Gửi bình luận
Giữa ngã rẽ đại học - học nghề, nhiều học sinh vẫn loay hoay với câu hỏi nên chọn con đường nào. Trong khi tấm bằng đại học không còn là “tấm vé đảm bảo”, những lựa chọn dựa trên năng lực và kỹ năng thực hành đang mở ra hướng đi thực tế hơn cho người trẻ.
Từ lớp học nghề đến vị trí giám đốc
Câu chuyện của anh Võ Văn Thưởng (sinh năm 1995), Giám đốc Công ty Cổ phần Thương mại và Kỹ thuật công nghệ TTD (xã Dân Hòa, Hà Nội) là một minh chứng rõ nét cho con đường “không qua đại học” nhưng vẫn thành công.
Sau khi tốt nghiệp THPT, anh Thưởng từng dành một năm ôn thi vào đại học . Tuy nhiên, trong thời gian đó, anh chứng kiến nhiều cử nhân ra trường vẫn loay hoay tìm việc, thậm chí phải làm những công việc tay chân để trang trải cuộc sống. Trải nghiệm này khiến anh suy nghĩ lại về con đường mình đang lựa chọn.
“Tôi nghĩ nếu học đại học ra mà thất nghiệp thì mình không dám đi học nữa”, anh Thưởng chia sẻ.
Sau nhiều cân nhắc, anh Thưởng quyết định học nghề cơ khí. Với anh, học nghề không phải là lựa chọn tạm thời mà là con đường cần được theo đuổi nghiêm túc.
Trong ba năm học nghề, ngoài thời gian học lý thuyết tại trường, anh dành phần lớn thời gian theo thầy đi thực hành, tham gia các cuộc thi tay nghề và trực tiếp làm việc tại xưởng. Nhờ vậy, khi ra trường anh nhanh chóng tìm được việc làm tại một doanh nghiệp cơ khí.
Năm 2022, khi giám đốc doanh nghiệp nơi anh làm việc quyết định nghỉ và không tiếp tục duy trì hoạt động, nhận thấy tay nghề đã vững, anh mạnh dạn mua lại toàn bộ máy móc, thiết bị, tiếp quản và đổi tên thành Công ty Cổ phần Thương mại và Kỹ thuật công nghệ TTD, đồng thời đảm nhiệm vai trò giám đốc.
Hiện, công ty của anh Thưởng có khoảng 40 lao động và vẫn cần tuyển thêm từ 5–10 người để đáp ứng khối lượng công việc ngày càng tăng. Theo anh Thưởng, điều khiến anh trăn trở là nhiều bạn trẻ hiện nay ít quan tâm đến các ngành kỹ thuật như cơ khí, dù đây là lĩnh vực đang thiếu nhân lực.
Thị trường lao động “khát” người có tay nghề
Thực tế tại doanh nghiệp cho thấy nhu cầu lao động kỹ thuật đang rất lớn.
Ông Chu Văn Vượng, Trưởng phòng Hành chính – Nhân sự Công ty TNHH Thống Nhất (xã Dương Hòa, Hà Nội) cho biết, doanh nghiệp đang tuyển nhiều vị trí như thợ hàn, cơ khí, sơn, lắp ráp. Theo ông, lao động được đào tạo nghề có thể tham gia trực tiếp vào sản xuất và bắt nhịp công việc nhanh hơn so với sinh viên đại học vốn cần thời gian đào tạo lại.
“Các trường nghề hiện nay đào tạo khá sát với thực tế doanh nghiệp. Sinh viên được thực hành trên máy móc tương tự trong nhà máy và có thời gian thực tập tại doanh nghiệp, nên khi ra trường có thể làm việc ngay”, ông nói.
Ở góc độ đào tạo, TS. Lê Danh Quang, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội cho rằng, xu hướng lựa chọn học nghề đang gia tăng, phản ánh sự thay đổi trong nhận thức xã hội khi thị trường lao động ưu tiên kỹ năng thực hành.
Nhiều doanh nghiệp thậm chí “đặt hàng” đào tạo và tuyển dụng sinh viên ngay từ khi còn đang học, tạo lợi thế rõ rệt về việc làm.
Bên cạnh đó, học nghề có thời gian đào tạo ngắn hơn và chi phí thấp hơn, giúp người học sớm tham gia thị trường lao động.
Từ lĩnh vực y dược, ThS. Nguyễn Thế Lực, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dược Hà Nội, cũng nhấn mạnh: Nếu được đào tạo bài bản, gắn với thực hành, người học nghề vẫn có cơ hội phát triển ổn định.
“Điều quan trọng không phải là học đại học hay học nghề, mà là người học có xác định rõ mục tiêu và kiên trì theo đuổi”, ông Lực nói.
Không có con đường duy nhất dẫn đến thành công
Theo các nhà giáo dục, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc chọn đại học hay học nghề, mà là chọn đúng con đường phù hợp.
Ông Ngô Văn Nghĩa, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Quốc Trinh (xã Ngọc Hồi - Hà Nội) cho rằng, hướng nghiệp trong trường phổ thông giúp học sinh hiểu mỗi người đều cần một nghề và phải thành thục nghề đó. Sau khi tốt nghiệp THPT, học sinh có nhiều lựa chọn: Đại học, học nghề hoặc đi làm. Điều quan trọng là nhận thức rằng đại học cũng là học một nghề, và nghề nào nếu làm tốt đều đáng trân trọng. “Tại Trường THPT Nguyễn Quốc Trinh, mỗi năm có khoảng 10–20% học sinh không có nguyện vọng vào đại học. Với nhóm này, nhà trường phối hợp với các trường nghề để tư vấn, giúp các em lựa chọn học nghề phù hợp với năng lực và hoàn cảnh”, ông Nghĩa cho biết.
Cũng theo ông Nghĩa, công tác hướng nghiệp được thực hiện thông qua các tiết học, hoạt động trải nghiệm, dựa trên sở trường, đam mê và nhu cầu xã hội.
Với nhiều học sinh lớp 12, lựa chọn giữa đại học và học nghề vẫn là bài toán khó. Em Bùi Văn Việt, học sinh lớp 12 Trường THPT Yên Viên (xã Phù Đổng , Hà Nội), cho biết, đang phân vân giữa việc thi đại học theo mong muốn của gia đình và học nghề kỹ thuật.
“Em thấy có những anh chị học đại học xong vẫn chưa tìm được việc phù hợp, trong khi một số người học nghề lại có việc sớm. Em nghĩ quan trọng là mình phải hiểu mình phù hợp với điều gì”, Việt chia sẻ.
Theo các chuyên gia giáo dục, đại học hay học nghề đều là những lựa chọn chính đáng. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi thị trường lao động coi trọng kỹ năng và hiệu quả công việc, học nghề đang dần trở thành một hướng đi thực tế hơn với nhiều người.
Trước ngưỡng cửa cuộc đời, điều quan trọng không phải là chọn con đường “được số đông lựa chọn”, mà là con đường phù hợp với năng lực, mục tiêu và sự kiên trì của mỗi người. Bởi khi đã chọn đúng hướng và theo đuổi đến cùng, dù là đại học hay học nghề, đó đều có thể là con đường dẫn tới thành công.
