp ông sớm kết nối nghiên cứu học thuật với ứng dụng công nghiệp và các tiêu chuẩn công nghệ toàn cầu.

Năm 2004, Liang gia nhập Đại học Simon Fraser và được phong hàm giáo sư chính thức vào năm 2015. Ông từng giữ nhiều vị trí quản lý quan trọng, trong đó có vai trò phó giám đốc trường trực thuộc đại học giai đoạn 2015-2018.

Hơn 200 công trình và 20 bằng sáng chế

Lĩnh vực nghiên cứu của Jie Liang trải rộng từ xử lý tín hiệu, truyền thông đa phương tiện, thị giác máy tính, học máy đến y tế thông minh. Theo SFU, ông đặc biệt tập trung vào các công nghệ nén hình ảnh/video và nhận diện hành động con người trong chăm sóc sức khỏe.

Giáo sư Liang đã công bố hơn 200 công trình khoa học và sở hữu hơn 20 bằng sáng chế tại Mỹ. Ông từng tham gia ban biên tập của nhiều tạp chí hàng đầu như IEEE Transactions on Image Processing, IEEE Transactions on Circuits and Systems for Video Technology, đồng thời là thành viên các ủy ban kỹ thuật của IEEE trong lĩnh vực xử lý tín hiệu đa phương tiện.

Ông cũng nhận nhiều giải thưởng chuyên môn tại Canada và IEEE, trong đó có giải IEEE TCSVT Best Associate Editor Award (2014) và giải NSERC Discovery Accelerator Supplements (2015) - chương trình chỉ trao cho 125 hồ sơ xuất sắc trong hơn 3.500 ứng viên.

Khởi nghiệp AI từ câu chuyện gia đình

Năm 2016, Jie Liang sáng lập công ty AI AltumView, phát triển hệ thống cảm biến thông minh Sentinare hỗ trợ người cao tuổi. Ý tưởng này bắt nguồn từ chính trải nghiệm chăm sóc mẹ ông khi bà bước sang tuổi 80 và được chẩn đoán mắc chứng sa sút trí tuệ.

Sản phẩm từng được đề cử Giải thưởng Sáng tạo CES 2021, được tích hợp vào Alexa Together của Amazon và hiện được thương mại hóa tại Mỹ, Canada, Trung Quốc, Nhật Bản, Australia và châu Âu.

Theo SFU, ông hiện là Chủ tịch AltumView, doanh nghiệp tập trung phát triển các giải pháp AI bảo vệ quyền riêng tư trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

Tháng 6/2022, Liang được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Kỹ thuật Canada (CAE), ghi nhận những đóng góp nổi bật trong nghiên cứu, giáo dục và thương mại hóa công nghệ.

Trung Quốc tăng tốc thu hút nhân tài

Viện Công nghệ Phương Đông Ninh Ba, nơi GS Jie Liang vừa gia nhập, được thành lập năm ngoái với chiến lược trọng tâm là “thu hút nhân tài”, tích cực chiêu mộ các nhà nghiên cứu từ hậu tiến sĩ tới giáo sư chủ nhiệm trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh cạnh tranh công nghệ và AI toàn cầu.

Sự trở về của Jie Liang được xem là một phần trong xu hướng các nhà khoa học gốc Trung Quốc quay lại quê nhà, mang theo tri thức, kinh nghiệm quốc tế và hệ sinh thái công nghệ đã được thương mại hóa tại nhiều thị trường lớn.