'Hạ tầng mở đường, giáo dục mở lối' khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long

Khi tuyến giao thông trục dọc từng bước hình thành, khoảng cách giữa các địa phương trong vùng ĐBSCL được rút ngắn đáng kể. Sự kết nối thuận lợi hơn tạo điều kiện để lao động, việc làm và các hoạt động kinh tế, xã hội vận hành linh hoạt. Qua đó tác động trực tiếp đến lĩnh vực giáo dục, từ quy mô trường lớp, cơ cấu ngành nghề đào tạo đến công tác hướng nghiệp và bảo đảm an toàn học đường.

Theo một số chuyên gia nghiên cứu phát triển vùng, việc đưa một tuyến giao thông chiến lược vào khai thác không chỉ làm thay đổi diện mạo hạ tầng mà còn ảnh hưởng đến cách tổ chức đời sống xã hội. Những địa phương có điều kiện kết nối thuận lợi đứng trước cơ hội phát triển mới, đồng thời phải chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp. Trong tiến trình này, giáo dục giữ vai trò nền tảng, quyết định tính bền vững của sự phát triển.

Trong nhiều năm, hạn chế về kết nối được xem là một trong những nguyên nhân khiến cơ hội tiếp cận giáo dục và việc làm giữa các địa phương ĐBSCL còn chênh lệch. Khi cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Trần Đề dần hoàn thiện, bức tranh này bắt đầu có những chuyển động rõ nét. Một số khu vực trước đây ít thu hút đầu tư nay xuất hiện thêm các hoạt động dịch vụ, logistics, vận tải, làm gia tăng nhu cầu lao động mới và đặt ra yêu cầu điều chỉnh định hướng đào tạo ngay tại địa phương.

Tại các tỉnh, thành dọc tuyến cao tốc như An Giang, Cần Thơ, Sóc Trăng, ngành Giáo dục đã bước đầu tính toán lại bài toán đào tạo nghề và hướng nghiệp cho học sinh. Nếu trước đây, lựa chọn ngành nghề của học sinh chủ yếu gắn với nông nghiệp truyền thống hoặc rời địa phương tìm việc, thì nay xu hướng đang dần mở rộng sang các lĩnh vực logistics, vận tải, chế biến nông sản, thương mại điện tử và dịch vụ hỗ trợ.

Ghi nhận tại một số trường THPT trên địa bàn ĐBSCL cho thấy, trong các buổi tư vấn hướng nghiệp gần đây, học sinh quan tâm nhiều hơn đến những ngành nghề gắn với chuỗi cung ứng, quản lý kho vận và công nghệ thực phẩm. Sự thay đổi này phản ánh tác động lan tỏa của hạ tầng giao thông mới đến nhận thức nghề nghiệp của học sinh tại địa phương.

Tuy nhiên, để đáp ứng xu hướng phát triển mới, hệ thống giáo dục địa phương vẫn đối mặt với không ít thách thức. Ở bậc Giáo dục nghề nghiệp, số cơ sở đào tạo các ngành liên quan đến logistics và vận tải còn hạn chế; chương trình đào tạo chưa đồng đều, trong khi đội ngũ giáo viên cần được bồi dưỡng thêm về kiến thức thực tiễn. Khoảng cách giữa nhu cầu của thị trường lao động và khả năng đào tạo tại chỗ vẫn là vấn đề đặt ra.

Cùng với đào tạo nghề, công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông cũng đòi hỏi phải đổi mới. Nhiều cán bộ quản lý giáo dục địa phương cho rằng, nếu không kịp thời cập nhật thông tin về thị trường lao động và nhu cầu nhân lực của vùng, học sinh rất dễ lựa chọn ngành học theo xu hướng ngắn hạn, thiếu căn cứ thực tiễn.

Một vấn đề khác được các trường học quan tâm là an toàn giao thông học đường. Việc đưa vào vận hành các tuyến cao tốc mới làm gia tăng lưu lượng phương tiện, trong khi không ít trường học nằm gần các trục giao thông kết nối. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về giáo dục kỹ năng tham gia giao thông an toàn cho học sinh.

Bên cạnh tuyên truyền, giáo dục ý thức, nhiều địa phương trong vùng đã phối hợp với ngành giao thông rà soát, điều chỉnh hạ tầng xung quanh trường học, triển khai các giải pháp nhằm hạn chế nguy cơ mất an toàn.

Ở chiều tích cực, một số địa phương đã sớm gắn tái thiết giáo dục với nhu cầu phát triển mới. Một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã ký kết hợp tác với doanh nghiệp trong lĩnh vực logistics và vận tải, triển khai mô hình đào tạo gắn với thực tiễn sản xuất, giúp học sinh, sinh viên tiếp cận môi trường làm việc ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Các chuyên gia giáo dục cho rằng, nếu không kịp thời tái thiết giáo dục ở cấp địa phương, ĐBSCL có thể đối mặt với nghịch lý: hạ tầng giao thông hiện đại nhưng nguồn nhân lực tại chỗ chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Trong bối cảnh đó, giáo dục địa phương cần được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình tái thiết, để khi hạ tầng mở đường, giáo dục thực sự mở lối cho tương lai phát triển bền vững của vùng.